Ochrona płodności to poważne wyzwanie dla młodych mężczyzn leczonych agresywnie, np. chemioterapią. Zamrożenie tkanki jądra przed terapią może pomóc.
Młody pacjent z Edynburga przeszedł pionierski zabieg: przeszczepiono mu własną tkankę jądra, zamrożoną przed rozpoczęciem chemioterapii. To rozwiązanie może otworzyć drogę do zachowania płodności u mężczyzn; to pierwszy taki zabieg w Wielkiej Brytanii i dopiero drugi na świecie.
REKLAMA
REKLAMA
„To ważny krok w kierunku tego, by chłopcy poddawani terapiom uszkadzającym płodność mogli mieć w przyszłości własne dzieci” – powiedział Rod Mitchell, profesor endokrynologii rozwojowej w Instytucie Regeneracji i Naprawy Uniwersytetu w Edynburgu.
19-letni pacjent w 2023 roku przeszedł przeszczep szpiku kostnego z powodu ciężkiej choroby krwi. Przed rozpoczęciem terapii usunięto mu fragment tkanki jądra i zamrożono go, ponieważ wysokie dawki chemioterapii mogły trwale uszkodzić komórki odpowiedzialne za produkcję plemników.
Po trzech latach badania wykazały, że w nasieniu pacjenta nie ma plemników. W sierpniu 2026 roku lekarze wszczepili mu część wcześniej zamrożonej tkanki jądra, licząc, że zacznie ona produkować plemniki – poinformował Uniwersytet w Edynburgu w komunikacie prasowym.
„Z kwestią płodności zmagam się osobiście od dawna. Zawsze chciałem mieć własne dzieci, ale w pewnym momencie zacząłem się godzić z tym, że może nigdy nie będzie mi to dane” – powiedział pacjent po zabiegu. „Ten zabieg dał mi prawdziwą nadzieję na przyszłość.”
W ciągu kolejnych ośmiu miesięcy lekarze pobiorą część przeszczepionej tkanki i zbadają ją, aby sprawdzić, czy doszło do wytworzenia plemników.
Po co zamrażać tkankę
Ochrona płodności jest poważnym wyzwaniem u młodych mężczyzn poddawanych agresywnym terapiom, takim jak chemioterapia.
Zamrażanie nasienia jest obecnie standardową metodą dla nastolatków i młodych mężczyzn. Nie można jej jednak zastosować u chłopców przed okresem dojrzewania, bo nie produkują jeszcze nasienia, a tym samym nie mają żadnej możliwości zabezpieczenia płodności.
Przechowywanie tkanki jądra może być alternatywą. Zawiera ona spermatogonialne komórki macierzyste, które od okresu dojrzewania wytwarzają plemniki. Lekarze liczą, że tkanka zamrożona przed leczeniem będzie mogła zostać później wszczepiona z powrotem pacjentowi i uruchomi produkcję plemników.
Program dotyczący tkanki jądra w Edynburgu powstał w 2015 roku przy wsparciu organizacji Children with Cancer UK. Od tego czasu tkankę jądra do ewentualnego przyszłego wykorzystania klinicznego zdeponowano u ponad 1200 pacjentów w Wielkiej Brytanii i ponad 3100 mężczyzn na całym świecie.
„Zaczynamy obserwować, że część z tych młodych mężczyzn wraca, by sprawdzić, jakie mają możliwości związane z płodnością. To badanie daje realną nadzieję na zachowanie płodności u chłopców przed leczeniem onkologicznym” – dodał Mitchell.
Eksperymentalny etap badań
Procedura badawcza zastosowana w Edynburgu jest pierwszą tego typu w Wielkiej Brytanii i dopiero drugą opisaną na świecie.
Pierwszy opisany przeszczep zamrożonej tkanki jądra przeprowadzono w Belgii w styczniu 2025 roku. W tym przypadku kriokonserwowana tkanka została wszczepiona niepłodnemu mężczyźnie, który w dzieciństwie przeszedł chemioterapię; materiał był przechowywany przez 16 lat.
Jak napisali badacze w wstępnych wynikach (źródło w Angielski) badania, uśpione komórki macierzyste w wszczepionej tkance zostały pobudzone i zaczęły wytwarzać komórki plemnikowe. Ten proces nazywa się spermatogenezą.
Gdy naukowcy ocenili tkankę rok po zabiegu, potwierdzili, że komórki plemnikowe w pełni się rozwinęły.