Analiza danych z miliardów dawek szczepionek mRNA wykazała przekonujące dowody, że ta technologia jest bezpieczna i bardzo skuteczna, a naukowcy wzywają teraz do poprawy dostępu.
Szczepionki mRNA, po raz pierwszy zastosowane na masową skalę podczas pandemii COVID-19, wciąż bardzo skutecznie zapobiegają ciężkim postaciom choroby, a poważne działania niepożądane występują rzadko – wynika z przeglądu (źródło w Angielski) opublikowanego w czasopiśmie „The Lancet”.
REKLAMA
REKLAMA
W odróżnieniu od tradycyjnych preparatów, szczepionki mRNA dostarczają komórkom instrukcje genetyczne, dzięki którym wytwarzają one nieszkodliwe białko wirusa. W ten sposób „szkolą” układ odpornościowy, by rozpoznawał infekcje i z nimi walczył, nie zmieniając DNA osoby zaszczepionej.
Autorzy przeglądu opublikowanego w piśmie naukowym ustalili, że szczepionki w 87 proc. chronią przed potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2, w 93 proc. przed hospitalizacją i w 94 proc. przed zgonem w ciągu 14–42 dni od szczepienia. Skuteczność spadała z czasem, jednak dawki przypominające przywracały znaczną część utraconej odporności.
Poważne działania niepożądane, takie jak zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia czy wstrząs anafilaktyczny, okazały się występować bardzo rzadko. Większość reakcji, m.in. ból ręki, zmęczenie i gorączka, miała łagodny lub umiarkowany przebieg i ustępowała po kilku dniach.
„Przy miliardach podanych dawek poważne działania niepożądane były rzadkie, dobrze opisane i niezmiennie mniej istotne niż znacząca ochrona przed ciężkim przebiegiem choroby, hospitalizacją i zgonem” – podkreślają badacze.
„Skuteczność została potwierdzona we wszystkich grupach wiekowych, u kobiet w ciąży oraz u osób z obniżoną odpornością, co czyni szczepionki mRNA klinicznie sprawdzoną i elastyczną platformą”.
Naukowcy wskazują, że poza chorobami zakaźnymi ta technologia może stać się podstawą bardziej spersonalizowanych metod leczenia nowotworów, z wykorzystaniem szczepionek dostosowanych do konkretnego pacjenta i charakterystyki guza.
„Szczepionki mRNA już zmieniły sposób, w jaki reagujemy na nowe zagrożenia chorobowe, a dzięki dalszym innowacjom i rygorystycznemu monitorowaniu bezpieczeństwa mogą przez lata napędzać postęp w medycynie zapobiegawczej i leczeniu nowotworów” – powiedział współautor badania Manish Sadarangani z University of British Columbia oraz BC Children's Hospital Research Institute.
Dzięki nowszym rozwiązaniom w zakresie przechowywania, takim jak możliwość trzymania preparatów w wyższej temperaturze czy liofilizacja, szczepionki mogą szybciej docierać do odległych miejsc i ograniczać straty.
Badacze podkreślają jednak, że postęp naukowy sam w sobie nie zapewni równego dostępu.
„Rozbudowa mocy produkcyjnych i zagwarantowanie sprawiedliwego dostępu w krajach o niskich i średnich dochodach jest kluczowe, jeśli szczepionki mRNA mają spełnić obietnicę globalnego dobra publicznego” – zaznaczył współautor pracy Robin Shattock z Imperial College London.
Według niego większe inwestycje w transfer technologii, lokalną produkcję oraz silniejsze systemy regulacyjne skróciłyby łańcuchy dostaw, obniżyły koszty i pozwoliły krajom szybciej uzyskać dostęp do szczepionek podczas przyszłych sytuacji kryzysowych w ochronie zdrowia.