12 sierpnia na niebie odbędzie się niezwykły spektakl: Księżyc częściowo zasłoni tarczę Słońca, tworząc wyjątkowe widowisko. To jedno z najgłębszych zaćmień ostatnich lat – Słońce zostanie zasłonięte nawet w 88 procentach. Gdzie w Polsce oglądać to niezwykłe zjawisko?
Już około godz. 19.00 Polskę czeka niesamowite widowisko. Zaćmienie Słońca, które w niektórych częściach świata, m.in. w Hiszpanii, będzie całkowite, w Polsce osiągnie fazę częściową, zasłaniając nawet 88 procent tarczy Słońca. Gdzie i o jakich godzinach będziemy mogli obserwować to niezwykłe zjawisko?
REKLAMA
REKLAMA
Gdzie największe zaćmienie w Polsce?
Zaćmienie będzie miało różny przebieg w poszczególnych częściach Polski. Najbardziej spektakularną fazę osiągnie jednak w Kotlinie Kłodzkiej – tam tarcza Słońca zostanie zasłonięta nawet w 88 procentach. To niezwykłe widowisko będzie można obserwować od godziny 19.17 przez około godzinę, a punkt kulminacyjny nastąpi około godziny 20.10.
Zaćmienie będzie najbardziej widoczne w całej zachodniej i północno-zachodniej części kraju. W Zielonej Górze i Wrocławiu w szczytowym momencie zaćmienie osiągnie fazę aż 85 procent, a w Szczecinie i Gorzowie Wielkopolskim – 84 procent. Głębokie zaćmienie zobaczą również mieszkańcy Mazur – miejscami około 85 procent – a także Trójmiasta i Warszawy, gdzie osiągnie ono 82 procent.
W Katowicach w kulminacyjnym momencie Księżyc przesłoni od 78 do 80 procent tarczy Słońca, natomiast w Krakowie będzie to od 64 do 70 procent.
Również na wschodzie kraju mieszkańcy zobaczą zaćmienie o różnej intensywności. W Rzeszowie Księżyc zakryje około 58 procent Słońca, w Lublinie – około 67 procent, a w Białymstoku – około 72 procent. Im dalej na zachód i północ, tym wyraźniejsze będzie to niezwykłe zjawisko.
Fazy zaćmienia w Polsce
Przebieg zaćmienia można śledzić na dwa sposoby – analizując moment jego rozpoczęcia oraz czas osiągnięcia maksimum. Ponieważ zaćmienie będzie przesuwać się nad Polską z północnego zachodu na południowy wschód, najwcześniej zobaczą je mieszkańcy wybrzeża, a najpóźniej – Bieszczad. W Gdańsku zaćmienie rozpocznie się już o godz. 19.11.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku maksimum zaćmienia. Punkt kulminacyjny będzie przesuwał się ze wschodu na zachód. Najwcześniej osiągną go mieszkańcy wschodniej Polski – w Rzeszowie nastąpi to o godz. 19.52, a w Warszawie o 20.02. Na zachodzie maksimum przypadnie później – we Wrocławiu i Opolu około godz. 20.09.
Spektakularne zaćmienie z 1999 roku
Część z nas wciąż pamięta głębokie zaćmienie Słońca z 1999 roku. Choć od tego czasu w Polsce mogliśmy obserwować kilka innych głębokich zaćmień, m.in. to z marca 2025 roku, gdy tarcza Księżyca przysłoniła od 60 do 70 procent Słońca, to właśnie wydarzenie z końca XX wieku szczególnie zapadło w pamięć pokoleniu milenialsów. 27 lat temu na południu Polski Słońce zostało zasłonięte nawet w 92 procentach.
Atmosfera niepokoju, spotęgowana zbliżającym się końcem tysiąclecia, sprawiała, że zaćmienie nabierało symbolicznego znaczenia. Dla wielu osób było to niemal jak obserwowanie końca pewnej epoki.
Nie patrz przez dyskietkę! Jak bezpiecznie oglądać zaćmienie
W 1999 roku wokół bezpieczeństwa podczas obserwowania zaćmienia Słońca krążyły skrajnie różne teorie. Jedna z nich sprawiła, że 11 sierpnia ulice Belgradu niemal całkowicie opustoszały. Wielu mieszkańców Serbii schroniło się w domach, obawiając się, że poziom promieniowania podczas zaćmienia osiągnie wartości porównywalne z katastrofą w Czarnobylu. Ostrzeżenia przed rzekomym niebezpieczeństwem pojawiały się również w innych krajach. W Wielkiej Brytanii główny lekarz kraju zalecał oglądanie zaćmienia w telewizji i pozostanie w domu.
Równocześnie popularne było przekonanie, że wzrok można ochronić za pomocą przyciemnionych materiałów. Do obserwacji Słońca polecano m.in. klisze rentgenowskie, dyskietki, płyty CD czy okopcone szkło.
Dziś wiadomo, że takie metody nie zapewniają odpowiedniej ochrony oczu. Jak zatem bezpiecznie obserwować zaćmienie? Eksperci zalecają stosowanie certyfikowanych filtrów słonecznych spełniających normę ISO 12312-2. Można również wykorzystać filtr spawalniczy o stopniu ochrony minimum DIN 14 lub tzw. folię Baadera, dostępną w sklepach optycznych. Alternatywą jest metoda projekcji, czyli rzutowanie obrazu tarczy Słońca na białą kartkę przez niewielki otwór lub lornetkę.
Patrzenie bezpośrednio na Słońce podczas zaćmienia może doprowadzić do trwałego uszkodzenia wzroku.