Dekada reform gospodarczych zmieniła inwestycje, rynek pracy i finanse Uzbekistanu. Wraz z dalszym wzrostem rośnie pytanie, czy owoce tych zmian trafiają do firm, pracowników i gospodarstw domowych.
Najświeższe dane gospodarcze z Uzbekistanu wskazują na utrzymujący się wzrost w kluczowych sektorach. Coraz ważniejsze dla rządu jest jednak to, czy ten wzrost przekłada się na inwestycje, zatrudnienie i wyższe dochody gospodarstw domowych. W pierwszej połowie 2026 r. produkcja przemysłowa wzrosła o 8%, usługi o 16,9%, budownictwo o 13,8%, a rolnictwo o 4,7%. Według Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) realny PKB zwiększył się o 7,7% w 2025 r., a w pierwszym kwartale 2026 r. przyspieszył do 8,7% rok do roku.
REKLAMA
REKLAMA
Dane pokazują też skalę zmian od początku reform w 2017 r. W porównaniu z 2016 r. nominalny PKB urósł z ok. 21 mld euro do ok. 130 mld euro, a eksport z ok. 2,3 mld do ok. 28,5 mld euro. W latach 2018–2026 Uzbekistan awansował o 66 miejsc w Indexie Wolności Gospodarczej.
Inne źródła kapitału
Jedną z kluczowych zmian jest pochodzenie inwestycji napływających do gospodarki. Obok wydatków publicznych coraz większy udział w aktywności gospodarczej mają prywatne firmy, inwestorzy zagraniczni oraz małe przedsiębiorstwa.
Francis Malige, dyrektor zarządzający i szef Grupy Instytucji Finansowych w Europejskim Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOiR), podkreśla, że zaufanie inwestorów budowano przez kilka lat reform.
„Zaufanie do kraju wynika z kilku czynników, ale najważniejsze jest to, że mamy tu młode, rosnące społeczeństwo, wielu przedsiębiorców i dużo dynamiki. Reformy zmierzają we właściwym kierunku” – mówi Malige.
Według Ministerstwa Gospodarki i Finansów liczba firm z udziałem kapitału zagranicznego w ciągu pięciu lat więcej niż się podwoiła – z ok. 9 tys. w 2020 r. do blisko 20 tys. w połowie 2026 r. Inwestycje małych firm zwiększyły się z ok. 1,5 mld euro w 2016 r. do ok. 25,5 mld euro w 2025 r., a finansowanie start-upów osiągnęło w ubiegłym roku rekordowy poziom 290 mln euro.
Saidislom Saidkhonov, szef departamentu w Ministerstwie Gospodarki i Finansów, ocenia, że struktura gospodarki stała się bardziej zróżnicowana.
„Wszystkie sektory gospodarki Uzbekistanu się rozwijają, a motorem wzrostu są usługi i budownictwo. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne znacząco wzrosły, a specjalne strefy ekonomiczne, technoparki i klastry przemysłowe pomagają kierować prywatny kapitał do produkcji i przetwórstwa rolno-spożywczego” – mówi.
Rząd przekonuje, że przedsiębiorczość staje się też bardziej odporna. W połowie 2026 r. w Uzbekistanie działało ponad 1,24 mln firm, o ok. 55 tys. więcej niż na początku roku. Liczba eksporterów wzrosła do prawie 6 tys., a małe przedsiębiorstwa odpowiadały za ponad 42% całego eksportu.
Wzrost gospodarczy a rynek pracy
Sam wzrost gospodarczy nie musi automatycznie przekładać się na wyższy poziom życia. Dlatego drugim filarem ostatnich reform stały się zatrudnienie, formalizacja rynku pracy i dochody gospodarstw domowych.
Marat Jurajew, pierwszy wiceminister ds. ograniczania ubóstwa i zatrudnienia, wyjaśnia, że programy na rzecz ograniczenia pracy nierejestrowanej i rozwoju przedsiębiorczości mają poprawiać nie tylko liczbę, lecz także jakość miejsc pracy.
„Wspólnie z innymi resortami i agencjami prowadzimy dedykowane programy i badania, aby zmniejszyć skalę nieformalnego zatrudnienia. Ponad dziewięć milionów osób wyszło z ubóstwa, a my wyznaczyliśmy sobie ambitny cel całkowitego wyeliminowania skrajnego ubóstwa w najbliższej przyszłości” – dodaje.
Ostatnie dane rządowe wskazują na stopniowe przesuwanie się gospodarki w stronę bardziej ugruntowanych przedsiębiorstw. Rośnie liczba firm płacących podatek dochodowy od osób prawnych, a także przedsiębiorstw działających dłużej niż dziesięć lat. Powiększa się grupa średnich firm zatrudniających od 11 do 99 pracowników, co sugeruje, że wzrost nie ogranicza się już do mikroprzedsiębiorstw.
Reformy rynku pracy koncentrują się też na poszerzaniu udziału w życiu gospodarczym.
Akiko Fujii, stała przedstawicielka Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) w Uzbekistanie, zwraca uwagę, że zmiany w prawie otworzyły nowe możliwości dla kobiet.
„Krajobraz możliwości dla kobiet zmienił się radykalnie dzięki ostatnim reformom legislacyjnym i wsparciu dla przedsiębiorczości w Uzbekistanie. Wprowadzono zasadę równej płacy za pracę o tej samej wartości, a ograniczenia dotyczące zatrudniania kobiet w wielu branżach zostały zniesione” – mówi w rozmowie z Euronews.
Zmiany finansowe w codziennym życiu
Dla wielu gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej widocznym skutkiem reform gospodarczych są zmiany w systemie finansowym.
Od czasu liberalizacji rynku walutowego w 2017 r. Uzbekistan wprowadził jednolity kurs wymiany, rozszerzył możliwości wymiany walut i przeszedł w stronę bardziej elastycznego reżimu kursowego. MFW klasyfikuje obecnie system kursu walutowego Uzbekistanu jako płynny.
Z danych banku centralnego wynika, że liczba firm prowadzących operacje walutowe wzrosła z ok. 29 tys. w 2019 r. do ok. 90 tys. pod koniec 2025 r.
Fajoz Gafurow, szef departamentu operacji pieniężnych, podkreśla, że to odzwierciedlenie bardziej rozwiniętego rynku finansowego. Jak mówi, liczba przedsiębiorstw prowadzących operacje walutowe więcej niż się potroiła. „Usprawnienia infrastruktury rynku oraz warunków dla jego uczestników przyczyniły się do powstania bardziej elastycznego otoczenia kursowego” – dodaje Gafurow.
Reformy finansowe zmieniły też sposób, w jaki konsumenci płacą za towary i usługi. Wraz z rozbudową infrastruktury płatności cyfrowych coraz powszechniejsze stają się bankowość mobilna, karty bankowe i płatności kodem QR.
Dżamszid Usmanow, dyrektor departamentu rozwoju systemów płatniczych w banku centralnym, mówi, że jednym z sztandarowych projektów było wprowadzenie uniwersalnego systemu kodów QR.
„Bank centralny stopniowo wprowadza reformy służące rozwojowi ekosystemu płatniczego. Jednym z projektów flagowych jest uniwersalny system kodów QR, który pozwala efektywnie testować nowe usługi cyfrowe, a jednocześnie zwiększa konkurencję i poprawia jakość usług oferowanych społeczeństwu” – podkreśla Usmanow w rozmowie z Euronews.
W miarę jak Uzbekistan wchodzi w kolejny etap wzrostu, uwaga przesuwa się z samego tempa ekspansji na to, jak konsekwentnie reformy przekładają się na silniejsze firmy, lepsze miejsca pracy i szersze możliwości gospodarcze.