Rzecznik Komisji Europejskiej pochwalił starania Cypru o pełne wejście do strefy Schengen, potwierdzając nasz materiał o pozytywnej ocenie, którą w trybie pisemnym zatwierdziło Kolegium Komisarzy.
W piątek, 17 lipca, odbywa się zwyczajne posiedzenie Kolegium Komisarzy, jednak w jego trakcie, jak wcześniej informowało Euronews, kwestia przyjęcia raportu oceniającego Komitetu Schengen dotyczącego pełnego wejścia Cypru do tej strefy nie pojawiła się ostatecznie jako „otwarty punkt”.
REKLAMA
REKLAMA
Ostatecznie raport został przyjęty w trybie tzw. „procedury pisemnej”. Termin zgłaszania zastrzeżeń, uwag, propozycji lub poprawek przez 27 komisarzy upłynął we wtorek, 14 lipca, tuż przed tym, jak minęło zasadniczo 20 dni od przedstawienia raportu oceniającego Komitetowi Schengen w Brukseli, 26 czerwca. Nikt nie zgłosił sprzeciwu ani nie zaproponował zmian, więc dokument w praktyce został jednogłośnie przyjęty przez komisarzy Komisji i przekazany już do Parlamentu Europejskiego oraz przede wszystkim do Rady Europejskiej, co w środę potwierdził rzecznik Komisji Europejskiej, Markus Lammert.
„Komisja Europejska przyjęła raport Schengen za 2025 rok po uzyskaniu pozytywnej opinii państw członkowskich w Komitecie Schengen 26 czerwca 2026 r. Raport opiera się na działaniach monitorujących Schengen prowadzonych w grudniu 2025 r. i kończy się pozytywną oceną poziomu technicznego przygotowania Cypru”, stwierdził Lammert, który w sposób pośredni i dyplomatyczny w praktyce pochwalił wysiłki Cypru, dodając: „Przystąpienie Cypru do strefy Schengen będzie ważnym krokiem naprzód zarówno dla kraju, jak i dla całej Unii Europejskiej. (...) Stanowisko Komisji jest jasne. Włączenie Cypru do strefy Schengen wzmocni wspólne ramy zasad, standardów i odpowiedzialności regulujących współpracę w ramach Schengen”.
Satysfakcja Nikozji i notatka MSZ
W Nikozji z dużą satysfakcją przyjęto fakt, że Komisja przyjęła raport oceniający, tak jak pod koniec czerwca z zadowoleniem przyjęto samo ujawnienie treści tego dokumentu. Cypryjskie władze nie spoczywają jednak na laurach i zdają sobie sprawę, że „obecny etap jest bardzo krytyczny”, jak wynika z wewnętrznej notatki w cypryjskim ministerstwie spraw zagranicznych, którą ujawniły „Kathimerini” i stacja „Ant1” Cypr .
Największym wyzwaniem jest teraz uzyskanie pozytywnej decyzji także w Radzie Unii Europejskiej, co już około 40 dni temu wyjaśniał odpowiedzialny komisarz UE ds. migracji, Magnus Brunner. Zaznaczył on wówczas, że „decyzja o tym, kiedy i w jaki sposób Cypr zostanie włączony do przestrzeni Schengen, należy do Rady, a nie do Komisji”. W nawiązaniu do tej kwestii rzecznik Komisji, Markus Lammert, podkreślił, że bardzo korzystny dla Cypru raport Komisji, przyjęty we wtorek, „został już przekazany do Parlamentu Europejskiego i Rady UE, ale jego oficjalna prezentacja w Radzie odbędzie się we wrześniu”, dodając z kolei, że „jest jasne, iż decyzje o tym, kiedy i w jaki sposób Cypr przystąpi do strefy Schengen, należą do Rady”.
Jak wiadomo, Rada Europejska podejmuje decyzje jednomyślnie, czyli wszystkie państwa członkowskie muszą się zgodzić – w praktyce nie może pojawić się choć jedno państwo, które skorzysta z prawa weta. Tu właśnie kryje się ryzyko: niezależnie od tego, jak bardzo Cypr jest technicznie przygotowany (a dziś ma na to już pieczęć Komisji), w takich sytuacjach ruszają „dyplomatyczne targi” i niektóre kraje grożą wetem, by uzyskać poparcie lub korzystne rozwiązania w innych sprawach, często niezwiązanych z omawianym tematem.
