Wiemy, że sposób kierowania uwagi może zmieniać nasze odczuwanie bólu. Nowe badania sugerują, że wpływa ona także na reakcję układu odpornościowego.
Przypomnij sobie ostatnią sytuację, gdy coś cię bolało. Kiedy skupiasz się na bólu, może wydawać się silniejszy. Gdy jednak coś cię rozprasza, rozmowa, zadanie albo nawet zabawny film, ból nagle staje się mniej odczuwalny.
REKLAMA
REKLAMA
Dlatego, gdy coś boli, wydaje się naturalne, że najlepszym sposobem radzenia sobie z tym jest odwrócenie uwagi.
Uwaga może wpływać na reakcję układu odpornościowego
Jednak nowe badania sugerują, że skierowanie uwagi na bolące miejsce może mieć mocniejszy wpływ.
Aby sprawdzić, czy uwaga tylko zmienia to, jak odczuwamy uraz, czy rzeczywiście wpływa na reakcję organizmu, dr Liron Rozenkrantz z Wydziału Medycyny Azrieli Uniwersytetu Bar-Ilan wraz z zespołem przeprowadziła trzy wcześniej zarejestrowane eksperymenty. Najpierw uczestnikom wykonano test skórny z histaminą na ramieniu, który wywołał niewielką, przejściową reakcję zapalną.
Następnie poproszono ich albo o skupienie uwagi na doznaniach w tym miejscu, albo o rozproszenie się za pomocą filmów lub zadań.
Przez kolejne 20 minut badacze mierzyli obrzęk i zaczerwienienie oraz zmiany w fizjologicznych reakcjach uczestników.
Reakcja zapalna znacznie słabsza, gdy uwaga skierowana jest do wewnątrz
Zgodnie z wynikami opublikowanymi w czasopiśmie Nature Human Behaviour (źródło w Angielski), reakcja zapalna była około półtorakrotnie mniejsza, gdy uczestnicy koncentrowali się na odczuciach z ciała.
U około 90% uczestników reakcja była silniejsza, gdy się rozpraszali.
To czyni wynik szczególnie zaskakującym, bo nie chodzi wyłącznie o zmianę w sposobie odczuwania dyskomfortu. Naukowcy mierzyli fizyczną reakcję zapalną samej skóry i zauważyli, że zmieniała się ona w zależności od tego, gdzie uczestnicy kierowali swoją uwagę.
„To, co było szczególnie uderzające, to fakt, że skierowanie uwagi na objęty stanem zapalnym obszar zmieniało nie tylko to, co uczestnicy odczuwali, ale i samą reakcję zapalną” – powiedziała dr Rozenkrantz.
„To otwiera możliwość, że nasze subiektywne odczucia dotyczące tego, co dzieje się w ciele, nie są tylko biernym procesem, lecz mogą aktywnie przyczyniać się do regulacji reakcji fizjologicznych”.
Jak to może działać?
Badacze wskazali dwa możliwe mechanizmy, które mogą wyjaśniać ten efekt. Po pierwsze, uwaga wydaje się wpływać na sposób, w jaki mózg przetwarza sygnały czuciowe pochodzące z objętego stanem zapalnym miejsca.
Po drugie, skupienie się na doznaniach z ciała wiązało się ze wzrostem aktywności układu przywspółczulnego, w tym nerwu błędnego, który pomaga regulować stan zapalny.
Wyniki sugerują, że obie drogi mogą się do tego efektu przyczyniać.
Ściślejszy związek między mózgiem a ciałem
Badanie przeprowadzono w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych i dotyczyło krótkotrwałej reakcji zapalnej skóry po wkłuciu histaminy. Wyniki nie dowodzą, że samo skierowanie uwagi może leczyć stan zapalny, choroby czy przewlekłe problemy zdrowotne.
Potrzebne są dalsze badania, aby zrozumieć, czy podobne efekty pojawiają się w realnych sytuacjach i przez dłuższy czas.
Mimo to wyniki wpisują się w rosnący zbiór dowodów na to, że mózg i ciało pozostają w stałej, dwukierunkowej komunikacji.
To, na co kierujemy uwagę, może mieć skutki wykraczające poza subiektywne odczucia i wpływać na mierzalne procesy biologiczne zachodzące w organizmie.