Orzeczenie belgijskiego Trybunału Konstytucyjnego zawiesiło niedawno wprowadzone przepisy azylowe, co było ciosem dla prób premiera Barta De Wevera wprowadzenia "najbardziej rygorystycznej polityki migracyjnej w Belgii".
Belgijski Trybunał Konstytucyjny zawiesił w czwartek kilka surowszych przepisów azylowych i migracyjnych wprowadzonych przez obecny rząd.
REKLAMA
REKLAMA
Sąd wydał w szczególności dwa orzeczenia w sprawie przepisów imigracyjnych wprowadzonych przez prawicową koalicję w kraju - znaną jako koalicja "Arizona" ze względu na kolory partii koalicyjnych, które pasują do tych na fladze amerykańskiego stanu Arizona.
Rząd premiera Barta De Wevera zapowiedział wcześniej, że wdroży to, co określił jako "najsurowszą możliwą politykę migracyjną" w historii kraju.
Pierwsza z decyzji sądu koncentrowała się na surowszych przepisach dotyczących łączenia rodzin wprowadzonych w sierpniu ubiegłego roku, które, między innymi, dodały dwuletni okres oczekiwania dla beneficjentów ochrony uzupełniającej lub osób, które są narażone na realne ryzyko "poważnej krzywdy" w przypadku powrotu do kraju. Orzeczenie skupiło się w szczególności na tym aspekcie prawa.
Organizacje pozarządowe i organizacje działające na rzecz ochrony praw migrantów argumentowały, że reforma ta "praktycznie uniemożliwia łączenie rodzin dla wielu rodzin, co ma poważne konsekwencje dla dzieci".
Dwie rodziny, które chciały skorzystać z zasad łączenia rodzin i nie zgadzały się z zaostrzonymi przepisami, zażądały zawieszenia i unieważnienia środków przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Sąd zwrócił się teraz do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z pięcioma pytaniami dotyczącymi tego, jak należy interpretować prawo europejskie, "zanim będzie mógł wydać orzeczenie w sprawie krytyki skarżących" - czytamy w oświadczeniu sądu w sprawie orzeczenia.
Trybunał Konstytucyjny wyda ostateczne orzeczenie dopiero po uzyskaniu odpowiedzi na te pytania. Do tego czasu Trybunał zawiesił nowe przepisy dotyczące łączenia rodzin.
Mężczyzna określany jako pan M.S., który uciekł przed wojną w Jemenie i jest jedną z osób, które apelowały do sądu o zawieszenie nowego prawa, z zadowoleniem przyjął orzeczenie. Nowe prawo uniemożliwiło jego żonie i rocznemu dziecku dołączenie do niego w Belgii.
"Musiałem uciekać z Jemenu, zanim urodziło się moje dziecko. Mam nadzieję, że w końcu będę mógł trzymać go w ramionach. Każdego dnia boję się, że coś im się stanie" - powiedział.
Belgijska minister ds. migracji Anneleen Van Bossuyt odpowiedziała na orzeczenie w oświadczeniu dla Euronews, podkreślając, że dotyczy ono jedynie przypadków ochrony uzupełniającej. "Stanowi to bardzo mały ułamek wszystkich przypadków. Dla wszystkich innych grup zasady dotyczące łączenia rodzin pozostają w mocy, na przykład wyższy próg dochodów, czas oczekiwania itp.".
Schronienie dla osób ubiegających się o azyl
Drugie orzeczenie dotyczyło kilku środków związanych z przyjmowaniem osób ubiegających się o azyl, przyjętych w lipcu ubiegłego roku. Belgia jest prawnie zobowiązana do zapewnienia schronienia osobom ubiegającym się o azyl zarówno na mocy prawa krajowego, jak i prawa Unii Europejskiej.
Jednak zgodnie z jednym ze środków, osoby ubiegające się o azyl, którym przyznano już ochronę międzynarodową w innym kraju UE, nie są już uprawnione do przyjęcia przez belgijską agencję ds. azylu i migracji (Fedasil).
"Spowodowało to, że wiele osób, w tym rodziny z małoletnimi dziećmi, znalazło się na ulicach, bez możliwości zakwaterowania podczas rozpatrywania ich wniosku o azyl" - powiedziała Euronews Marie Doutrepont, prawniczka z Progressive Lawyers Network reprezentująca osoby ubiegające się o azyl.