Dlatego w wewnętrznej nocie cypryjskiego MSZ szefowa departamentu ds. Schengen, Philippa Karsera Christodoulides, ma sugerować „skoordynowany, konsekwentny i dobrze udokumentowany wysiłek dyplomatyczny”, tak aby odnotowany postęp techniczny Cypru „przełożył się na polityczną decyzję” państw członkowskich i by formalnie zapaliły one zielone światło dla włączenia wyspy do przestrzeni Schengen.
Ambitnym celem rządu Cypru – co wielokrotnie podkreślał sam prezydent Republiki Cypryjskiej Nikos Christodoulides – jest zakończenie całego procesu w 2026 roku. Cel jest trudny, ale realny, zwłaszcza że ogłoszono już, iż odpowiedni raport Komisji ma trafić pod dyskusję w Radzie Europejskiej we wrześniu.
Co dla przeciętnego mieszkańca Cypru oznacza wejście do strefy Schengen
Jak przypominało we wtorkowym, ujawniającym kulisy procesów materiale Euronews, pełne przystąpienie Cypru do strefy Schengen przyniosłoby wymierne korzyści dla bezpieczeństwa kraju, ograniczania nielegalnej migracji, turystyki, łączności lotniczej, a także dla inwestycji na Cyprze. „Wszyscy Cypryjczycy, a także wszyscy legalnie mieszkający na Cyprze, zyskają pełne prawa do swobodnego przemieszczania się w UE”.
„Jeśli dziś podróżny z Cypru ma przesiadkę w Grecji, a jego ostatecznym celem jest inne państwo, przechodzi podwójną kontrolę tożsamości i bagażu. Po wejściu do strefy Schengen te kontrole znikną, a podróżny będzie się poruszał w jednym europejskim obszarze, bez dodatkowych opóźnień i niedogodności” – wyjaśniała w swoich wcześniejszych wypowiedziach dyrektor Europejskiego Centrum Konsumenckiego Anastasia Stylianidou. Jej zdaniem przystąpienie Cypru do strefy Schengen znacząco wzmocni sektor turystyczny, bo uprości podróże większej liczby odwiedzających i „co pobudzi gospodarkę państwa, a Cypr zyska przywilej pełnego udziału w jednolitym rynku bez granic”.
Jeśli chodzi o wizy wjazdowe, po przystąpieniu Cypru do strefy Schengen państwo przestanie wydawać własne krajowe wizy krótkoterminowe. Zamiast tego przyjmie standardową wizę Schengen na pobyt krótkoterminowy(typu C), która pozwala podróżnym odwiedzać Cypr, a także dowolne inne państwo Schengen przez maksymalnie 90 dni w dowolnym okresie 180 dni. W praktyce będzie to oznaczać
i) Jedna wiza, wiele krajów: wiza Schengen wydana przez Cypr pozwoli również podróżować do państw takich jak Niemcy, Francja, Włochy, Grecja czy Hiszpania, bez potrzeby uzyskiwania osobnych wiz wjazdowych.
ii) Ujednolicona procedura składania wniosku: zasady wizowe, wymagane dokumenty i czas rozpatrywania zostaną zharmonizowane z tymi obowiązującymi w innych krajach Schengen.
iii) Koniec rutynowych kontroli granicznych: po wjeździe do dowolnego państwa strefy Schengen, w tym na Cypr, można będzie przemieszczać się między państwami członkowskimi bez systematycznej kontroli paszportowej.
Ponadto, jeśli ktoś posiada zezwolenie na pobyt na Cyprze – w związku z pracą, studiami, rodziną czy inwestycją – przystąpienie do Schengen znacząco ułatwi mu podróżowanie, choć nie da prawa do osiedlenia się ani podjęcia pracy w innych krajach.
Jak podkreślają prawnicy specjalizujący się w tej dziedzinie, system migracyjny Cypru zostanie w pełni dostosowany do zasad Schengen, co zapewni mieszkańcom bardziej przejrzyste i przewidywalne reguły.
