Śledź nas
Reklama

Turecki plan elektryfikacji świata na COP31 – eksperci pełni wątpliwości

Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Przyszły przewodniczący COP31 i minister środowiska, urbanizacji i zmian klimatu Turcji Murat Kurum przemawia na szczycie Istanbul Climate Finance Summit w Stambule.
Przyszły przewodniczący COP31 i minister środowiska, urbanizacji i zmian klimatu Turcji Murat Kurum przemawia podczas stambulskiego szczytu finansowania klimatu w Stambule. -  Prawo autorskie  Copyright 2026 The Associated Press. All rights reserved
Prawo autorskie Copyright 2026 The Associated Press. All rights reserved
Przez Liam Gilliver
Opublikowano dnia ,Zaktualizowano
Udostępnij Close Button

Turcja przekonuje, że elektryfikacja codziennego życia ochroni rodziny i firmy przed „chwiejnością rynków energii”, ale czy nie utrwali epoki paliw kopalnych.

Gospodarz COP31, Turcja, zamierza wysunąć na pierwszy plan „sztuczną inteligencję odpowiedzialną za klimat”, kiedy w listopadzie zorganizuje szczyt ONZ, na tle rosnących obaw o ślad węglowy tej technologii.

REKLAMA
REKLAMA

W poniedziałek (21 września) przyszły przewodniczący COP31 i minister środowiska Murat Kurum zapowiedział, że jednym z głównych priorytetów rozmów będzie skłonienie firm technologicznych, by zasilały swoje centra danych czystą energią.

Zapowiedź wpisuje się w sztandarowy cel Turcji dotyczący elektryfikacji: podniesienia do 2035 r. globalnego udziału energii elektrycznej w zapotrzebowaniu na energię do 35 proc., z około 20 proc. obecnie.

Zobowiązanie „35 do 35” ogłoszono już w czerwcu jako sposób na przyspieszenie przejścia świata na gospodarkę niskoemisyjną. To odpowiedź na to, co określano jako „najpoważniejszy kryzys energetyczny w naszej historii”, wywołany pogarszającymi się skutkami zmiany klimatu oraz szokiem na rynkach paliw kopalnych po wybuchu wojny przeciwko Iranowi.

„Elektryfikując codzienne życie – od transportu, przez budynki, po przemysł – możemy ochronić rodziny i przedsiębiorstwa przed zmiennymi cenami na rynkach energii” – stwierdził Kurum.

„Cel 35 proc. do 2035 r. będzie jednym z kluczowych priorytetów naszej prezydencji COP31”.

Na czym polega zobowiązanie Turcji w sprawie elektryfikacji

Elektryfikacja oznacza zastępowanie technologii spalających paliwa kopalne rozwiązaniami opartymi na energii elektrycznej, na przykład wymianę autobusu z silnikiem Diesla na pojazd elektryczny. Nie oznacza to jednak automatycznie końca użycia emisyjnych paliw kopalnych.

Według World Resources Institute (WRI) (źródło w Angielski) elektryfikacja jest „narzędziem, a nie celem samym w sobie”. „Samochód elektryczny zasilany energią z sieci, w której dominuje węgiel, może być dla klimatu gorszy niż auto na benzynę. Korzyści zależą więc od tego, jak wytwarzana jest energia elektryczna” – podkreśla instytut.

Eksperci obawiają się teraz, że zobowiązanie 35 do 35 pozwoli rządom zaliczać rozbudowę elektrowni gazowych jako postęp w realizacji celów elektryfikacji – a to, jak twierdzą, „poważnie podważy cele klimatyczne”.

„Nie pozwólmy, by elektryfikacja stała się koniem trojańskim naszych czasów, wykorzystywanym do ukrywania nowego zużycia paliw kopalnych zamiast promowania odnawialnych źródeł energii” – mówi Claire Smith z koalicji kampanijnej Beyond Fossil Fuels.

