Grecja–Izrael: podpisano umowę w sprawie „Tarczy Achillesa” wartą 3 mld euro

Relacje obronne Grecji i Izraela wchodzą w nową, wyraźnie bardziej operacyjną fazę. Ateny i Tel Awiw podpisały wartą 3 mld euro kluczową umowę dotyczącą greckiego systemu Tholos i przechodzą od etapu planowania do realizacji szerszej sieci współpracy – od obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej po artylerię i wspólną produkcję systemów obronnych.

REKLAMA

REKLAMA

Ministerstwo obrony Izraela poinformowało w poniedziałek, że podpisało z Atenami umowę wartą około trzech miliardów euro na instalację systemu obrony powietrznej „Achilleas Aspida” dla Grecji.

„Zgodnie z porozumieniem Izrael zbuduje w Grecji zintegrowany, wielowarstwowy system obrony powietrznej, oparty w całości na izraelskich systemach oraz na bogatym doświadczeniu operacyjnym, jakie izraelskie struktury obronne zdobyły w czasie wojny” – podało ministerstwo w komunikacie, dodając, że „to największa umowa eksportu uzbrojenia w historii relacji Izraela z Grecją i jedna z największych w historii Państwa Izrael”.

Kluczowym elementem tej nowej rzeczywistości jest dopięcie międzyrządowej umowy w sprawie „Tarczy Achillesa” – wielowarstwowego projektu, który ma gruntownie przebudować grecką obronę powietrzną. Ostateczne podpisy w Tel Awiwie oznaczają koniec długiego okresu negocjacji i początek praktycznej realizacji programu.

Ze strony greckiej procesem kierowała Generalna Dyrekcja ds. Uzbrojenia i Inwestycji Obrony w resorcie obrony narodowej, na czele z generałem dywizji Ioannisem Bourasem. Po stronie izraelskiej uczestniczyły SIBAT, odpowiedzialna za międzynarodową współpracę obronną oraz MAFAT – instytucja odgrywająca kluczową rolę w badaniach i rozwoju zaawansowanych technologii wojskowych.

Podpisanie umowy ma szczególne znaczenie, bo nie chodzi o jednorazowy zakup uzbrojenia. Jest elementem dużo szerszego zacieśniania więzi obronnych między Grecją a Izraelem, w którym ważne miejsce zajmuje także program samobieżnych haubic ATMOS. To porozumienie wzmacnia obraz współpracy rozwijającej się równolegle w wielu obszarach operacyjnych i tworzącej podstawy jeszcze ściślejszego powiązania obu ekosystemów obronnych.

Znaczenie programu ATMOS wykracza zresztą poza sam zakup nowego systemu artyleryjskiego. W połączeniu z „Tarczą Achillesa” i pozostałymi inicjatywami grecko-izraelskimi stopniowo powstaje model współpracy obejmujący transfer know-how, udział przemysłu greckiego, kooperację technologiczną oraz perspektywy przyszłej wspólnej produkcji.

W realizację programu „Tarcza Achillesa” mają zostać zaangażowane najważniejsze koncerny izraelskiego przemysłu zbrojeniowego, m.in. IAI, Rafael i ELTA Systems. Uruchomienie międzyrządowego porozumienia otwiera drogę do podpisania szczegółowych kontraktów i rozpoczęcia prac, które ukształtują nową architekturę obrony powietrznej kraju.

Przy łącznej wartości przekraczającej 3 mld euro „Tarcza Achillesa” nie sprowadza się do zakupu środków obrony przeciwlotniczej czy przeciwrakietowej. Projekt zakłada stworzenie zintegrowanej, wielowarstwowej sieci ochrony zdolnej do reagowania na różne typy zagrożeń oraz do włączenia sensorów, systemów dowodzenia i kontroli oraz środków przechwytywania w jednolity obraz sytuacji operacyjnej.

Jednocześnie duży nacisk położono na udział greckiego przemysłu. Założenie, że co najmniej 25 proc. wartości programu będzie powiązane z grecką stroną, pokazuje, iż Ateny chcą wykorzystać nowe zamówienia jako dźwignię wzmacniającą krajową produkcję zbrojeniową, a nie jedynie kupować gotowe systemy za granicą.

W tym kontekście porozumienia dotyczące „Tarczy Achillesa” i systemu ATMOS zyskują szerszy wymiar strategiczny. Grecja i Izrael krok po kroku budują relację łączącą współpracę operacyjną z przemysłem obronnym, technologią i badaniami w okresie, gdy wschodnia część Morza Śródziemnego mierzy się ze wzrostem geopolitycznych i wojskowych wyzwań.

Wzmacnianie więzi między Atenami a Tel Awiwem nie dotyczy więc wyłącznie konkretnych programów zbrojeniowych. Jest elementem szerszej strategicznej zbieżności w regionie, w ramach której oba państwa inwestują w większą interoperacyjność, wspólny rozwój technologii oraz ściślejszą koordynację w sprawach bezpieczeństwa i obrony. W nowej architekturze bezpieczeństwa zarówno „Tarcza Achillesa”, jak i program ATMOS są namacalnymi przykładami przejścia od politycznego zbliżenia do znacznie głębszej, długoterminowej współpracy wojskowej.

Dendias o porozumieniu

Łączny budżet programu wynosi 3 mld 35 mln euro. W jego realizację ma zostać szeroko włączone greckie środowisko obronne i technologiczne – w odpowiednich procedurach uczestniczy już 19 greckich firm. Ich udział przekracza 25 proc. i sięga 750 mln euro. Równolegle przewidziano utworzenie w Grecji bazy produkcyjnej z perspektywą eksportu.

Program Tholos jest kluczowym elementem reformy „Agenda 2030”, której potrzebę minister obrony narodowej, Nikos Dendias, uzasadnił następująco:

„Żyjemy w epoce głębokich zmian. Współczesne konflikty zmieniły już parametry wojskowej obrony i odstraszania.

Technologie, pociski balistyczne, łączność satelitarna, systemy bezzałogowe, zagrożenia cybernetyczne, hybrydowe formy wojny oraz powiązanie różnych teatrów działań sprawiły, że dotychczasowe doktryny obronne od dawna są całkowicie oderwane od realiów.

Kierując się właśnie tymi przesłankami, przystępujemy do całościowej, fundamentalnej reformy sił zbrojnych, w pełni świadomi dotychczasowych dysfunkcji i zastałych schematów.

Grecja jest pierwszym państwem Unii Europejskiej, które wprowadza taki system.

Szybka zmiana wszystkiego jest koniecznym warunkiem przetrwania państwa wobec rewizjonizmu i stale rosnącego zagrożenia”.