W Europie odnotowano ponad 16 tys. nadmiarowych zgonów z powodu letnich upałów, a komitet ds. bezpieczeństwa zdrowotnego UE wzywa rządy, by zamiast reagować doraźnie, wprowadziły systemowe, długofalowe planowanie.
Ostatnia fala ekstremalnych upałów pochłonęła w całej Europie tysiące dodatkowych ofiar śmiertelnych. W obliczu zmian klimatycznych, które sprawiają, że fale upałów będą coraz częstsze i bardziej dotkliwe, komitet koordynujący przygotowania i reakcje na poważne transgraniczne zagrożenia zdrowotne przedstawił zalecenia mające zwiększyć odporność Europy.
REKLAMA
REKLAMA
Przekaz jest jednoznaczny: Europa, która ociepla się szybciej niż jakikolwiek inny kontynent na świecie, wciąż nie jest odpowiednio przygotowana na rosnące zagrożenie.
Systemy ochrony zdrowia publicznego w wielu państwach UE są nadal „niewystarczająco przygotowane” do radzenia sobie z długotrwałymi okresami ekstremalnych upałów – wynika z opinii komitetu przyjętej 30 lipca. W dokumencie podkreślono, że sprostanie narastającemu zagrożeniu wymaga „podejścia przekrojowego, angażującego wszystkie szczeble administracji i całe społeczeństwo”, które łączyłoby działania krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe.
Skutki ekstremalnych temperatur dla zdrowia wykraczają daleko poza ryzyko udaru cieplnego. Długotrwałe okresy wysokich temperatur zwiększają śmiertelność, zaostrzają istniejące choroby i dodatkowo obciążają systemy opieki zdrowotnej. Upały wpływają również na zdrowie roślin i zwierząt, co pośrednio przekłada się na źródła utrzymania ludzi oraz ich kondycję psychiczną.
Ekstremalne temperatury zwiększają także ryzyko pożarów lasów, które niosą za sobą kolejne zagrożenia dla zdrowia publicznego – od pogorszenia jakości powietrza, przez zniszczenia kluczowej infrastruktury, po degradację środowiska.
Wśród najbardziej narażonych grup znajdują się osoby starsze, dzieci, kobiety w ciąży, osoby z chorobami przewlekłymi, pracownicy wykonujący swoje obowiązki na otwartym powietrzu oraz inne osoby szczególnie wrażliwe na wysokie temperatury.
Komitet apeluje do państw członkowskich o wzmocnienie współpracy między resortami i władzami publicznymi, regularne aktualizowanie planów działania na wypadek upałów oraz ich wspólne opracowywanie przez służby zdrowia publicznego i obrony cywilnej. Zaleca również poprawę wymiany informacji za pośrednictwem unijnego systemu wczesnego ostrzegania i reagowania.
Wśród rekomendacji znalazły się także działania oparte na dowodach naukowych, które pozwoliłyby lepiej chronić dzieci, pracowników narażonych na wysokie temperatury oraz uczestników dużych wydarzeń publicznych.
W opinii podkreślono również potrzebę lepszego przygotowania personelu medycznego. Specjalistyczne szkolenia mają pomóc pracownikom ochrony zdrowia w rozpoznawaniu i leczeniu chorób związanych z upałem. Komitet zwraca też uwagę na konieczność poprawy komunikacji z obywatelami poprzez przygotowywanie wielojęzycznych zaleceń kierowanych m.in. do turystów oraz pracowników sezonowych, transgranicznych i transportowych.
Jednocześnie komitet wzywa do uzupełnienia utrzymujących się luk w danych i stworzenia solidniejszej bazy dowodowej dotyczącej wpływu fal upałów na zdrowie. Ma temu służyć m.in. Europejskie Obserwatorium Klimatu i Zdrowia.
Zalecenia pojawiają się w momencie, gdy Komisja Europejska przygotowuje zintegrowane europejskie ramy odporności na zmiany klimatu. Dokument ma być gotowy przed końcem 2026 roku i ma wzmocnić przygotowanie Unii Europejskiej na zagrożenia związane z postępującymi zmianami klimatu, w tym coraz częstsze i bardziej ekstremalne fale upałów.