Ceny żywności w Europie: gdzie zakupy są najdroższe i dlaczego

Żywność pochłania znaczną część domowych budżetów w całej Europie, ale koszt wypełnienia koszyka w sklepie mocno różni się między krajami. W Unii Europejskiej wydatki na żywność i napoje bezalkoholowe stanowią 13,6 proc. domowych budżetów, a na mieszkanie i rachunki za media 23,6 proc. – wynika z danych Eurostatu.

REKLAMA

REKLAMA

Które kraje są najdroższe pod względem zakupów spożywczych i co napędza te różnice?

Według danych z połowy 2026 roku z bazy Numbeo, tworzonej na podstawie zgłoszeń użytkowników, indeks cen żywności w sklepach waha się od 57,2 w Mołdawii do 189,2 w Szwajcarii, przy średniej dla UE równej 100. Oznacza to, że w Szwajcarii zakupy spożywcze są o 89,2 proc. droższe niż średnio w UE, podczas gdy w Mołdawii są o 42,8 proc. tańsze.

Dla zobrazowania tej różnicy: koszyk, który przy średnich cenach unijnych kosztuje 100 euro, w Szwajcarii kosztowałby 189,20 euro, a w Mołdawii 57,20 euro.

Indeks Numbeo przyjmuje Nowy Jork jako punkt odniesienia równy 100. Redakcja Euronews Business przeliczyła indeks tak, by średnia UE wynosiła 100.

Najdroższe kraje: gdzie zakupy kosztują najwięcej?

Trzy z pięciu najdroższych krajów to państwa nordyckie. Islandia (183,6) zajmuje drugie miejsce, za nią plasują się Norwegia (154,4), Luksemburg (134,9) i Dania (128,4). Pozostałe kraje nordyckie również znajdują się powyżej średniej UE: Finlandia (119,7) i Szwecja (116,6).

Wśród pięciu największych gospodarek Europy to Francja jest najdroższa pod względem zakupów spożywczych – ceny są tam o 27,5 proc. wyższe od średniej unijnej. Hiszpania (89,7) jako jedyna wypada poniżej tej średniej. Wielka Brytania (111,9), Niemcy (111,6) i Włochy (110,2) znajdują się powyżej średniej, na zbliżonym poziomie cen.

Do droższych krajów należą także Austria (124,5), Irlandia (122), Belgia (117,6) i Niderlandy (116,4), wszystkie powyżej średniej UE.

Najtańszy kraj UE: zakupy w Rumunii o jedną trzecią tańsze

W ramach Unii Europejskiej najtaniej jest w Rumunii (66,7), gdzie ceny w sklepach są o 33,3 proc. niższe od średniej unijnej.

Szerzej patrząc, zakupy spożywcze są tańsze w krajach Europy Wschodniej i na Bałkanach, w tym w państwach kandydujących do UE. Na przykład indeks wynosi 59,8 w Macedonii Północnej, 67,9 w Bośni i Hercegowinie oraz 68,8 w Serbii.

Turcja (82,1) jest droższa niż kilka państw członkowskich UE, choć nadal pozostaje poniżej średniej unijnej. Turcja notuje też najwyższą inflację cen żywności w Europie.

Niższe ceny nie zawsze oznaczają większą przystępność

Ilaria Benedetti, profesor nadzwyczajna Uniwersytetu Tuscii, zwróciła uwagę, że choć w części krajów ceny żywności są niższe niż średnia UE, gospodarstwa domowe przeznaczają na jedzenie większą część swoich budżetów. Przykładowo, w Rumunii zakupy spożywcze są tańsze, ale gospodarstwa domowe wydają na żywność i napoje bezalkoholowe 23,1 proc. swoich budżetów. Udział ten przekracza 20 proc. także w Bułgarii.

„Niższe ceny nie muszą oznaczać, że żywność jest bardziej dostępna” – powiedział Euronews Business prof. Jeremiás Máté Balogh z Uniwersytetu Corvinusa.

Odwołując się do różnic w wynagrodzeniach i sile nabywczej, podkreślił, że zakupy w sklepie mogą być tańsze w ujęciu nominalnym, ale mniej przystępne w relacji do dochodu po opodatkowaniu.

