Rząd przekazał do parlamentu projekt budżetu na 2027 r., z prognozą 2% wzrostu i nadwyżki 0,1–0,2% PKB; PS zapowiada wstrzymanie się od głosu, co gwarantuje jego przyjęcie.
Rząd przekazał w czwartek po południu do parlamentu projekt ustawy o budżecie państwa na 2027 rok, dwa dni przed upływem terminu, po przyjęciu go rano na posiedzeniu Rady Ministrów.
REKLAMA
REKLAMA
Dokument wręczył minister finansów, Joaquim Miranda Sarmento, przewodniczącemu Zgromadzenia Republiki, José Pedro-Aguiar Branco.
To już trzeci budżet państwa gabinetu Luísa Montenegro, który ponownie ma zapewnione uchwalenie dzięki poparciu Partii Socjalistycznej (PS).
Sekretarz generalny PS, José Luís Carneiro, zapowiedział w ubiegłym tygodniu zamiar wstrzymania się od głosu w głosowaniu nad projektem w pierwszym czytaniu, zaplanowanym na 28 października. Stało się to po tym, jak premier Luís Montenegro dał gwarancje w sprawie czterech warunków postawionych przez socjalistów: reformy konstytucyjnej z kluczowym udziałem PS i PSD, ochrony obecnych i przyszłych emerytur, finansowania inwestycji, które pozostaną niezrealizowane po zakończeniu Planu Odbudowy i Odporności (PRR), oraz wsparcia odbudowy gmin i regionów dotkniętych przez burze.
Dyskusja i głosowanie nad poprawkami odbędą się między 29 października a 24 listopada, a ostateczne głosowanie nad całością budżetu wyznaczono na 24 listopada.
Portugalska Partia Komunistyczna (PCP) i Bloco de Esquerda (Lewicowy Blok) już zapowiedziały, że zagłosują przeciw rządowej propozycji. Partia Chega również zagroziła głosowaniem przeciw (źródło w Portugalski), jeśli premier nie zgodzi się na obniżenie wieku emerytalnego. Postawiła też dodatkowy warunek: obniżkę VAT na paliwa oraz wprowadzenie zerowej stawki VAT na koszyk podstawowych artykułów spożywczych. To nieprzekraczalne linie, które rząd już odrzucił.
Pozostałe partie nie ujawniły jeszcze, jak zagłosują.
Prezydent Portugalii António José Seguro powiedział w czwartek, że liczy na „owocną debatę”, która poprawi życie ludzi „w bardzo trudnym momencie”.
W rozmowie z dziennikarzami w parlamencie, po spotkaniach z partiami na temat projektu budżetu, minister finansów Joaquim Miranda Sarmento odmówił wskazania, jak duże pole do negocjacji widzi rząd.
Rząd szacuje, że przyjęte już środki gospodarcze, które nadal będą wpływać na finanse publiczne w 2027 roku, przyniosą efekt w wysokości 4,8 mld euro w przyszłym roku, nie licząc nowych polityk, które mogą zostać włączone do kolejnego budżetu.
W scenariuszu makroekonomicznym na przyszły rok rząd przewiduje wzrost gospodarczy na poziomie 2%, zgodny z tendencją z ostatnich lat, ale nieco niższy niż 2,3% oczekiwane na ten rok.
Rząd zakłada nadwyżkę budżetową w wysokości 0,1% Produktu Krajowego Brutto (PKB) w przyszłym roku.
W dokumencie Ministerstwo Finansów podnosi w górę prognozę inflacji na ten rok do 2,9% i oczekuje spowolnienia do 2,3% w 2027 roku.
Rząd przewiduje też, że dług publiczny spadnie do 84,5% PKB w 2027 roku, czyli o trzy punkty procentowe względem 87,5% szacowanych na ten rok.
Koszt finansowania długu publicznego mocniej obciąży finanse państwa: rachunek za odsetki wzrośnie o 23,2%, do 8 217 mln euro. To odpowiada 2,4% PKB wobec 2% w latach 2026 i 2025.
