Watykan znów kieruje uwagę na Moskwę. Arcybiskup Paul Richard Gallagher spotka się z Siergiejem Ławrowem i bliskimi współpracownikami Władimira Putina. To kolejna próba utrzymania kanału dialogu z Kremlem w czasie wojny w Ukrainie.
Watykan ponownie puka do drzwi Kremla. Robi to w samym środku wojny w Ukrainie, gdy międzynarodowe negocjacje weszły w szczególnie wrażliwą fazę, a Stolica Apostolska stara się za wszelką cenę utrzymać otwarty kanał dialogu z Moskwą.
REKLAMA
REKLAMA
Arcybiskup Paul Richard Gallagher, sekretarz ds. relacji z państwami i organizacjami międzynarodowymi w Sekretariacie Stanu Stolicy Apostolskiej, przybył dziś do rosyjskiej stolicy z misją, która potrwa do 28 sierpnia. Jego wizyta ponownie wprowadza watykańską dyplomację w jeden z najbardziej skomplikowanych tematów współczesnej polityki międzynarodowej.
Nie jest to przypadkowy moment. Po lipcowej misji Gallaghera w Ukrainie, podczas której spotkał się m.in. z Wołodymyrem Zełenskim i odwiedził miejsca zaatakowane przez Rosjan, przedstawiciel papieża Leona XIV przenosi się teraz na drugą stronę dyplomatycznego frontu. Ten podwójny krok pokazuje, że Watykan chce rozmawiać z obiema stronami konfliktu i nie dopuścić do zerwania ostatnich nici dialogu.
W Moskwie kluczowe spotkanie z Ławrowem
Najważniejszym punktem misji będzie wtorek, 25 sierpnia, kiedy Gallagher spotka się z rosyjskim ministrem spraw zagranicznych Siergiejem Ławrowem.
Nie będzie to jednak jego jedyny rozmówca po stronie rosyjskiej. W środę, 26 sierpnia, zaplanowano spotkanie z Jurijem Uszakowem, doradcą prezydenta Rosji Władimira Putina ds. polityki zagranicznej. To szczególnie istotny punkt programu, ponieważ oznacza bezpośrednią rozmowę watykańskiej dyplomacji z jednym z najważniejszych ludzi Kremla odpowiedzialnych za politykę zagraniczną.
Na razie w programie wizyty nie ma spotkania z Władimirem Putinem. Informacje te potwierdza również wyspecjalizowana prasa, która na bieżąco śledzi działalność dyplomatyczną Stolicy Apostolskiej.
Watykan chce utrzymać kanał z Moskwą
Misję Gallaghera należy przede wszystkim odczytywać jako próbę podtrzymania dialogu z Rosją, mimo że relacje między Moskwą a Zachodem pozostają na jednym z najniższych poziomów od dziesięcioleci.
Stolica Apostolska nie przyjeżdża do Moskwy jako potęga militarna czy polityczna. Jej atutem jest coś innego: wciąż może występować w roli rozmówcy zdolnego do kontaktu z obiema stronami konfliktu. To zarazem największa siła, jak i ograniczenie watykańskiej dyplomacji.
Z Moskwy płyną już oczekiwania związane z wizytą. Przewodniczący komisji spraw zagranicznych Rady Federacji Grigorij Karasin mówił o nadziei na otrzymanie od Gallaghera „konkretnych i interesujących propozycji” dotyczących sytuacji międzynarodowej.
Nie oznacza to jednak, że na stole znajduje się już watykański plan pokojowy. Oficjalna agenda wizyty nie przewiduje formalnej mediacji, lecz serię spotkań dyplomatycznych i rozmów. Właśnie na tym polega główny cel misji: utrzymać otwarte drzwi, które w relacjach między Rosją, Ukrainą a Zachodem coraz trudniej pozostawić uchylone.
Nie tylko polityka. Dialog z Patriarchatem Moskiewskim
Misja Gallaghera ma również drugi, równie wrażliwy wymiar — religijny.
Po spotkaniu z Ławrowem watykański sekretarz ma rozmawiać z metropolitą Antonim z Wołokołamska, odpowiedzialnym za Wydział Zewnętrznych Relacji Kościelnych Patriarchatu Moskiewskiego.
To ważny element wizyty, ponieważ relacje między Kościołem katolickim a Rosyjskim Kościołem Prawosławnym pozostają jednym z kanałów, za pośrednictwem których Stolica Apostolska próbuje utrzymywać kontakt ze światem rosyjskim również w warunkach wojny.
W przypadku tej misji wymiar dyplomatyczny i kościelny wyraźnie się więc przenikają.
Ostatnia wizyta w Moskwie przed inwazją
Dla Gallaghera nie jest to pierwsza wizyta w rosyjskiej stolicy. Poprzednio odwiedził Moskwę w listopadzie 2021 roku, zaledwie kilka miesięcy przed rozpoczęciem przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę.
Podczas tamtej podróży spotkał się m.in. z Siergiejem Ławrowem, ówczesnym premierem Rosji Michaiłem Miszustinem oraz metropolitą Hilarionem, który kierował wówczas zewnętrznymi relacjami Patriarchatu Moskiewskiego.
Niemal pięć lat później kontekst tej wizyty jest zupełnie inny.
Właśnie dlatego powrót Gallaghera do Moskwy nabiera szczególnego znaczenia. Stolica Apostolska próbuje ponownie fizycznie zaistnieć w rosyjskim obiegu dyplomatycznym w momencie, gdy międzynarodowe kanały polityczne z trudem przynoszą jakiekolwiek rezultaty.
Po Gallagherze do Moskwy może ruszyć Zuppi
Misja Gallaghera może nie być jedynym krokiem watykańskiej dyplomacji w kierunku Moskwy.
Ambasador Rosji przy Stolicy Apostolskiej Iwan Sołtanowski poinformował w ostatnich dniach, że Moskwa przygotowuje kolejne zaproszenie dla kardynała Matteo Marii Zuppiego, który odwiedzał rosyjską stolicę w 2023 i 2024 roku. Według ambasadora nowa wizyta mogłaby odbyć się we wrześniu.
Wyłania się więc obraz watykańskiej dyplomacji, która próbuje działać na kilku frontach jednocześnie. Gallagher rozmawia z rosyjskim rządem, spotyka się z przedstawicielami Patriarchatu Moskiewskiego i utrzymuje kontakt ze wspólnotą katolicką. Zuppi może ponownie przyjechać do Moskwy. W tle pozostaje natomiast jasno określony cel Stolicy Apostolskiej — wspieranie dialogu i poszukiwanie drogi do pokoju.
Żaden przełom nie jest oczywiście przesądzony. Jednak w momencie, gdy wiele kanałów komunikacji wydaje się zamkniętych, dla Watykanu samo utrzymanie choć jednego otwartego kanału z Moskwą jest już ważnym instrumentem dyplomacji.