Ten superkomputer, zainstalowany w centrum BSC-CNS w Barcelonie, łączy tradycyjne obliczenia z cyfrową i analogową techniką kwantową.
Hiszpania uruchomiła swój trzeci superkomputer kwantowy, w który zainwestowano 9,8 mln euro, aby przyspieszyć badania naukowe i rozwój sztucznej inteligencji (SI). Barcelona Supercomputing Center (BSC) włączył trzeci komputer kwantowy, który zostanie zintegrowany z systemem MareNostrum 5. Ten superkomputer łączy klasyczną superkomputację, sztuczną inteligencję i obliczenia kwantowe.
Nową maszynę zaprojektowała i zbudowała barcelońska firma Qilimanjaro Quantum Tech , a sfinansowały ją Komisja Europejska oraz Sekretariat Stanu ds. Cyfryzacji i Sztucznej Inteligencji. To komputer kwantowy typu analogowego, w odróżnieniu od dwóch wcześniej zainstalowanych komputerów kwantowych, które są cyfrowe.
Klasyczne komputery operują na bitach, które w danej chwili mogą przyjmować jedynie wartość 0 lub 1, a obliczenia kwantowe wykorzystują kubity, zdolne jednocześnie reprezentować oba stany. Dzięki temu można tworzyć algorytmy o znacznie większej mocy obliczeniowej i rozwiązywać problemy, z którymi tradycyjne maszyny praktycznie sobie nie radzą.
MareNostrum Ona: 53 projekty badawcze
Trzy komputery kwantowe BSC stoją w kaplicy Torre Girona, w tym samym miejscu, gdzie w latach 2005–2023 działały pierwsze cztery wersje superkomputera MareNostrum.
Część kwantowa MareNostrum 5 nosi nazwę MareNostrum Ona. Dwie pierwsze maszyny, uruchomione w lutym 2025 roku, zdążyły od tego czasu zgromadzić już 4,2 tys. godzin obliczeń. Ten czas podzielono między 53 projekty badawcze wybrane w oficjalnych naborach Hiszpańskiej Sieci Superkomputerowej (RES).
Technologia w 100% europejska
Nowy komputer kwantowy zostanie włączony do europejskiej sieci obliczeń kwantowych, rozwijanej w ramach inicjatywy European High Performance Computing Joint Undertaking (EuroHPC JU), programu, dzięki któremu Unia Europejska chce wzmocnić swoje możliwości superkomputerowe i zbudować własną infrastrukturę technologiczną.
Jak dotąd EuroHPC JU kupiła sześć komputerów kwantowych rozmieszczonych w różnych krajach Europy. Trzy z nich, zainstalowane w Polsce, Czechach i Niemczech, zostały już uruchomione i tworzą zalążek przyszłej sieci połączonych systemów do badań naukowych i rozwoju technologii.
Radna ds. badań i uniwersytetów rządu Katalonii, Núria Montserrat, podkreśliła, że projekt „wzmacnia ideę europejskiej suwerenności technologicznej wobec amerykańskich gigantów technologicznych”. „Dzięki technologiom tworzonym tutaj, wokół superkomputera, przy wsparciu katalońskiej i hiszpańskiej polityki publicznej oraz szerokich sojuszy w Europie, jesteśmy w stanie tworzyć własne europejskie technologie i dążyć do strategicznej autonomii, tak aby nie zależeć od państw trzecich” – stwierdziła.
Nowy komputer jest ważnym kamieniem milowym dla hiszpańskiego i europejskiego ekosystemu technologicznego. To kolejny krok na drodze do europejskiej suwerenności technologicznej, którą podążają EuroHPC i BSC, zgodnie ze strategią Komisji Europejskiej zmierzającą do ograniczenia zależności od kluczowej infrastruktury znajdującej się w państwach trzecich.