Naukowcy ostrzegają, że nasze rozumienie i postrzeganie zagrożeń napędzanych przez zmianę klimatu są „ograniczone i wadliwe”.
Większość ludzi uważa, że zmiany klimatu dotykają innych bardziej niż ich samych, a naukowcy ostrzegają, że nasza „skłonność poznawcza” może utrudniać wysiłki na rzecz ograniczenia globalnego ocieplenia.
Naukowcy z Uniwersytetu w Göteborgu w Szwecji przeanalizowali niedawno 83 badania obejmujące ponad 70 tys. osób z 17 krajów. Są wśród nich uczestnicy z USA, Azji i Europy.
Opublikowane w czasopiśmie Nature Sustainability badanie wykazało, że ryzyka związane z klimatem są „systematycznie niedoszacowywane”, nawet gdy ludzie poważnie traktują konsekwencje kryzysu klimatycznego.
Kogo dotykają zmiany klimatu?
Metaanaliza wykazała, że 65 proc. uczestników oceniało własne ryzyko skutków zmian klimatu jako niższe niż u innych, co, zdaniem badaczy, może osłabiać gotowość do przeciwdziałania rosnącym temperaturom.
Badacze wskazują, że duże znaczenie ma wybór grupy odniesienia. Największe zniekształcenia pojawiają się, gdy ludzie porównują się z „ogółem innych”. Może chodzić o współobywateli, całą ludzkość, ale też o kraje, gdzie ogólne ryzyko klimatyczne jest niższe.
Efekt ten najczęściej obserwowano w Europie, choć kontynent ociepla się mniej więcej dwukrotnie szybciej niż średnia globalna. W ubiegłym roku przełożyło się to na częstsze i silniejsze ekstremalne zjawiska pogodowe, wywołało krótkoterminowe straty gospodarcze co najmniej 126 mld euro i pochłonęło tysiące ofiar.
W 81 z 83 badań ujętych w analizie uczestnicy oceniali własne ryzyko jako niższe niż u innych lub niższe od średniej, zarówno w odniesieniu do ekstremalnych zjawisk pogodowych, jak i ogólniej rozumianych zagrożeń klimatycznych.
„Zaobserwowaliśmy ten efekt we wszystkich poza dwoma badaniami, w których uczestnikami byli rolnicy w Chinach i Korei Południowej, którzy bezpośrednio doświadczyli skutków zmian klimatu”, mówi Pär Bjälkerbring, starszy wykładowca psychologii na Uniwersytecie w Göteborgu.
„To sugeruje, że bezpośrednie doświadczenie osłabia ten efekt.”
Błąd poznawczy a zmiany klimatu
Badacze mówią, że wyniki pokazują, iż nasze rozumienie ryzyk klimatycznych jest „ograniczone i ułomne” i może opóźniać niezbędne działania.
„Nawet gdy ludzie dostrzegają realne zagrożenia wynikające ze zmian klimatu, wielu wciąż uważa, że dotyczą one przede wszystkim innych”, mówi Magnus Bergquist, starszy wykładowca psychologii na Uniwersytecie w Göteborgu.
„To błąd poznawczy, który w najgorszym razie może spowalniać adaptację do zmian klimatu i działania łagodzące.”