Do głównych źródeł presji należą emerytury, wynagrodzenia w administracji publicznej i odsetki od długu, a także rozwiązania podatkowe, takie jak aktualizacja progów podatku dochodowego IRS, obniżka stawki podatku dochodowego od firm IRC oraz działania w obszarze mieszkalnictwa.
Zmiany w podatkach IRS, IRC, IMT i innych daninach
Minister finansów zapowiedział, że budżet OE2027 przewiduje kolejne obniżenie podatku IRS poprzez aktualizację progów, podwyższenie szczególnej ulgi i tzw. minimum egzystencji. Zgodnie z prawem te mechanizmy muszą być dostosowywane.
Rząd PSD/CDS-PP zdecydował się obniżyć stawki IRS w przedziałach od 1. do 6. o 0,3–0,5 punktu procentowego. Rozwiązanie ma szacowany koszt 400 mln euro i już w 2026 roku przełoży się na niższe zaliczki pobierane u źródła.
Obniżka wyniesie 0,3 punktu procentowego w pierwszym progu, 0,5 punktu od 2. do 5. progu oraz ponownie 0,3 punktu w 6. progu.
Stawki pozostają takie same jak przedstawione we wrześniu 2026 roku, z mocą wsteczną.
Projekt potwierdza także aktualizację progów IRS o 3,88% w przyszłym roku, poniżej 4,5% wzrostu płac w sektorze prywatnym przewidzianych w porozumieniu w ramach dialogu społecznego.
W praktyce oznacza to ryzyko wzrostu obciążeń podatkowych dla podatników, którym płace wzrosną o więcej niż 3,88%. Kto zacznie zarabiać więcej, może awansować do wyższego progu IRS, zapłacić większy podatek i zobaczyć, jak podwyżka w całości lub części znika.
Z kolei minimum egzystencji przewidziane w budżecie państwa na 2027 rok, zwolnione z IRS, będzie powiązane z płacą minimalną. Roczna kwota referencyjna minimum egzystencji wynosi 13 580 euro, co po podziale na 14 miesięcy odpowiada 970 euro, czyli wysokości płacy minimalnej planowanej na 2027 rok.
Premie za wydajność, wyniki, udziały w zyskach i nagrody z tytułu bilansu także będą zwolnione z IRS „do limitu 6% rocznego wynagrodzenia zasadniczego pracownika” – czytamy w projekcie budżetu państwa na 2027 rok.
Rząd szacuje, że dochody z IRC spadną w 2027 roku o 99 mln euro względem przewidywanej realizacji na 2026 rok, czyli o ok. 1%.
„Ta zmiana odzwierciedla obniżkę o 1 punkt procentowy stawki IRC, której wpływ na dochody powinien zostać częściowo zrekompensowany przez oczekiwany wzrost aktywności gospodarczej” – napisano w dokumencie.
Wpływ na dochody z tytułu obniżki stawki o jeden punkt procentowy wynosi 300 mln euro.
W ubiegłym roku ogólna stawka IRC spadła z 20% do 19% i taka stawka ma zastosowanie do zysków firm osiągniętych w 2026 roku.
W 2027 roku stawka ogólna ponownie spadnie o punkt, z 19% do 18%, przy czym będzie stosowana do zysków z 2027 roku i wpłynie na finanse publiczne w 2028 roku.
Celem rządu jest osiągnięcie w 2028 roku stawki IRC na poziomie 17%, poprzez obniżanie jej o jeden punkt procentowy rocznie. Dla pierwszych 50 tys. euro zysku mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) stawka wyniesie 15%.
Utrzymany zostanie także preferencyjny reżim IRC dla firm, które zwiększą średnie wynagrodzenie co najmniej o 4,5%.
Projekt zakłada podwyższenie o 2,3% progów podatku od przeniesienia prawa własności nieruchomości (IMT) przy zakupie budynku mieszkalnego lub samodzielnego lokalu przeznaczonego wyłącznie na cele mieszkaniowe, niezależnie od tego, czy będzie to własne, stałe miejsce zamieszkania.
Od IMT będzie zwolniony zakup nieruchomości do wartości 108 792 euro, jeśli ma ona służyć jako własne, stałe miejsce zamieszkania. Oznacza to wzrost o 2 446 euro względem tegorocznego limitu 106 346 euro.