Zobowiązanie 35 do 35 pomoże rozwiązać obecny kryzys klimatyczny i energetyczny tylko wtedy, gdy elektryfikacja będzie oparta na elastycznym systemie energetycznym, w którym energia słoneczna i wiatrowa są uzupełniane przez rozbudowane sieci i magazyny energii.
Claire Smith
starsza koordynatorka kampanii międzynarodowych w koalicji Beyond Fossil Fuels

Smith podkreśla, że w obecnym kształcie zobowiązanie prezydencji „pozostawia uchylone tylne drzwi”, umożliwiając rządom ukrywanie lub usprawiedliwianie większego zużycia paliw kopalnych pod „płaszczykiem elektryfikacji”.

„Już dziś widzimy, że centra danych odciągają energię elektryczną i odnawialną od sektorów, które naprawdę muszą się dekarbonizować, zwiększając zależność od gazu ziemnego i podbijając rachunki za prąd dla odbiorców” – dodaje.

„Potrzebne są jasne reguły, aby elektryfikacja sprzyjała zarówno sprawiedliwości klimatycznej, jak i równemu dostępowi do energii odnawialnej, a nie realizowała interesów branży paliw kopalnych”.

Duygu Kutluay, kampanierka w Beyond Fossil Fuels, również ostrzega, że elektryfikacja nie jest „z natury równoznaczna” z dekarbonizacją.

„Na świecie musimy dopilnować, by agenda elektryfikacji nie odbywała się kosztem pilnego odchodzenia od paliw kopalnych” – dodaje.

Skąd Turcja czerpie energię elektryczną?

Z danych think tanku energetycznego Ember (źródło w Angielski) wynika, że w ubiegłym roku 43 proc. energii elektrycznej w Turcji pochodziło ze źródeł niskoemisyjnych.

Mimo suszy elektrownie wodne pozostały największym źródłem czystej energii w kraju (16 proc.). Udział wiatru w produkcji energii (11,1 proc.) jest wyższy niż w wielu państwach G7, w tym we Włoszech (8,1 proc.) i we Francji, silnie stawiającej na energetykę jądrową (8,2 proc.).

Produkcja energii z fotowoltaiki (10,5 proc.) podwoiła się w Turcji w ciągu ostatnich kilku lat, ale wciąż wyraźnie ustępuje krajom południa Europy o podobnym potencjale, takim jak Włochy (17 proc.) i Hiszpania (22 proc.).

Największym źródłem energii elektrycznej pozostaje w Turcji węgiel, który w 2025 r. odpowiadał za 34,3 proc. produkcji. To o 1,2 pkt proc. więcej niż średnia światowa i o 25 pkt proc. więcej niż średnia w UE.

Prawie dwie trzecie węglowej generacji energii w Turcji opiera się na imporcie, co – jak ostrzegają analitycy – ma konsekwencje dla bezpieczeństwa energetycznego. Kraj jest też silnie uzależniony od gazu, który w ubiegłym roku zapewnił 22,1 proc. produkcji energii elektrycznej. To ponownie wynik powyżej średniej światowej i średniej unijnej.

Wykres pokazujący udział poszczególnych źródeł w produkcji energii elektrycznej w 2025 r. na świecie, w Turcji i w UE.
Wykres pokazujący udział poszczególnych źródeł w produkcji energii elektrycznej w 2025 r. na świecie, w Turcji i w UE. Ember

Emisje z krajowego sektora elektroenergetycznego niemal się podwoiły w ciągu ostatnich dwóch dekad z powodu wzrostu produkcji z paliw kopalnych, która miała zaspokoić rosnący popyt. Rozwój energetyki wiatrowej i słonecznej w ostatnich latach zaczął jednak hamować ten trend.

Emisje na mieszkańca w Turcji były w 2025 r. zbliżone do średniej światowej. Kraj dąży teraz do tego, by do 2030 r. 47 proc. energii elektrycznej pochodziło ze źródeł odnawialnych – to nieco ambitniejszy cel niż wiążący unijny próg co najmniej 42,5 proc.

„Globalny kryzys paliw kopalnych, którego doświadczamy już drugi raz w ciągu ostatnich czterech lat, jeszcze wyraźniej pokazał, jak ważne jest przejście na czystą energię” – mówi Ufuk Alparslan z Ember.

„W tym kontekście Turcja ma szansę odegrać wiodącą rolę w regionalnej transformacji energetycznej”.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej