Wojna na Bliskim Wschodzie wywindowała ceny energii w Europie. Prąd jest znacznie wyżej opodatkowany niż paliwa kopalne. Czy nowa propozycja UE może odwrócić tę nierównowagę i zmniejszyć rachunki za energię?
Podatki od energii elektrycznej mogą zostać znacząco obniżone na mocy nowej propozycji UE, która ma złagodzić wpływ wojny z Iranem na ceny energii.
REKLAMA
REKLAMA
Projekt propozycji Komisji Europejskiej, którego publikacja jest planowana na 22 kwietnia, przewiduje działania mające ograniczyć rachunki za energię – informuje agencja Reuters.
Dokument ma także zawierać plany ograniczenia uzależnienia UE od paliw kopalnych, aby lepiej chronić państwa członkowskie przed wstrząsami na rynku energii.
„Płacimy bardzo wysoką cenę za nasze nadmierne uzależnienie od paliw kopalnych” – powiedziała w tym tygodniu przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, gdy ceny ropy ponownie przekroczyły 100 dol. za baryłkę.
Ceny gazu ziemnego w Europie wzrosły od początku konfliktu o ponad 70 proc., a cieśnina Ormuz, którą przepływa około 20 proc. światowych dostaw ropy, jest de facto zamknięta.
Ponieważ hurtowe ceny energii elektrycznej w Europie nadal w dużej mierze zależą od kosztów wytwarzania prądu w elektrowniach gazowych, skok cen gazu od początku konfliktu bezpośrednio przełożył się na rachunki za prąd.
„Ponura rzeczywistość dla naszego kontynentu jest taka, że energia z paliw kopalnych pozostanie w najbliższych latach najdroższą opcją” – stwierdziła von der Leyen.
Różnica między cenami prądu a paliw kopalnych
Obecnie w większości krajów europejskich podatki na energię elektryczną są znacznie wyższe niż na paliwa kopalne, mimo wpływu ropy i gazu na klimat.
Z danych Eurostatu wynika, że na początku 2025 r. średnia cena energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w UE wynosiła ok. 0,29 euro za kWh, podczas gdy gaz dla gospodarstw domowych kosztował średnio jedynie 0,11 euro za kWh. Oznacza to, że prąd był mniej więcej dwa i pół raza droższy w przeliczeniu na jednostkę energii. W ubiegłym roku niemal 28 proc. przeciętnego rachunku za prąd europejskiego konsumenta stanowiły podatki i opłaty.
Taka różnica nie jest przypadkowa. Częściowo wynika z tego, że rządy wykorzystują podatki na energię elektryczną do finansowania odnawialnych źródeł energii i polityk środowiskowych. Historycznie niższe ceny gazu miały też utrzymywać na przystępnym poziomie ogrzewanie i transport oparty na paliwach kopalnych.
Tymczasem, gdy te sektory stają się coraz bardziej zelektryfikowane, krytycy podkreślają, że obecny system wręcz zniechęca do przechodzenia na czystszą energię.
Niższe podatki na prąd kluczowe dla zielonej transformacji
Komisja Europejska przekonuje, że obniżenie podatków na energię elektryczną ma kluczowe znaczenie dla zachęcania do odchodzenia od paliw kopalnych. Tymczasem unijne przepisy dotyczące opodatkowania prądu nie zmieniły się od 2003 r., a próby ich nowelizacji wielokrotnie grzęzły w martwym punkcie. W listopadzie 2025 r. propozycja reformy podatkowej nie uzyskała wymaganej jednomyślności państw członkowskich.
Od przyszłego miesiąca Komisja ma – według doniesień – zaproponować zmiany w unijnych przepisach podatkowych, tak aby podatek na energię elektryczną był niższy niż na ropę i gaz.
Aby zrekompensować ubytki w dochodach, jeśli takie zmiany wejdą w życie, eksperci wzywają do wprowadzenia podatku od nadzwyczajnych zysków z paliw kopalnych, które gwałtownie wzrosły od początku wojny z Iranem.
Komisja Europejska już zasygnalizowała poparcie dla takiego rozwiązania – podobny podatek tymczasowo wprowadzono, aby przeciwdziałać kryzysowi energetycznemu wywołanemu inwazją Rosji na Ukrainę.
Nadchodząca propozycja ma rozwijać i przyspieszać unijny Plan działań na rzecz przystępnej cenowo energii, który poprzez obniżanie podatków ma zachęcać do elektryfikacji, a jednocześnie wspierać rozwój odnawialnych źródeł energii i modernizację sieci.
Komisja planuje też – według nieoficjalnych informacji – zaproponować przed latem wiążący cel w zakresie elektryfikacji.