Inny środek dotyczy zniesienia przez Belgię możliwości pomocy w formie finansowej w szczególnych okolicznościach.
Kilka osób ubiegających się o azyl zwróciło się do Trybunału Konstytucyjnego o zawieszenie i unieważnienie obu powyższych środków.
Jedna z rodzin wnoszących sprawę, określana jako "rodzina B", spędziła kilka tygodni w trudnych warunkach w Belgii z dwójką małych dzieci, ponieważ otrzymała status ochrony w Grecji. Doutrepont stwierdził jednak, że ochrona ta była nieskuteczna.
Trybunał orzekł, że odmowa udzielenia schronienia wnioskodawcom, którym już przyznano azyl w Grecji, "może spowodować poważne szkody dla tych osób, które ubiegają się o azyl, które będą trudne do naprawienia".
"Ponieważ nie jest jasne, czy prawo UE zezwala Belgii na odmowę pomocy materialnej w takiej sytuacji, Trybunał skierował to pytanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej" - czytamy w oświadczeniu sądu.
Gabinet Van Bossuyta wyjaśnił, że nie chodzi o unieważnienie tego środka, ale raczej o zawieszenie środków do czasu wejścia w życie paktu migracyjnego UE w dniu 12 czerwca 2026 roku.
Ponadto sąd zauważył, że zniesienie możliwości przyjęcia w formie pomocy finansowej może również zaszkodzić osobom ubiegającym się o azyl.
"Dotyczy to w szczególności osób, które złożyły już wstępny wniosek o azyl w Belgii i które nie mają dostępu do ośrodków recepcyjnych z powodu nasycenia sieci recepcyjnej Fedasil" - czytamy w oświadczeniu sądu.
Fedasil od lat boryka się z krytycznym niedoborem punktów przyjmowania osób ubiegających się o azyl. Kryzys ten doprowadził do tysięcy wyroków sądowych przeciwko agencji i państwu belgijskiemu, a wielu wnioskodawców spało na ulicach.
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przedmiotowe przepisy wydają się być sprzeczne z prawem UE i kilkoma prawami podstawowymi. "Trybunał nakazuje zatem ich zawieszenie i w ciągu trzech miesięcy wyda orzeczenie w sprawie odwołań o unieważnienie tych przepisów".
Minister Van Bossuyt odpowiedział, że "ten problem praktycznie nie istnieje obecnie w Belgii. Ze względu na obecny spadek liczby napływających imigrantów, możemy przyjąć w Belgii każdego, kto jest do tego uprawniony". Jej gabinet dodał, że zostanie wprowadzona poprawka do ustawy, aby rozwiać obawy sądu.
Cios dla ostrzejszej polityki?
Krytycy zaostrzonego stanowiska Belgii w sprawie migracji postrzegali orzeczenia sądu jako naganę dla belgijskiego podejścia do migrantów i cios dla rządowych planów zaostrzenia polityki.
"To silny sygnał dla belgijskiego rządu, że nie może po prostu ignorować podstawowych praw, w tym prawa do życia rodzinnego i prawa do godnej egzystencji" - powiedział Doutrepont.
Jednak Van Bossuyt najwyraźniej odrzucił pomysł, że orzeczenia sądu będą miały daleko idące konsekwencje. "Belgijskie ustawodawstwo jest w pełni zgodne z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Jesteśmy zatem przekonani, że Trybunał Europejski potwierdzi nasze przepisy".
Dodała, że surowsze przepisy Belgii będą wspierane przez pakt migracyjny UE.
"[Pakt] wyraźnie stwierdza to, co już dziś uregulowaliśmy w oparciu o istniejące dyrektywy europejskie i orzecznictwo. Jesteśmy zatem przekonani, że nasze środki będą mogły być stosowane, gdy pakt wejdzie w życie".
Unijny pakt o migracji i azylu został przyjęty w maju 2024 roku i oznacza gruntowny przegląd przepisów UE mających na celu zarządzanie migracją poprzez silniejsze kontrole graniczne, szybsze procedury azylowe i obowiązkowy mechanizm solidarności.