Europa przygotowuje się na wyższe ceny ropy i gazu, a kraje G7 są wzywane do opodatkowania koncernów paliwowych, które zarabiają na wojnie z Iranem.
Giganci paliw kopalnych są oskarżani o czerpanie zysków z eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie, podczas gdy ceny ropy na świecie pozostają wyjątkowo niestabilne.
REKLAMA
REKLAMA
Przed wojną przeciwko Iranowi ropa Brent – wykorzystywana jako globalny punkt odniesienia dla cen ropy – kosztowała 60–70 dolarów (52–60 euro) za baryłkę.
Po krótkim spadku ceny znów przebiły poziom 100 dolarów za baryłkę (ok. 86,53 euro) wczoraj, 12 marca, po kolejnych atakach na trzy statki towarowe w Zatoce Perskiej.
Dlaczego wojna przeciwko Iranowi wpływa na ceny ropy?
Cieśnina Ormuz – 38‑kilometrowy przesmyk między Zatoką Perską a Zatoką Omańską – to jedno z najważniejszych strategicznych „wąskich gardeł” na świecie. Tędy przepływa około jedna piąta globalnych dostaw ropy, czyli blisko 20 mln baryłek dziennie.
Teheran nadal ostrzeliwuje statki handlowe w Cieśninie Ormuz i wcześniej ostrzegał, że szlak jest zamknięty dla żeglugi. Jeśli nie uda się przywrócić ruchu na tej trasie, ceny ropy mogą utrzymać się powyżej progu 100 dolarów.
Analitycy Wood Mackenzie oceniają, że producenci z Bliskiego Wschodu mogą być zmuszeni zwiększyć eksport ropy rurociągiem East–West nad Morze Czerwone, a dodatkowe ilości surowca mogłyby trafić na Morze Śródziemne z Iraku.
„Wyższe ceny zmobilizują producentów ropy w innych regionach do maksymalnego zwiększania wydobycia: odkładania prac konserwacyjnych, mocniejszej eksploatacji złóż i przyspieszania działalności” – wskazuje firma. „Ale to nie jest kran, który można po prostu odkręcić”.
Czy sięgnięcie po awaryjne rezerwy ropy rozwiąże problem?
W środę 11 marca dziesiątki państw – w tym większość krajów Europy – zgodziły się uwolnić rekordową ilość ropy z rezerw strategicznych, aby złagodzić niedobory podaży i wyhamować gwałtowny wzrost cen.
Wszystkie 32 państwa członkowskie Międzynarodowej Agencji Energetycznej uwolnią 400 mln baryłek ropy, czyli ponad dwukrotnie więcej niż poprzedni rekord, ustanowiony po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę.
To jednak odpowiada zaledwie czterem dniom światowego zużycia. Fanny Petitbon z organizacji ekologicznej [350.org](http://350.org %28źródło w Angielski%29/) porównuje taki krok do przyklejenia plasterka na rozległą ranę.
„Jeśli kraje G7 naprawdę chcą ustabilizować rynek, muszą przestać chronić zyski i zacząć opodatkowywać firmy napędzające kryzys klimatyczny” – mówi.
„Zwykli pracownicy nie powinni ponosić kosztów, podczas gdy naftowi giganci traktują wojnę na Bliskim Wschodzie jak wygraną na loterii”.
Jako przewodniczący G7 rząd Francji musi wreszcie zmierzyć się z „słoniem w pokoju” – dodaje Petitbon – czyli pilnie zacząć wygaszać wykorzystanie paliw kopalnych.
„Nie może już odwracać wzroku od rzeczywistości, że nie możemy pozostać uzależnieni od ropy i gazu” – podkreśla.
Ile Europejczycy zapłacą za paliwo?
Z najnowszych badań organizacji Transport & Environment wynika, że wraz z przekroczeniem przez ceny ropy poziomu 100 dolarów za baryłkę Europejczycy zapłacą dodatkowo „premię geopolityczną” w wysokości 150 mln euro dziennie.
W 2022 roku, kiedy ceny ropy po raz ostatni przekroczyły ten próg, Europejczycy wydali na stacjach paliw o 55 mld euro więcej. W całej UE do połowy 2022 roku ceny diesla wzrosły o 45 proc., a benzyny o 36 proc.
Pod koniec czerwca 2022 roku litr benzyny i diesla kosztował ponad 2 euro. Oznaczało to, że kierowcy płacili nawet o 31 euro więcej za zatankowanie 50‑litrowego baku niż przed kryzysem.
„7,7 mln samochodów elektrycznych w Europie już ograniczyło zużycie ropy na kontynencie o 126 tys. baryłek dziennie” – podaje T&E. „Przy cenach paliw z 2022 roku europejscy kierowcy aut elektrycznych oszczędzaliby około 39 mln euro dziennie”.
Podatek od nadzwyczajnych zysków z paliw kopalnych
Eksperci ds. klimatu od dawna podkreślają, że powiązania między paliwami kopalnymi a konfliktami dodatkowo przemawiają za rozwojem rodzimej czystej energii, takiej jak energia słoneczna i wiatrowa. Zielone technologie zachowują opłacalność niezależnie od napięć geopolitycznych i nie są uzależnione od położenia strategicznych wąskich gardeł.
Clémence Dubois z 350.org mówi, że wojny obnażają „głęboką wadę” naszego systemu energetycznego.
„Kiedy ceny gwałtownie rosną, firmy paliw kopalnych są gotowe, by na tym zarabiać, podczas gdy gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa zmagają się z kosztami” – dodaje Dubois.
„To nie jest tylko rynkowa zmienność, to skutek tego, że rządy pozwoliły firmom paliw kopalnych zachować wpływ na kształt systemu energetycznego i przerzucać koszty na wszystkich innych”.
Jej zdaniem rządy państw G7 muszą przestać wzmacniać ten model ulgami podatkowymi dla paliw kopalnych, które pozwalają szefom koncernów windować zyski.
„Właściwą odpowiedzią jest zdecydowany podatek od nadzwyczajnych zysków, którego wpływy powinny trafić do gospodarstw domowych i przyspieszyć przejście na czystą energię. To ona zmniejszy nasze uzależnienie od paliw napędzających zarówno kryzys klimatyczny, jak i globalną niestabilność” – podsumowuje.