Państwa europejskie wydały nieprzewidziane miliardy euro na import paliw kopalnych po gwałtownym wzroście cen po wojnie z Iranem. Tymczasem organizacje europejskie i międzynarodowe apelują do Ursuli von der Leyen o plan odchodzenia od paliw kopalnych.
Holandia, Włochy, Francja i Hiszpania znalazły się w pierwszej dziesiątce krajów, które najbardziej odczuły dodatkowe koszty importu paliw kopalnych wywołane zakłóceniami na Bliskim Wschodzie – wynika z raportu Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA).
REKLAMA
REKLAMA
Spośród 170 analizowanych państw w 134 za olej napędowy płacono więcej, niż przewidywały rynki przed wybuchem wojny – podaje CREA. Holandia odnotowała w okresie od marca do sierpnia 2026 roku szacunkowo 11,5 mld euro dodatkowych kosztów, Włochy – 12,7 mld euro, Francja – 10,8 mld euro, a Hiszpania – 8,8 mld euro.
Łącznie te cztery gospodarki UE poniosły niemal 41 mld euro dodatkowych kosztów paliw kopalnych, nie zwiększając przy tym importu energii.
Te liczby pokazują, jak bardzo gospodarki europejskie są wystawione na wahania światowych cen ropy i gazu. Ujawniają kryzys, który podniósł rachunki za import paliw kopalnych na całym świecie o ponad 282 mld euro, z czego sama ropa odpowiada za 140 mld euro tej kwoty.
Skroplony gaz ziemny (LNG) podrożał o 60 proc. na rynku atlantyckim i o 75 proc. na pacyficznym, a od 28 lutego, kiedy Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły wojnę przeciwko Iranowi, ceny diesla i benzyny poszły w górę o 59 proc.
Aby zrekompensować utratę dostaw z Bliskiego Wschodu, Stany Zjednoczone i Norwegia były w pierwszym kwartale roku największymi dostawcami zarówno ropy naftowej, jak i LNG do Unii Europejskiej – wynika z danych UE.
Dla Europy szczególnie dotkliwy jest szok cen diesla, bo Unia w dużym stopniu opiera na nim transport towarów, rolnictwo i przemysł. Wyższe koszty paliwa przenikają łańcuchy dostaw i ostatecznie dodatkowo podbijają ceny towarów.
Inwestycje w zieloną energię się opłacają
Autorzy raportu CREA przekonują jednak, że rozwój czystych źródeł energii w Europie staje się atutem z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego.
W raporcie podkreślono, że moce wytwórcze w czystej energetyce, zainstalowane w UE od 2020 roku, pozwoliły krajom-importerom zaoszczędzić 36 mld euro na zakupach paliw kopalnych w ciągu pierwszych pięciu miesięcy kryzysu.
„Najlepszym sposobem ochrony przed wysokimi cenami ropy jest jak najszybsze odejście od tego czarnego surowca” – powiedział Luke Wickenden, analityk ds. energii w CREA.
„Ceny ropy i gazu od dawna są piętą achillesową zarówno domowych budżetów, jak i całej gospodarki światowej. Tymczasem państwa, które po wcześniejszych kryzysach energetycznych postawiły na czystą energię, zaoszczędziły miliardy dolarów”.
Te oszczędności były szczególnie cenne, bo każda jednostka gazu, ropy czy węgla zastąpiona przez energię elektryczną ze źródeł odnawialnych była jednostką, której nie trzeba było kupować po cenach wojennych.
Odnawialne źródła energii i elektryfikacja – przekonują autorzy – to już nie tylko sposób na ograniczenie emisji, ale także zabezpieczenie przed geopolitycznymi wstrząsami na rynku energii. Kraje, które mają relatywnie większy udział czystej energii i niższy popyt na paliwa kopalne, są mniej narażone, gdy światowe ceny paliw gwałtownie rosną.
„Odnawialne źródła energii przyniosły Hiszpanii oszczędności liczone w miliardach, ale transport, lotnictwo i przemysł uzależnione od ropy sprawiły, że na każdego mieszkańca przypadł dodatkowy, brutto, koszt importu paliw kopalnych w wysokości 181 euro” – powiedział Isaac Levi, szef zespołu ds. polityki europejsko-rosyjskiej i analiz energetycznych w CREA, w rozmowie z Euronews.
„Doświadczenie Hiszpanii pokazuje, że czystej energii elektrycznej musi teraz towarzyszyć szybsza elektryfikacja całej gospodarki”.
Organizacje ekologiczne wzywają UE do odejścia od paliw kopalnych
Tymczasem list podpisany przez ponad sto europejskich i międzynarodowych organizacji wzywa przewodniczącą Komisji Europejskiej, Ursulę von der Leyen, by przedstawiła wspólną wizję strategiczną na pozostałą część swojej kadencji i podczas zaplanowanego na 16 września orędzia o stanie Unii ogłosiła plan odejścia od paliw kopalnych.
„Apelujemy, by wykorzystała Pani nadchodzące wystąpienie do ogłoszenia rozpoczęcia prac nad kompleksowym, opartym na wiedzy naukowej i niezależnym raportem z jednym jasnym celem: sprawić, by obecny kryzys paliw kopalnych był dla Europy ostatnim” – czytamy w liście.
Sygnatariusze, na czele z ekologiczną organizacją Climate Action Network Europe, przekonują, że Europa płaci za uzależnienie od paliw kopalnych podwójnie: najpierw poprzez wyższe koszty energii, a następnie przez narastające szkody wywołane zmianą klimatu.
„To nie jest przypadek. Uzależnienie od paliw kopalnych wielokrotnie podkopywało dobrobyt Europy i ograniczało jej zdolność działania na świecie. Tak długo, jak Europa będzie polegać na paliwach kopalnych, jej obywatele pozostaną narażeni na szoki cenowe i decyzje geopolityczne zapadające gdzie indziej” – napisano w liście.
Sygnatariusze chcą, by von der Leyen zleciła przygotowanie niezależnego raportu, podobnego do raportu Draghiego, który wskaże, jak Unia może przyspieszyć całkowite wycofywanie się z paliw kopalnych, jednocześnie chroniąc konsumentów, pracowników i przemysł.
Propozycja zakłada, że głównymi motorami tej strategii mają być odnawialne źródła energii, efektywność energetyczna, sieci i czyste elastyczne moce w systemie. Jednocześnie postuluje przekierowanie wydatków unijnych i krajowych z inwestycji przedłużających zależność od paliw kopalnych.
Dokument kładzie też silny nacisk na politykę przemysłową, domagając się zapewnienia bezpiecznych łańcuchów dostaw kluczowych surowców potrzebnych europejskiemu sektorowi czystej energii.