Czy konstrukcja statku kosmicznego wpływa na psychikę astronautów? Naukowcy badają, jak oświetlenie, prywatność i wspólne przestrzenie kształtują dobrostan podczas długich lotów na Księżyc i Marsa.
Naukowcy opracowali mapę pokazującą, w jaki sposób różne elementy habitatów kosmicznych mogą wpływać na kondycję psychiczną, emocjonalną i społeczną astronautów, co opisali w nowym badaniu (źródło w Angielski).
REKLAMA
REKLAMA
Zespół z Massachusetts Institute of Technology (MIT) oraz University of Colorado Boulder w USA przeanalizował związki między takimi cechami jak oświetlenie, poziom prywatności czy układ pomieszczeń mieszkalnych a doświadczeniami, takimi jak lęk, tęsknota za domem, zmęczenie oraz relacje między członkami załogi.
Celem jest dostarczenie inżynierom bardziej przejrzystego narzędzia, które pozwoli uwzględniać zdrowie psychiczne astronautów przy projektowaniu habitatów na długotrwałe misje kosmiczne.
„Świadomość, że życie w kosmosie jest trudne, istnieje od dawna” – powiedziała w komunikacie prasowym Mich Lin, główna autorka badania i doktorantka w Human Systems Lab oraz Engineering Systems Lab na MIT.
„Przeszliśmy długą drogę od czasów «człowieka w metalowej puszce». Wraz z przesuwaniem się naszych priorytetów w stronę długich misji eksploracyjnych, jeszcze ważniejsze staje się zapewnienie załodze bezpieczeństwa, zdrowia, dobrego samopoczucia i wysokiej efektywności” – dodała.
W środowiskach ekstremalnych habitaty powstają zwykle przede wszystkim po to, by umożliwić przetrwanie. Okręty podwodne, bazy antarktyczne i statki kosmiczne muszą chronić ludzi przed bezpośrednim zagrożeniem fizycznym, często przy bardzo ograniczonej przestrzeni.
Podróże kosmiczne mogą silnie obciążać psychikę astronautów. Izolacja i zamknięcie wpływają na sen, nastrój, sprawność poznawczą oraz relacje w załodze, a życie bez zwykłego cyklu dnia i nocy zaburza rytm dobowy organizmu.
Tymczasem w miarę przygotowań do dłuższych misji na Księżyc, a później na Marsa, astronauci mogą spędzać miesiące, a nawet lata w zamknięciu, z tą samą niewielką grupą ludzi, z dala od rodziny i przyjaciół i z minimalną możliwością opuszczenia swojego otoczenia.
Jak bardzo projektowanie może pomóc?
Badacze przeprowadzili szeroką, wieloetapową analizę literatury naukowej dotyczącej warunków zamieszkania w przestrzeni kosmicznej i innych środowiskach ekstremalnych, aby znaleźć dowody na związki między otoczeniem fizycznym a zdrowiem behawioralnym.
Na tej podstawie stworzyli mapę obejmującą 68 czynników i 167 powiązań, pokazującą, w jaki sposób elementy środowiska mogą wpływać na kondycję psychiczną i społeczną oraz efektywność działania.
Skupili się na 14 emocjach i doświadczeniach, na które może oddziaływać projekt habitatów, w tym na lęku, poczuciu autonomii, ciekawości, zmęczeniu, nostalgii i poczuciu więzi.
Następnie zmapowali, w jaki sposób różne elementy projektu mogą przyczyniać się do tych efektów.
Na przykład oświetlenie wpływa na sen i rytm dobowy. Zakres prywatności dostępnej członkom załogi może oddziaływać na poziom stresu i poczucie autonomii, a rozmieszczenie wspólnych przestrzeni, korytarzy i wejść kształtuje częstotliwość kontaktów między ludźmi.
Z kolei dojścia, schody i wejścia mogą sprzyjać przyjaźniom i spójności społecznej, ponieważ wpływają na to, jak często ludzie naturalnie się spotykają.
Naukowcy proponują też uwzględnianie rozwiązań, które pomagają astronautom silniej związać się z miejscem zamieszkania, co może ograniczać tęsknotę za domem. Chodzi m.in. o większą prywatność oraz przestrzenie, które członkowie załogi mogą przekształcać i personalizować.
„Dotąd nie przedstawiano związku między habitatem a zdrowiem behawioralnym w takiej formie” – powiedziała Lin. „My stworzyliśmy te powiązania po raz pierwszy”.
Zespół badawczy podkreśla, że tę samą metodę można zastosować także na Ziemi, na przykład w okrętach podwodnych, na platformach wiertniczych, w bazach antarktycznych i innych miejscach, gdzie ludzie spędzają długi czas w izolacji i zamknięciu.
Wyniki udostępniono również w formie interaktywnej strony internetowej Human-Environment Connection and Interaction Atlas (HECIA), na której projektanci mogą analizować poszczególne powiązania.
Badacze zastrzegają jednak, że ani samo narzędzie, ani stojąca za nim koncepcja nie są uniwersalnym przewodnikiem po projektowaniu habitatów w warunkach ekstremalnych. Odpowiedni projekt zawsze będzie zależał od konkretnych parametrów i ograniczeń danego miejsca.