Kruche zawieszenie broni między USA a Iranem już się chwieje, a Teheran nadal blokuje cieśninę Ormuz w proteście przeciwko atakom Izraela w Libanie. Czołowy ekspert ds. Iranu wskazuje, że strategia Teheranu w sprawie Ormuz może być częścią ugruntowanej strategii.
Według eksperta ds. Bliskiego Wschodu i obserwatora Iranu, strategia Iranu w sprawie cieśniny Ormuz jest najprawdopodobniej kształtowana przez kluczowy organ decyzyjny ds. bezpieczeństwa w ramach Strażników Rewolucji (IRGC).
REKLAMA
REKLAMA
Profesor Mehran Kamrava z Georgetown University w Katarze zwrócił uwagę na często pomijaną instytucję, Khatam al-Anbiya, czyli Pieczęć Proroków, która może być kluczem do zrozumienia irańskich planów dotyczących cieśniny Ormuz i wojny w ogóle.
Kamrava powiedział Euronews w Dosze, że "najprawdopodobniej irańska strategia dotycząca cieśniny Ormuz i jej szersza strategia jest kształtowana i pod wpływem siedziby Khatam al-Anbiyi, która jest centrum do podejmowania decyzji dotyczących bezpieczeństwa w ramach Strażników Rewolucji".
"W czasie wojny zadaniem Khatam al-Anbiyi jest koordynowanie działań wojennych. W czasie pokoju jego zadaniem jest opracowywanie scenariuszy i określanie możliwych strategii dla Iranu" - powiedział Kamrava.
To sprawia, że jest to kluczowa siła kształtująca politykę Teheranu w sprawie Ormuz, obok Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego, która koordynuje ogólne decyzje Iranu dotyczące spraw zagranicznych i bezpieczeństwa.
Zawieszenie broni, które wciąż wydaje się tymczasowe
Jeśli chodzi o strategię Iranu na przyszłość, Kamrava uważa, że "Gwardia Rewolucyjna kontynuuje działania wojenne, ponieważ Izrael wielokrotnie sabotował negocjacje między Iranem a Stanami Zjednoczonymi i istnieje wszelkie prawdopodobieństwo, że Izrael zrobi to ponownie, atakując Iran lub prowokując Iran do jakiegoś rodzaju ataku odwetowego".
"Obecnie strategią jest czujność i jedynie założenie tymczasowej przerwy w wojnie do czasu podpisania formalnego porozumienia o zawieszeniu broni" - dodał irański analityk.
Dane dotyczące ruchu statków odzwierciedlają tę ostrożność, z ograniczonym ruchem statków przewożących ładunki masowe przez cieśninę od czasu rozpoczęcia przerwy w walkach.
Sugestia Iranu, że mógłby pobierać opłaty od statków przepływających przez cieśninę Ormuz, stała się punktem centralnym.
Kamrava twierdzi, że bardziej bezpośrednią kwestią jest kwestia praktyczna i wskazuje na wczesne oznaki egzekwowania przepisów.
"Wygląda na to, że Irańczycy trafili na coś, czego nie chcą negocjować, pozostawiając jednocześnie miejsce na "pewną miarę koordynacji z władzami irańskimi" - powiedział profesor z Dohy.
Dla Irańczyków taki model mógłby obejmować kraje regionalne, takie jak Oman, a "dałoby to Irańczykom coś w rodzaju listka figowego, w którym mogliby powiedzieć, że zaangażowani są arabscy partnerzy".
"Chcą się upewnić, że Iran ma coś do powiedzenia i prawdopodobnie może pobierać opłaty za przepłynięcie, najprawdopodobniej w koordynacji z Omańczykami" - wyjaśnił Kamrava. Dodał, że "widzieliśmy w ciągu ostatniego tygodnia, że zbierali pieniądze od statków (...) z Filipin, Tajlandii i prawdopodobnie z Japonii".
Kamrava uważa, że Iran formułuje swoją narrację na temat cieśniny Ormuz w oparciu o własne założenia dotyczące międzynarodowych argumentów prawnych.
"Zgodnie z prawem międzynarodowym, wody terytorialne rozciągają się 12 mil [morskich] poza linię brzegową. W najwęższym miejscu cieśnina ma 22 km, co oznacza, że zarówno Iran, jak i Oman mają kontrolę nad cieśniną Ormuz" - powiedział Kamrava.
