Celem programu jest tworzenie lasów, które przez kolejne dekady będą odporne na suszę, zatrzymają wodę i zapewnią siedlisko. Przewiduje też bezzwrotne dotacje zachęcające do zalesiania.
W ostatnim stuleciu na Węgrzech świadomie zwiększano powierzchnię lasów; w praktyce oznacza to podwojenie udziału lasów, który w 1920 roku wynosił 12 proc.
REKLAMA
REKLAMA
Na Węgrzech ponad połowa tzw. żywych zasobów drzewnych, czyli drzewostanów leśnych, ma mniej niż 40 lat.
Mniej więcej jedna piąta terytorium kraju jest zalesiona (największy odsetek lasów przypada na komitat Nógrád, najmniejszy na Wielką Nizinę Węgierską). To wyraźnie mniej niż w czołowych pod tym względem państwach Europy.
Z danych Eurostatu za 2023 rok – liczonych dla całkowitej powierzchni lądowej państw UE – wynika, że największy udział lasów ma Finlandia (66,5 proc.), tuż za nią jest Szwecja (62,4 proc.). Słowenia (58,2 proc.), Estonia (54,1 proc.) oraz Łotwa (53,4 proc.) również należą do grupy państw, gdzie lasy pokrywają co najmniej połowę terytorium.
Przy nieco ponad 20-procentowym udziale lasów (22,3 proc.) Węgry plasują się w dolnej części unijnej średniej, natomiast do państw o najniższym odsetku terenów leśnych należą Malta (4,3 proc.), Niderlandy (9,7 proc.) i Irlandia (11,8 proc.).
(Warto podkreślić, że dane te dotyczą „powierzchni leśnej”; wskaźnik „lasy + inne tereny zadrzewione” może być znacznie wyższy.)
Zatrzymywanie wody dzięki lasom
Tegoroczne, suche lato pokazuje, że trzeba wszelkimi sposobami poprawiać zdolność środowiska do zatrzymywania wody, co również uzasadnia węgierski program zalesiania.
Lasy magazynują wilgoć, a system korzeniowy drzew stabilizuje glebę. Oba te czynniki pomagają w walce z erozją i pustynnieniem terenów.
Korzenie drzew sięgają poziomu wód gruntowych, a parowanie oraz zróżnicowana struktura koron mogą wręcz sprzyjać powstawaniu opadów.
Gleba leśna skutecznie przechwytuje wodę opadową i przepuszcza ją w głąb podłoża, dzięki czemu poprawia się lokalna retencja, a fale wezbraniowe w ciekach wodnych ulegają spowolnieniu i osłabieniu.
Korony drzew i runo leśne zacieniają powierzchnię, więc palące słońce wolniej wysusza glebę, co zmniejsza ryzyko pożarów lasów.
Bezzwrotne dotacje wspierają zalesianie
Rząd Węgier chce pobudzić program poprzez bezzwrotne dotacje: z udziałem organizacji społecznych zachęca gminy, państwowe gospodarstwa leśne oraz administrację wodną, by na swoich gruntach zakładały lasy.
Wysokość wsparcia zależy od sadzonych gatunków; preferowane są nasadzenia dębów, buków i innych drzew liściastych twardych, tak aby naturalną szatę roślinną dostosować do zmian klimatu, cieplejszej i bardziej suchej pogody.
Na wsparcie merytoryczne dla leśników rząd Węgier przeznacza kilka miliardów forintów, pomagając w wymianie gatunków drzew i ograniczaniu roślin inwazyjnych, co może zwiększyć odporność lasów na suszę i pożary.
Ministerstwo ds. Żywego Środowiska poinformowało, że Program Zalesiania Kraju może do 2030 roku zakończyć się posadzeniem ponad 12 mln sadzonek, a w ramach programu zadrzewiania miejscowości przewiduje się kolejne 317 tys. drzew.
Realizację programu planuje się od 1 stycznia 2027 roku; w ciągu czterech lat ma powstać co najmniej 1320 ha nowych lasów państwowych. Oprócz ponad 8 mln sadzonek leśnych przewidziano zadrzewienie 20 tys. km odcinków kanałów, co oznacza posadzenie kolejnych 4 mln drzew.
Program może objąć także miasta i wsie; w przypadku drzew sadzonych na terenach zabudowanych przewidziano co najmniej dwuletnią pielęgnację oraz obowiązek dosadzania drzew w miejsce uschniętych.