Państwa UE mają czas do 1 września na przedstawienie projektów planów odbudowy przyrody po lecie naznaczonym pożarami i suszą. Badacze szacują lukę finansową w wysokości 65 mld euro.
Po lecie z rekordowymi falami upałów, niszczycielskimi pożarami lasów i suszą badacze środowiska apelują do państw Unii Europejskiej, aby zwiększyły wysiłki na rzecz odbudowy ekosystemów przed terminem 1 września. Zwracają też uwagę na coroczny deficyt w finansowaniu renaturyzacji przyrody sięgający 65 mld euro.
REKLAMA
REKLAMA
Stolicom państw UE zostało zaledwie kilka dni na przekazanie Komisji Europejskiej projektów krajowych planów odbudowy przyrody, zgodnie z wymogami unijnego rozporządzenia o odbudowie przyrody.
Apel pojawia się po tym, jak Hiszpania i Francja straciły tysiące hektarów w wyniku gwałtownych pożarów lasów, a Węgry i Rumunia musiały wyłączyć część bloków w elektrowniach jądrowych, gdy poziom wody w Dunaju spadł do rekordowo niskich wartości, odsłaniając rosnącą podatność Europy na zmiany klimatu.
Badacze z Europejskiego Partnerstwa na rzecz Bioróżnorodności Biodiversa+ wzywają państwa członkowskie UE, by przekuły unijne prawo o odbudowie przyrody w konkretne działania. Przekonują, że zdrowsze krajobrazy mogą pomóc Europie przetrwać skrajne zjawiska pogodowe.
Zespół przedstawia zdrowe ekosystemy jako formę odporności na zmiany klimatu. Mają one łagodzić skutki suszy, pożarów i powodzi oraz wzmacniać bezpieczeństwo wodne, a nie tylko chronić samą różnorodność biologiczną.
Badacze proponują też stosowanie rozwiązań opartych na przyrodzie, aby ograniczać ryzyko powodzi i przeciążenie systemów odprowadzania wód opadowych w miastach, oraz wprowadzanie ocen ryzyka klimatycznego, tak by projekty renaturyzacyjne pozostawały skuteczne przy zmieniających się warunkach.
Zwracają jednak uwagę, że mniej niż jedna na dziesięć krajowych strategii odbudowy przyrody uwzględnia możliwe skutki zdrowotne lub społeczne, a inwestycje prywatne wciąż są niewielkie.
„W UE 72 proc. przedsiębiorstw niefinansowych i niemal 75 proc. kredytów udzielanych przez banki ze strefy euro jest powiązanych z sektorami silnie lub umiarkowanie zależnymi od przyrody” – czytamy w oświadczeniu Biodiversa+. „Ponieważ degradacja środowiska stanowi dla firm realne ryzyko, zaangażowanie sektora prywatnego w odbudowę przyrody nie jest wyłącznie filantropią, lecz także koniecznością gospodarczą”.
Rainer Sodtke, współprzewodniczący Biodiversa+, podkreśla, że wiedza naukowa o odbudowie przyrody jest dobrze ugruntowana i można ją przekładać na działania. Wezwał stolice państw UE, by potraktowały sprawę poważnie i zaczęły przygotowywać kontynent na coraz cieplejsze i bardziej suche lata.
„Ponieważ rozporządzenie o odbudowie przyrody wchodzi w kluczową fazę, państwa członkowskie mają dostęp do praktycznych, opartych na dowodach wskazówek, jak przygotować skuteczne plany. Apelujemy, by z nich skorzystały” – powiedział Sodtke, nawiązując do zaleceń opracowanych przez Biodiversa+.
Ostateczne plany mają być gotowe w 2027 roku, a pierwsza ich aktualizacja zaplanowana jest dopiero na 2032 rok. Oznacza to, że decyzje podejmowane dziś będą miały długotrwałe konsekwencje.
Europosłanka Jutta Paulus (Zieloni/EFA, Niemcy) stwierdziła, że działania na rzecz przystosowania do zmian klimatu są „pilniejsze niż kiedykolwiek” po lecie, w którym pożary pustoszyły wiele regionów Europy.
„Te plany będą szczególnie ważne w nadchodzących negocjacjach dotyczących Wieloletnich Ram Finansowych, bo zapewnienie ich finansowania przesądzi o powodzeniu tej ustawy. Państwa członkowskie muszą działać szybko i przedstawić swoje plany, aby wypełnić jej cele oraz chronić bezpieczeństwo żywnościowe i odporność klimatyczną Europy” – powiedziała Paulus w rozmowie z Euronews.
Jej partyjna koleżanka, europosłanka Terry Reintke (Niemcy), podkreśliła, że odbudowa przyrody to nie „tylko polityka”, lecz jedna z odpowiedzi na egzystencjalne wyzwanie, jakim są zmiany klimatu.
„Jeśli nie dotrzymamy terminu wdrożenia odbudowy przyrody, zawiedziemy nie tylko rozporządzenie – będziemy napędzać kolejne fale upałów i powodzie” – powiedziała Reintke w rozmowie z Euronews.
Większość państw UE przekazała już swoje plany lub jest na dobrej drodze, by je wkrótce ukończyć. Komisja Europejska nie doprecyzowała jednak w rozmowie z Euronews, które kraje wciąż ich nie złożyły.
Program LIFE rozmyty w Funduszu Konkurencyjności
Przedstawiając propozycję kolejnego wieloletniego budżetu na lata 2028–2034, Komisja zaproponowała zakończenie programu LIFE, sztandarowego unijnego instrumentu ochrony środowiska i wykorzystanie zamiast niego Funduszu Konkurencyjności do finansowania projektów odbudowy przyrody.
Hiszpania ostrzegła ministrów środowiska państw UE w czerwcu, że LIFE może stracić znaczenie, jeśli zostanie włączony do szerszych mechanizmów finansowania.
Madryt wyraził też obawy, że proponowane przez Komisję poziomy finansowania bioróżnorodności i odbudowy przyrody w nowym budżecie mogą być niższe niż obecne. W ramach budżetu na lata 2021–2027 na te cele przeznaczono 5,4 mld euro.
Środki na „projekty strategiczne” w ramach LIFE mają wspierać państwa członkowskie we wdrażaniu przepisów dotyczących działań klimatycznych, na przykład odbudowy przyrody oraz ochrony siedlisk naturalnych, zasobów wodnych i jakości powietrza.