"I właśnie na tym Irańczycy opierają swoje argumenty prawne. Opierają swoje założenia na prawie międzynarodowym".
Iran przedstawił fundusze jako niezbędne do powojennej odbudowy po rozległych zniszczeniach infrastruktury.
Oman szybko odrzucił twierdzenia Iranu, że oba kraje będą pobierać opłaty tranzytowe podczas dwutygodniowego zawieszenia broni, podkreślając, że szanuje międzynarodowe umowy dotyczące transportu morskiego i zasady prawa morza, które stanowią, że statki nie muszą płacić za przepłynięcie przez naturalne drogi wodne.
"Cieśnina Ormuz jest naturalnym przejściem, nie stworzonym przez ludzką interwencję, a zatem nie można nakładać na nią żadnych opłat zgodnie z międzynarodowymi umowami podpisanymi przez sułtanat" - powiedział w środę minister transportu Omanu.
Globalne wysiłki na rzecz cieśniny Ormuz
Światowi przywódcy koncentrują się teraz na przywróceniu zaufania do szlaku.
Zjednoczone Emiraty Arabskie i Katar również stanowczo stwierdziły, że nie może być irańskiej kontroli nad cieśniną Ormuz.
Szefowa polityki zagranicznej Unii Europejskiej Kaja Kallas i premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer odwiedzili w ciągu ostatnich kilku dni kraje Zatoki Perskiej, aby porozmawiać o współpracy w celu ponownego otwarcia żeglugi w cieśninie Ormuz.
Kallas spotkała się w czwartek z przywódcami Zjednoczonych Emiratów Arabskich w Abu Zabi i ostrzegła przed kontrolowaniem cieśniny Ormuz przez Iran.
"Naprawdę skupiamy się na wolności żeglugi na tych wodach" - powiedziała Kallas mediom w ZEA.
"Jeśli zejdziemy po tym śliskim zboczu, dając prawo do żądania opłat lub podatków na tych wodach, które wcześniej były otwarte, to myślę, że zobaczymy to również w innych miejscach na świecie, a to jest bardzo niebezpieczny rozwój sytuacji".
Starmer odwiedził również w tym tygodniu Arabię Saudyjską i Katar, gdzie mówił, że "bardzo ważne jest, aby cieśnina Ormuz była otwarta", ostrzegając przed wpływem na rynki energii.
Starmer zwołał wielonarodowe spotkania, aby omówić, w jaki sposób sojusznicy mogą wesprzeć ponowne otwarcie cieśniny, która ma kluczowe znaczenie dla globalnych przepływów energii.
W Paryżu francuski minister spraw zagranicznych Jean-Noël Barrot ogłosił, że europejscy i inni partnerzy "finalizują" plany utworzenia misji eskortującej statki w cieśninie Ormuz, gdy tylko walki faktycznie się zakończą.
Barrot powiedział w czwartek, że "planowanie tej misji jest obecnie finalizowane przez francuskich urzędników wojskowych i kraje, które zgłosiły się na ochotnika", przemawiając w radiu France Inter. Z kolei prezydent Francji Emmanuel Macron ogłosił w środę, że około 15 krajów jest gotowych do udziału w takiej misji.
"Nie, to jest nie do przyjęcia" - stwierdził Barrot w odniesieniu do twierdzeń Iranu o pobieraniu opłat tranzytowych. Polityk podkreślił, że "swoboda żeglugi na wodach międzynarodowych jest wspólnym dobrem, wspólnym dobrem ludzkości, które nie powinno być utrudniane przez jakiekolwiek przeszkody lub prawa przejścia".
Z kolei w czwartkowym przemówieniu przed włoskim parlamentem, włoska premier Giorgia Meloni ostrzegła, że wszelkie dodatkowe irańskie cła w cieśninie Ormuz będą miały "nieprzewidywalne konsekwencje gospodarcze".
"Pełne przywrócenie swobody ruchu w cieśninie Ormuz jest konieczne i nie może podlegać żadnym ograniczeniom, jak wydaje się, że miało to miejsce w ostatnich godzinach" - powiedziała Meloni.
Oczekuje się, że Pakistan będzie gościł delegacje Iranu i USA w Islamabadzie w piątek, oferując potencjalny rozwój negocjacji.