Decyzja ta jest reakcją na kampanię rozpoczętą przez inicjatywę obywatelską "My Voice, My Choice" (Mój głos, mój wybór), która zebrała 1 124 513 podpisów we wszystkich 27 państwach członkowskich UE, domagając się poprawy dostępu do bezpiecznych aborcji w Europie.
Komisja Europejska oświadczyła w czwartek, że państwa członkowskie mogą korzystać z unijnego funduszu socjalnego, aby zapewnić dostęp do bezpiecznej i legalnej aborcji kobietom, które nie mogą tego zrobić w swoim kraju.
REKLAMA
REKLAMA
Decyzja ta została podjęta w odpowiedzi na apele inicjatywy obywatelskiej "Mój głos, mój wybór" o utworzenie unijnego mechanizmu solidarności w celu zagwarantowania bezpiecznego i przystępnego cenowo dostępu do aborcji dla wszystkich kobiet.
Państwa członkowskie mogą korzystać z istniejącego Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+), który przyczynia się do polityki społecznej, edukacyjnej, zatrudnienia i opieki zdrowotnej, dobrowolnie i zgodnie z ich prawem krajowym, aby zapewnić takie wsparcie.
Istniejący fundusz będzie "wspierał kobiety, które muszą podróżować, wspierał kobiety w ich własnym kraju, wspierał kobiety w odległych obszarach i wspierał kobiety bez środków finansowych" - powiedziała w czwartek komisarz UE ds. równości Hadja Lahbib.
EFS+ dysponuje budżetem w wysokości 142,7 mld euro na lata 2021-2027, a środki finansowe są przydzielane krajom w zależności od liczby ich ludności.
Komisja powstrzymała się jednak od ustanowienia nowego mechanizmu finansowania, o który wnioskował Parlament Europejski w niewiążącej rezolucji przyjętej w grudniu.
"Chociaż nie powstaje nowy instrument prawny, Komisja formalnie uznała, że główne cele naszej inicjatywy mogą zostać osiągnięte i nakreśliła konkretną ścieżkę jej wdrożenia w praktyce" - przekazała w oświadczeniu koordynatorka inicjatywy Nika Kovač.
Rola uczestnictwa obywateli
"Mój głos, mój wybór" to europejska inicjatywa obywatelska (ECI), mechanizm umożliwiający obywatelom wezwanie Komisji Europejskiej do zaproponowania nowych przepisów.
Jeśli inicjatywa uzyska poparcie co najmniej miliona osób w co najmniej siedmiu krajach UE, musi zostać omówiona przez Parlament Europejski, podczas gdy Komisja Europejska ma czas na określenie środków legislacyjnych lub przedstawienie uzasadnienia, dlaczego tego nie robi.
"Mój głos, mój wybór" zebrało 1 124 513 podpisów we wszystkich 27 krajach. W rezultacie Parlament Europejski zatwierdził niewiążącą rezolucję wzywającą do ustanowienia mechanizmu finansowania, aby pomóc kobietom, które nie mają dostępu do bezpiecznej aborcji w swoim kraju.
Propozycja została poparta przez ponad 100 posłów do Parlamentu Europejskiego, którzy wysłali list do przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen, zwiększając presję na instytucję przed podjęciem decyzji.
"Kiedy 1,2 miliona obywateli podnosi głos, kiedy Parlament Europejski wysyła wyraźny demokratyczny sygnał i kiedy społeczeństwo obywatelskie mobilizuje się ponad granicami, Komisja Europejska nie może odwrócić wzroku" - powiedziała Kovač na konferencji prasowej po czwartkowej decyzji.
Oprócz przyciągnięcia dużej liczby podpisów, inicjatywa wzbudziła również duże zainteresowanie w Internecie.
"Silna obecność w Internecie była naprawdę jednym z kluczowych narzędzi tej kampanii, od zbierania podpisów po wywieranie presji" - powiedziała Nika Povz, dyrektor ds. komunikacji w kampanii. - "Nasza społeczność internetowa była naszym najsilniejszym sprzymierzeńcem i naszą największą bronią".
Niektóre kraje UE mają bardzo restrykcyjne przepisy dotyczące prawa do aborcji. Całkowity zakaz obowiązuje na Malcie, gdzie aborcja nie jest dozwolona w żadnych okolicznościach, podczas gdy w Polsce jest ona dozwolona tylko wtedy, gdy poczęcie jest następstwem przemocy seksualnej lub gdy istnieje zagrożenie dla zdrowia kobiety.
W styczniu 2021 r. polski Trybunał Konstytucyjny zakazał aborcji w przypadku wad rozwojowych płodu, które do tej pory były najczęstszym powodem przerywania ciąży w kraju.
Inne kraje mają bardziej złagodzone przepisy, ale brakuje im ochrony prawnej, która w pełni zdekryminalizowałaby aborcję, szerokiej dostępności usług, krajowego ubezpieczenia zdrowotnego lub rządowych informacji na ten temat.
Według European Abortion Policies Atlas 2025, kilka krajów UE podjęło kroki w celu zagwarantowania prawa do bezpiecznej aborcji. Na przykład Francja uczyniła z niego prawo konstytucyjne, a Luksemburg i Holandia zniosły obowiązkowe okresy oczekiwania.
Jednak inne państwa członkowskie odnotowały nowe ograniczenia, zwiększone nękanie dostawców usług aborcyjnych i rozprzestrzenianie się dezinformacji na ten temat.