Ukraina upamiętnia cztery ponure lata od początku rosyjskiej inwazji na pełną skalę 24 lutego 2022 r., a konflikt przerodził się w wyczerpującą wojnę finansową.
Choć ludzkie straty i utrata terytoriów pozostają w centrum uwagi świata, podstawowe wskaźniki gospodarcze pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę pokazują ogromne obciążenie dla kraju i jego zagranicznych partnerów.
REKLAMA
REKLAMA
Ukraina mierzy się z bezprecedensowym podwójnym wyzwaniem: musi finansować nieustanną, codzienną obronę przed rosyjskimi wojskami, a jednocześnie przygotowywać się do najdroższej odbudowy państwa we współczesnej historii Europy.
Odpieranie rosyjskiej machiny wojennej wymagało w ostatnich czterech latach ogromnych, nieprzerwanych zastrzyków kapitału.
Z najnowszych danych, potwierdzonych przez szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy, Andrija Hnatowa, wynika, że w 2025 r. jeden dzień wojny na pełną skalę kosztował kraj średnio aż 172 mln dol. (145,7 mln euro).
W 2024 r. średni dzienny koszt prowadzenia działań wojennych wynosił około 140 mln dol. (118,5 mln euro), co oznacza wzrost o prawie 23%.
Obecne tempo wydatków operacyjnych armii ukraińskiej oznacza, że każdego miesiąca potrzeba około 5 mld dol. (4,2 mld euro), by utrzymać żołnierzy, kupować amunicję, wdrażać nowoczesne technologie bojowe i zaspokajać inne kluczowe potrzeby.
Aby utrzymać taki poziom oporu, Ukraina przeznacza bezpośrednio na budżet wojskowy ponad 30% PKB. Dla porównania, większość państw europejskich w czasie pokoju ma trudności z osiągnięciem podstawowego celu NATO na poziomie 2%.
Tak skrajne wydatki stawiają ukraińską gospodarkę pod ogromną presją i sprawiają, że funkcjonuje ona praktycznie w pełnym reżimie wojennym.
Generał lejtnant Hnatow ostrzega wprost, że kraj nie udźwignie tego ciężaru finansowego samodzielnie i podkreśla, iż jedynie dalsza pomoc finansowa Zachodu powstrzymuje gospodarkę przed załamaniem.
Ponieważ rezerwy wewnętrzne są już wykorzystane do absolutnych granic, finansowe wyczerpanie stron konfliktu szybko staje się na polu walki jednym z czynników rozstrzygających.
Koszty odbudowy
Nawet gdy Kijów gorączkowo szuka środków na przetrwanie tu i teraz, coraz wyraźniej widać długoterminową perspektywę gospodarczą.
W przeddzień czwartej rocznicy wojny rząd Ukrainy, Bank Światowy, Komisja Europejska oraz ONZ opublikowały zaktualizowaną wspólną Szybką ocenę strat i potrzeb (RDNA5).
Wnioski z raportu rysują trzeźwy, przygnębiający obraz zniszczeń.
Na grudzień 2025 r. całkowity koszt odbudowy i przywrócenia Ukrainy do normalnego funkcjonowania w ciągu najbliższej dekady szacuje się na niemal 588 mld dol. (500 mld euro).
Dla porównania jest to prawie trzykrotność prognozowanego nominalnego PKB kraju za ubiegły rok.
Same bezpośrednie szkody materialne przekroczyły już 195 mld dol. (165 mld euro). Zniszczenia koncentrują się przede wszystkim w regionach frontowych i głównych aglomeracjach, a największe ciosy spadły na budownictwo mieszkaniowe, transport i infrastrukturę energetyczną.
Raport Banku Światowego wskazuje na 21% wzrost liczby uszkodzonych lub zniszczonych obiektów energetycznych w ciągu ostatniego roku, bezpośrednio związany ze wzmocnionymi rosyjskimi atakami podczas wyjątkowo mroźnej zimy.
Ponadto uszkodzonych lub zniszczonych zostało 14% całego zasobu mieszkaniowego w kraju, co dotknęło ponad trzy miliony gospodarstw domowych.
Mimo że obszar zniszczeń stale się powiększa, ukraińskie władze pozostają nieugięte.
Po publikacji raportu premier Ukrainy, Julia Swyrydenko, oświadczyła: „W obliczu bezprecedensowych rosyjskich ataków na infrastrukturę energetyczną i domy w całej Ukrainie tej zimy nasi obywatele zachowują odporność, a przedsiębiorcy nadal pracują. Wciąż udaje nam się szybko odbudowywać i dalej się rozwijać”.
Droga do nowoczesnego państwa europejskiego
Instytucje międzynarodowe już teraz przygotowują grunt pod to, by odbudowa nie ograniczała się do odtworzenia tego, co zostało zniszczone, lecz także unowocześniła kraj.
Kluczową rolę w uruchamianiu niezbędnego kapitału krajowego i zagranicznego ma odegrać sektor prywatny.
Komisarz UE do spraw rozszerzenia, Marta Kos, po publikacji zaktualizowanego raportu RDNA5 ponownie potwierdziła zaangażowanie Brukseli w działania na rzecz odbudowy.
Jak stwierdziła, „rosyjska wojna agresywna przyniosła zniszczenia niespotykane od pokoleń”, po czym dodała, że odpowiedź Unii jest jasna: „odbudujemy Ukrainę jako silne, nowoczesne państwo UE. Dzięki odważnym reformom oraz instrumentowi Ukraine Investment Framework, który ma służyć mobilizowaniu inwestycji na dużą skalę, zamienimy zniszczenie w dobrobyt”.
Wraz z wejściem wojny w piąty rok linie frontu wyznaczane są już nie tylko w błotnistych okopach na wschodzie, ale także w międzynarodowych bilansach finansowych.
Dla Ukrainy zwycięstwo będzie oznaczało zarówno wytrzymanie paraliżujących, codziennych kosztów obrony, jak i zdobycie ogromnych, sięgających 500 mld dol., inwestycji niezbędnych, by skutecznie podnieść się z ruin.