Koszyk 18 produktów kosztuje w UE 69,84 euro

Numbeo wymienia 19 produktów w kategorii „Markets”. Euronews Business zebrał ceny tych produktów w październiku 2026 roku. Zsumowanie cen 18 produktów – licząc każdy raz, bez ważenia – daje średni koszt koszyka w UE na poziomie 69,84 euro.

Do obliczeń Euronews nie włączono papierosów, ponieważ ich ceny silnie się różnią, a odsetek palaczy nie jest taki sam w poszczególnych krajach.

Podobnie jak w przypadku indeksu, koszyk zakupów jest najdroższy w Szwajcarii – kosztuje 137,90 euro, podczas gdy najtaniej jest w Mołdawii, gdzie koszt wynosi 41,10 euro.

W Norwegii koszyk kosztuje również ponad 100 euro (116,10 euro). Do drogich krajów należą ponadto Luksemburg (99 euro), Austria (88,10 euro) i Dania (87,70 euro).

Francja pozostaje najdroższa spośród pięciu porównywanych dużych gospodarek. Koszyk kosztuje tam 87,40 euro, podczas gdy w Hiszpanii zaledwie 63 euro. Te same zakupy kosztują 80 euro we Włoszech, 75,20 euro w Niemczech i 69,10 euro w Wielkiej Brytanii.

Osiemnaście produktów spożywczych można kupić za mniej niż 50 euro w Macedonii Północnej (43,90 euro), Kosowie (45,50 euro), Rumunii (45,90 euro), Gruzji (46,90 euro), Polsce (49,60 euro), Serbii (49,70 euro), Czarnogórze (49,80 euro) oraz w Bośni i Hercegowinie (49,80 euro).

Rankingi te opierają się jednak na cenach nominalnych. Po uwzględnieniu siły nabywczej różnice się zmniejszają. Kolejność krajów może się też nieco zmienić, gdy koszyk zostanie zważony zgodnie ze strukturą wydatków.

Rola cen energii i kosztów pracy

„Koszty pracy stały się prawdopodobnie jednym z najtrwalszych czynników napędzających ceny żywności w sklepach w całej Europie, ale ceny energii wciąż odgrywają ważną rolę” – powiedział Balogh. Zauważył, że wyższe koszty energii, paliw i transportu nadal wpływają na produkcję rolną, przetwórstwo żywności oraz jej dystrybucję.

Benedetti oceniła, że głównym czynnikiem ostatnich wzrostów cen jedzenia jest energia, a tym razem przede wszystkim paliwo. Dodała, że od czasu ataków na Iran pod koniec lutego średnia cena oleju napędowego w UE wzrosła z 1,59 euro za litr 23 lutego do 2,24 euro 28 września, osiągając najwyższy poziom od początku prowadzenia statystyk w 2005 roku.

„Diesel napędza cały łańcuch żywnościowy – od ciągników po ciężarówki zaopatrujące supermarkety” – powiedziała Euronews Business.

Podkreśliła też, że gdy inflacja hamuje, ceny niekoniecznie spadają. Jeśli inflacja pozostaje dodatnia, ceny nadal rosną, tylko wolniej i z wyższego poziomu.

Dlaczego chleb kosztuje w Danii ponad trzy razy więcej niż w Bułgarii?

„Cena żywności w sklepie tylko częściowo odzwierciedla koszt samej żywności” – wyjaśniła Benedetti.

„Obejmuje również wynagrodzenia, energię, czynsze, transport i podatki, które w bogatszych krajach są znacznie wyższe”.

Zwróciła uwagę, że bochenek świeżego białego chleba o wadze 500 g kosztuje w Danii 3,18 euro, a w Bułgarii 1,02 euro – czyli ponad trzykrotnie więcej, jak wynika z danych Numbeo. Tuzin jaj, bardziej wystandaryzowany produkt, kosztuje 4,52 euro w Danii i 2,69 euro w Estonii, a więc niespełna dwa razy więcej.

Balogh wyjaśnił, że różnice w cenach żywności w sklepach w europejskich krajach wynikają z połączenia wielu czynników, w tym poziomu płac, kosztów ziemi i pracy, struktury rynku detalicznego, systemu podatkowego, kursów walutowych, logistyki i kosztów transportu, produktywności rolnictwa oraz preferencji konsumentów.