W szczególności w obszarze azylu i przepływów migracyjnych, jako kraj pierwszej linii w UE Cypr już teraz mierzy się z wysokim poziomem nieuregulowanej migracji i wniosków o azyl, pełne członkostwo w Schengen oznacza:
i) ściślejszą współpracę z agencjami UE, takimi jak Frontex, w zakresie kontroli granic i operacji powrotowych.
ii) udział w systemie dublińskim, który określa, które państwo UE jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o azyl.
iii) większą presję związaną z zarządzaniem przepływami migracyjnymi, zwłaszcza że Cypr będzie odpowiadał za ochronę jednego z zewnętrznych granic UE.
Podsumowując, po wejściu Cypru do strefy Schengen osoby ubiegające się o wizę będą przechodzić przez system Schengen, a nie przez krajową procedurę Cypru. Posiadacze zezwoleń na pobyt zyskają prawo do krótkich pobytów w ponad 29 państwach strefy. Kontrola bezpieczeństwa granic i przestrzeganie przepisów migracyjnych zostaną zaostrzone. Cypr stanie się bardziej powiązany z resztą Unii, ale również bardziej odpowiedzialny w ramach jej porządku prawnego.
Jakie są założenia dotyczące Zielonej Linii i Brytyjskich Baz
Rzecznik Komisji, w swojej bardzo korzystnej dla Cypru środowej wypowiedzi, zaznaczył również, że „Komisja będzie nadal wspierać Cypr w jego wysiłkach na rzecz spełnienia wymaganych wymogów i standardów”. Deklaracja ta zdaje się odzwierciedlać także to, co europejskie źródło przekazało Cypryjskiej Agencji Prasowej (KYPE), według którego „dany raport w żadnym wypadku nie jest ostatecznym dokumentem dotyczącym procesu włączania Cypru do strefy Schengen, ponieważ pozostają jeszcze kwestie do rozstrzygnięcia w ramach trwającej procedury oceny”.
Jak ujawniło Euronews, „pozostałe priorytety przed podjęciem decyzji o pełnym uczestnictwie”, wskazane także w raporcie oceniającym przyjętym przez Komisję, mają głównie charakter techniczny i dotyczą m.in. Zielonej Linii oraz Brytyjskich Baz, które znajdują się poza strefą Schengen. Jak jednak wyjaśniono, raport traktuje oba te zagadnienia jako szczególne uwarunkowania Cypru związane z sytuacją polityczną, czyli turecką okupacją, oraz wynikające, jak w przypadku Brytyjskich Baz, z postanowień konstytucji.
W kwestii Brytyjskich Baz raport Komisji odsyła do potrzeby zaktualizowania i zacieśnienia współpracy z władzami Republiki Cypryjskiej, tak aby odpowiadała ona wymogom wynikającym z pełnego wdrożenia dorobku Schengen na Cyprze, przede wszystkim w obszarze nieuregulowanej migracji. Podkreślono, że wzmocniona współpraca ma dotyczyć zarówno kontroli prowadzonych na dwóch punktach przejścia zarządzanych przez Brytyjskie Bazy, jak i zasad przemieszczania się brytyjskich żołnierzy i ich rodzin w strefie Schengen po pełnym włączeniu Cypru do wspólnej przestrzeni.
Jeśli chodzi o Zieloną Linię (strefę bezpieczeństwa oddzielającą obszary kontrolowane przez Republikę Cypryjską od nielegalnie okupowanej części wyspy, nieuznawanej międzynarodowo), nie jest ona traktowana jako „granica”, jak wcześniej się obawiano, lecz jako ściśle nadzorowana linia zawieszenia broni po nielegalnej tureckiej inwazji i okupacji od 1974 r. Nie przewiduje się zmiany jej statusu prawnego ani zasad przekraczania jej przez osoby przemieszczające się zgodnie z prawem. Oznacza to, że wraz z wejściem Cypru do strefy Schengen nie zmieni się obecna procedura policyjnych kontroli ani system swobodnych przejść. Źródła prawnicze wyjaśniają, że „ruch przez Zieloną Linię nadal będzie regulowany przez rozporządzenie (WE) nr 866/2004UE, które określa obowiązujące kontrole, jednak praktyczne stosowanie tych kontroli może zostać zaostrzone, gdy Cypr w pełni przystąpi do strefy Schengen”.