Sezon lęgowy pingwinów białobrewych na Antarktydzie rozpoczął się o 14 dni wcześniej. Naukowcy są zaniepokojeni.
Antarktyczne pingwiny podejmują skrajne wysiłki, by dostosować się do kryzysu klimatycznego, a naukowcy odnotowują „rekordowe przesunięcie” w cyklach lęgowych.
Gatunki takie jak pingwin Adeli, białobrody i białobrewy żyją w jednym z najszybciej ocieplających się środowisk na Ziemi. Temperatury w miejscach kolonii rosną tam nawet czterokrotnie szybciej niż średnia dla Antarktyki.
Dziesięcioletnie badanie prowadzone przez Penguin Watch na Uniwersytecie Oksfordzkim i Oxford Brookes University wskazuje, że to szybkie ocieplenie najpewniej sprawiło, iż pingwiny zaczęły przyspieszać sezon lęgowy. Opublikowana w Journal of Animal Ecology praca pokazuje najszybsze do tej pory przesunięcie w fenologii, nauce o tym, jak cykliczne zjawiska przyrodnicze, np. lęgi, zależą od klimatu, wśród ptaków, a być może wśród wszystkich kręgowców.
Dlaczego pingwiny zmieniają terminy lęgów
Badacze przeanalizowali zmiany w terminach lęgów pingwinów w latach 2012–2022. Skupili się na „osiedleniu” w kolonii, czyli pierwszym dniu, od którego ptaki nieprzerwanie zajmują strefę gniazdową.
Ponad 35 kolonii, od kilkunastu do setek tysięcy gniazd, monitorowano za pomocą 77 kamer poklatkowych.
Analiza wykazała, że terminy sezonu lęgowego u wszystkich trzech gatunków przesuwają się w rekordowym tempie. Największe zmiany odnotowano u pingwinów białobrewych: średnio o 13 dni na dekadę. W niektórych koloniach sezon lęgowy zaczynał się nawet o 24 dni wcześniej.
Pingwiny Adeli i białobrode przyspieszyły lęgi średnio o 10 dni.
„Wygrani i przegrani” zmian klimatu
„Nasze wyniki wskazują, że wśród tych gatunków pingwinów będą zapewne ‘wygrani i przegrani’ zmian klimatu” – mówi główny autor, dr Ignacio Juarez Martínez.
Coraz bardziej subpolarne warunki na Półwyspie Antarktycznym prawdopodobnie sprzyjają gatunkom generalistycznym, takim jak białobrewe, kosztem specjalistów typowo polarnych, czyli białobrodów i pingwinów Adeli. Pingwiny odgrywają kluczową rolę w antarktycznych łańcuchach pokarmowych, a spadek ich różnorodności zwiększa ryzyko szerokiego załamania ekosystemu.
Choć modele statystyczne wskazują, że przesunięcie sezonu lęgowego powodują rosnące temperatury, badacze przyznają, że wciąż nie wiadomo, czy to odpowiedź adaptacyjna.
„Nawet w najlepszym scenariuszu nie wiadomo, jak wiele elastyczności te gatunki będą w stanie jeszcze wykazać, jeśli temperatury nadal będą rosnąć w obecnym tempie” – ostrzegają autorzy.
Czy wcześniejszy sezon lęgowy szkodzi?
Naukowcy ostrzegają, że zmiany terminów lęgów mogą zaburzać dostęp pingwinów do pożywienia, a to zagrożenie już doprowadziło w RPA do śmierci tysięcy osobników.
Badanie z 2025 roku, przygotowane przez południowoafrykański Departament Leśnictwa, Rybołówstwa i Środowiska we współpracy z Uniwersytetem w Exeter, wykazało, że w latach 2004–2011 z powodu poważnych niedoborów pokarmu zginęło około 62 tys. pingwinów przylądkowych.
Pingwiny przylądkowe bazują na sardynkach jako kluczowym źródle pożywienia. Jednak w każdym roku od 2004, poza trzema wyjątkami, biomasa sardynki Sardinops sagax u zachodnich wybrzeży RPA spadała do zaledwie jednej czwartej tego, co populacja osiąga w najlepszej kondycji.
Autorzy łączą to ze zmianami temperatury i zasolenia oceanu u zachodnich wybrzeży Afryki, które pogarszają skuteczność tarła tej ryby.