Uzbekistan: umowy energetyczne za 4,7 mld dol. i plany dwóch elektrowni jądrowych

Uzbekistan podpisał sześć umów energetycznych wartych 4,7 mld dol. (4,19 mld euro) i zapowiedział budowę kolejnych dwóch elektrowni jądrowych. Prezydent Szawkat Mirzijojew liczy w ten sposób na przyciągnięcie zagranicznych inwestorów i zaspokojenie rosnącego zapotrzebowania przemysłu oraz centrów danych.

REKLAMA

REKLAMA

Porozumienia, podpisane w piątek podczas rozmów w Taszkencie, obejmują 3000 megawatów (MW) nowej mocy wytwórczej i 400 MW magazynowania energii – poinformowała administracja prezydenta.

Na liście projektów, do której dotarł Euronews, znalazły się m.in. saudyjskie firmy ACWA Power i Saudi Tabreed, emiracka AMEA Power, japońskie Toyota Tsusho i Sojitz, francuska EDF, katarska Nebras Power, a także StorEn i CRE International.

Nowe podejście do inwestycji energetycznych

Według prezydenta Mirzijojewa Uzbekistan przyciągnął w ostatniej dekadzie 35 mld dol. (31,2 mld euro) inwestycji w sektorze energii.

Przyznał jednak, że dotychczasowa praktyka, która pozwalała inwestorom samodzielnie wybierać lokalizacje elektrowni, doprowadziła do koncentracji produkcji w kilku regionach i podniosła koszty przesyłu w innych częściach kraju.

„Potrzebujemy zintegrowanego systemu energetycznego, a nie rozproszonych elektrowni” – powiedział.

Przyszłe projekty mają być wybierane w przetargach konkurencyjnych, a warunki przyłączenia do sieci i zakupu energii elektrycznej będą ogłaszane z wyprzedzeniem. Sześć projektów słonecznych i wiatrowych o łącznej mocy 2200 MW trafi do osobnych przetargów, poza właśnie podpisanymi umowami.

Pierwszy krajowy plan rozwoju energetyki, obejmujący okres do 2050 r., ma powstać do lipca 2027 r. Mapa możliwości przyłączeń do sieci ma być gotowa w marcu.

Do 2030 r. rząd chce dodać 22 GW mocy wytwórczych, zbudować 5000 kilometrów linii energetycznych i 16 stacji elektroenergetycznych oraz zwiększyć moce magazynowe do 4,5 GW.

Docelowo roczna produkcja energii elektrycznej ma przekroczyć 129 mld kWh. Udział źródeł odnawialnych, w tym hydroelektrowni, ma wzrosnąć do 54 proc., z obecnych 31 proc. – wynika z danych prezydenckiej administracji.

Rząd zaproponował też 12 projektów przemysłowych wartych 850 mln dol. (758 mln euro), które mają zwiększyć krajową produkcję urządzeń dla energetyki.

Najy Benhassine, dyrektor regionalny Banku Światowego na Azję Centralną, ocenił, że szybki wzrost gospodarczy wymaga zarówno większej produkcji energii, jak i lepszych sieci. „To wszystko będzie potrzebowało energii, większych mocy wytwórczych, ale także infrastruktury przesyłowej i sprawnej dystrybucji, aby zasilić przyszły rozwój kraju” – powiedział Euronews.

Neil McKain, dyrektor Międzynarodowej Korporacji Finansowej (IFC) na Uzbekistan i Turkmenistan, wskazał jeszcze jeden słaby punkt. „W sektorze energetycznym kluczowa jest, moim zdaniem, efektywność energetyczna. Gospodarka wciąż jest bardzo energochłonna” – powiedział.

McKain dodał, że konkurencyjne przetargi i wyższe taryfy za prąd sprawiły, iż projekty stały się dla inwestorów bardziej atrakcyjne. Jako przykład podał gazową elektrownię o mocy 1,6 GW w Syrdarii, finansowaną wraz z partnerami międzynarodowymi i planowaną do uruchomienia jeszcze w tym roku.