Rząd liczy z kolei na dodatkowe 300 mln euro wpływów podatkowych w 2027 roku dzięki środkom walki z oszustwami podatkowymi w sektorze paliw, przyjętym w tym roku.
Projekt budżetu państwa przewiduje także wzrost wpływów z podatku od produktów energetycznych (ISP) o 5,2%, do 3 796 mln euro. Rząd tłumaczy ten wzrost konsumpcją prywatną. W 2026 roku dochody z ISP mają wynieść 3 610 mln euro.
Na 2027 rok rząd prognozuje ponadto wzrost dochodów z podatku od wyrobów tytoniowych o 139 mln euro (8,1%), do 1 864 mln euro.
Z kolei dochody z podatku od alkoholu, napojów alkoholowych oraz napojów z dodatkiem cukru lub innych substancji słodzących (IABA) mają wzrosnąć o 27 mln euro (7,5%), osiągając 392 mln euro.
CSI, płaca minimalna i sektor publiczny
Dokument potwierdza także podwyżkę o 50 euro dodatku solidarnościowego dla osób starszych (CSI) w 2027 roku, przy czym kwota referencyjna wzrośnie do 720 euro.
Program rządowy zakłada, że świadczenie to osiągnie 870 euro w 2029 roku, wobec obecnych 670 euro.
To wzmocnienie CSI ma koszt 100 mln euro wpisany do przyszłorocznego budżetu.
Łączne wydatki systemu zabezpieczenia społecznego na wsparcie dla najbardziej wrażliwych seniorów zaplanowano na 709 mln euro w 2027 roku, czyli o 38 mln euro więcej niż kwota ujęta w zeszłorocznym budżecie.
Przewidziano również wzrost płacy minimalnej z 920 do 970 euro. Trójstronne porozumienie w sprawie wzrostu płac i rozwoju gospodarczego na lata 2025–2028, podpisane w październiku 2024 roku między rządem, czterema konfederacjami pracodawców a centralą związkową UGT, wyznaczyło ambitniejszą ścieżkę dla krajowej płacy minimalnej. Umowa przewiduje podwyżki o 50 euro rocznie, tak aby osiągnęła 1 020 euro w 2028 roku.
W sektorze publicznym obowiązujące porozumienie wieloletnie zakłada podwyżki płac o 2,30% w 2027 roku, przy minimalnej aktualizacji o 60,52 euro.
Jeśli przewidziana w porozumieniu podwyżka zostanie zrealizowana, najniższe wynagrodzenie w administracji publicznej wzrośnie do 995,51 euro w 2027 roku.
To samo porozumienie przewiduje również aktualizację dodatku na posiłek, obecnie wynoszącego 6,15 euro, o 15 centów rocznie aż do 2029 roku.
Gwarancja publiczna utrzymana w 2027 roku
Rząd zdecydował się utrzymać wsparcie w dostępie do pierwszego mieszkania, w tym gwarancję publiczną przy kredycie na zakup domu oraz zwolnienia z IMT i z podatku skarbowego dla młodych ludzi.
Gabinet zapowiada „kontynuację” tych instrumentów, konkretnie „gwarancji publicznej przy zakupie pierwszego mieszkania, a także zwolnień z IMT i z podatku skarbowego przy nabyciu pierwszego własnego, stałego lokum”.
Zgodnie z danymi przedstawionymi przez rząd z tych form wsparcia „skorzystało już prawie 120 tys. młodych osób”, przy średniej wartości kupowanych nieruchomości wynoszącej 200 tys. euro.
Gwarancja publiczna pozwala państwu pełnić rolę poręczyciela dla osób do 35. roku życia przy zakupie pierwszego domu na własne cele mieszkaniowe. Może objąć do 15% początkowo zaciągniętego kapitału, co umożliwia finansowanie 100% wartości zakupu bez konieczności wniesienia wkładu własnego.
Zwolnienie z IMT, podatku skarbowego i opłat przy zakupie pierwszego mieszkania dla osób do 35 lat zostało podniesione do 338 141 euro.