Rozbudowa energetyki jądrowej

Prezydent Mirzijojew zapowiedział, że Uzbekistan zamierza zbudować drugą i trzecią elektrownię jądrową, a rozmowy z potencjalnymi inwestorami w drugi projekt zaplanowano na sobotę.

„Rozpoczęliśmy budowę pierwszej elektrowni jądrowej i mamy plany dotyczące drugiej i trzeciej” – powiedział.

Budowa pierwszej siłowni, realizowanej wspólnie z rosyjskim Rosatomem w regionie Jizzakh, ruszyła w czerwcu.

Dwa duże i dwa mniejsze reaktory mają łącznie dostarczać 2110 MW mocy. Koszt inwestycji szacuje się na maksymalnie 9,5 mld dol. (8,48 mld euro). Wstępne uruchomienie techniczne przewidziano na 2029 r., a pełne zakończenie budowy na lata 2034–2035.

Partnerzy, koszty i harmonogramy dla kolejnych elektrowni nie zostały jeszcze podane.

Inwestycje w ropę i gaz

Brytyjski koncern BP i azerska spółka SOCAR prowadzą poszukiwania surowców na sześciu blokach w regionie Ustiurt. Uzbekistan przygotował następnych 128 bloków dla inwestorów zagranicznych.

Wstępne szacunki rządu wskazują, że w tych dodatkowych blokach może znajdować się 5,8 bln metrów sześciennych gazu ziemnego i 560 mln ton węglowodorów ciekłych.

Władze chcą także rozbudować krajowe moce przerobowe dzięki projektowi instalacji metanol–olefiny w Bucharze, na południowym zachodzie kraju, która ma przetwarzać metanol na chemikalia wykorzystywane do produkcji plastiku. Planowana jest również modernizacja dwóch rafinerii ropy naftowej oraz dopuszczenie prywatnych firm do dystrybucji gazu płynnego LPG.

Energetyczne powiązania z Europą

Prezydent Mirzijojew poinformował, że posuwają się naprzód plany eksportu energii odnawialnej w kierunku Europy przez Kazachstan i Azerbejdżan.

Proponowany Kaspijski Zielony Korytarz Energetyczny, wspierany przez Azjatycki Bank Rozwoju i Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych, zakłada połączenie przez Morze Kaspijskie i dalsze linie przesyłowe przez Kaukaz Południowy i Morze Czarne.

Projekt wciąż znajduje się na etapie studium wykonalności.

Inwestorzy zagraniczni domagają się dalszych reform

Prezydent Mirzijojew przyznał, że w kraju wciąż istnieją poważne bariery dla inwestycji. „Mamy poważne problemy, braki, biurokrację i korupcję” – stwierdził.

Nowa Rada Inwestorów Energetycznych, której przewodniczyć będzie szefowa Administracji Prezydenta, Saida Mirzijojewa, ma zajmować się usuwaniem przeszkód, takich jak przydział gruntów czy przyłączenia do sieci.

Podczas spotkania Mohammed Abunayyan, założyciel i prezes saudyjskiej firmy ACWA Power, wezwał do reform uzbeckiego sektora finansowego i rynków kapitałowych.

„Potrzebujemy reform w sektorze finansowym. Potrzebujemy reform na rynku kapitałowym” – powiedział prezydentowi. Zaapelował też o bardziej zdecydowane wymogi dotyczące zatrudniania uzbeckich pracowników i korzystania z lokalnych dostawców przy przyszłych projektach.

Mohamed Jameel Al Ramahi, dyrektor generalny mającej siedzibę w Zjednoczonych Emiratach Arabskich firmy Masdar, powiedział, że od 2019 r. spółka zainwestowała ponad 2 mld dol. (1,78 mld euro), rozwinęła ponad 2 GW odnawialnych źródeł energii i zobowiązała się do budowy kolejnych 2 GW.

„W zamian oczekujemy przewidywalności, pewności i stabilności polityki, regulacji oraz umów, na których opierają się nasze inwestycje” – podkreślił.