Rząd przewiduje także wzmocnienie programu Porta 65, wspierającego wynajem mieszkań przez młodych ludzi, choć raport nie wskazuje, o ile wzrośnie budżet programu ani czy zmienią się warunki dostępu.
Środki na ochronę zdrowia spadają o 1,5% w przyszłym roku
Wśród obszarów kluczowych budżet na zdrowie ma w przyszłym roku wynieść 17 858 mln euro, o 1,5% mniej niż łączna wartość wykonania planowana na ten rok.
Zgodnie z dokumentem program dla sektora zdrowia zakłada skonsolidowane wydatki na poziomie 17 858,4 mln euro w 2027 roku, mniej niż łączna kwota 18 125,9 mln euro, którą rząd planuje wydać w tym roku, uwzględniając środki z Planu Odbudowy i Odporności (PRR).
Co najmniej 15,5 mld euro trafi na finansowanie Krajowej Służby Zdrowia (SNS), czyli o 603,4 mln euro (4%) więcej niż szacowano na ten rok.
W strukturze wydatków największa część budżetu przeznaczona jest na zakup dóbr i usług (8,4 mld euro); rząd chce tę pozycję obniżyć o ok. 4,2% względem obecnych szacunków. Wydatki na wynagrodzenia, drugą największą kategorię w zdrowiu, wzrosną o 5,2%, do 8,2 mld euro.
Środki na edukację i naukę rosną o 1,5% w 2027 roku
W przeciwnym kierunku rząd zamierza zwiększyć środki na edukację o 1,5% w przyszłym roku.
Ministerstwo Edukacji, Nauki i Innowacji będzie dysponować kwotą 7 787,9 mln euro na edukację, co oznacza wzmocnienie o 1,5% względem poprzedniego roku.
Największa część budżetu trafi na wydatki na wynagrodzenia, które wzrosną o 4%; w przyszłym roku na płace przewidziano 6 624,2 mln euro.
Wydatki na obronę sięgają 2,15% PKB w 2027 roku
Rząd wyda 2,15% PKB na obronę w 2027 roku, przekraczając próg uzgodniony z NATO dzięki wzmocnieniu o ponad 800 mln euro z europejskiego instrumentu SAFE na nadzór morski i cyberobronę.
Program Obrony Narodowej przewiduje środki w wysokości 3 170,9 mln euro, z czego 1 537 mln euro przeznaczono na pensje i dodatki dla wojskowych.
W rozdziale dotyczącym sprzętu objętym ustawą o programowaniu wojskowym priorytety budżetowe obejmują zakup samolotów KC-390 i A-29N Super Tucano dla sił powietrznych, utrzymanie floty okrętów podwodnych oraz nowe oceaniczne jednostki patrolowe dla marynarki wojennej.
Reforma państwa: milion euro na wdrożenie sztucznej inteligencji
Ministerstwo Reformy Państwa będzie miało w 2027 roku skonsolidowane wydatki w wysokości 107,6 mln euro. „Po wyłączeniu puli środków z PRR kwota wynosi 96,8 mln euro, co oznacza wzrost o 27,1% w porównaniu z szacunkami na 2026 rok” – wskazuje raport budżetowy.
Z tej kwoty 107,6 mln euro największa część przeznaczona jest na projekty cyfryzacji (88 mln euro).
Na przyszły rok resort reform rezerwuje także 1 mln euro na wdrażanie sztucznej inteligencji (SI). W dokumencie rząd wyjaśnia, że zamierza „zwiększyć liczbę przypadków użycia w środowisku produkcyjnym powiązanych z krajowym dużym modelem językowym (LLM) Amália” oraz zwiększyć „liczbę rozwiązań SI funkcjonujących w administracji publicznej, wspieranych przez Centrum Doskonałości w dziedzinie SI w ARTE”.
Gabinet podkreśla ponadto, że „promowana będzie integracja rozwiązań SI w priorytetowych obszarach administracji publicznej, zawsze z oceną skutków, odpowiednim nadzorem oraz poszanowaniem zasad zaufania, bezpieczeństwa i odpowiedzialności”.
Możesz tu śledzić prezentację budżetu OE2027