Sprawdź, czy jesteś mądrzejszy od 15-latka: test PISA z matematyki, nauk i czytania

Co trzy lata Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów (PISA) Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) sprawdza, za pomocą ustandaryzowanego testu, umiejętności 15-latków w czytaniu, matematyce i naukach przyrodniczych.

REKLAMA

REKLAMA

Najnowszy raport, opublikowany we wtorek, pokazuje niepokojący globalny spadek przede wszystkim umiejętności matematycznych i czytania. Wskazuje się, że przyczyniają się do tego sztuczna inteligencja (AI), smartfony i media społecznościowe.

„Sedno sprawy jest dość proste: nie nabierasz kondycji, oglądając sport. Nabierasz kondycji, uprawiając sport” – powiedział Euronews Andreas Schleicher, twórca słynnych testów PISA OECD.

„I tak samo jest z uczeniem się. Nauka nie polega na konsumowaniu treści, lecz na mierzeniu się z ideami, porównywaniu ich i zestawianiu. A AI może wydrążyć ten właśnie proces. To właśnie obserwujemy”.

A co z dorosłymi? Czy wypadamy lepiej? Badanie przeprowadzone w 2024 roku przez organizację Reading Agency wykazało, że połowa dorosłych w Zjednoczonym Królestwie nie czyta dla przyjemności, a badanie Eurostatu z tego samego roku pokazało, że niemal połowa obywateli UE w ciągu dwunastu miesięcy nie przeczytała ani jednej książki.

Rodzi się więc pytanie: jak wypadlibyśmy w porównaniu z 15-latkami?

Teraz można to sprawdzić – przewiń stronę w dół i spróbuj odpowiedzieć na przykładowe pytania z testów OECD. Odpowiedzi znajdziesz na samym końcu strony (bez podglądania!).

Matematyka

Pytanie 1: Alex narysował następujący wzór z czerwonych i niebieskich trójkątów.

Pierwsze cztery rzędy wzoru widać poniżej.

Jaki procent trójkątów w pierwszych czterech rzędach wzoru Alexa jest niebieski?

A) 37,5%

B) 50,0%

C) 60,0%

D) 62,5%

Pytanie 2: Czy poniższe stwierdzenia wynikają z informacji przedstawionych na pokazanym wykresie? Przy każdym stwierdzeniu odpowiedz Tak lub Nie.

• Liczba sprzedanych płyt DVD spadła w latach 2008–2014 o około 50%.
• Liczba sprzedanych płyt DVD spadała w latach 2008–2014 co roku o tę samą wartość.
• Nachylenie linii oznacza średni roczny spadek sprzedaży płyt DVD w latach 2008–2014.

Nauki przyrodnicze

Pytanie 1: Wiele osób obawia się globalnych skutków środowiskowych związanych z produkcją i utylizacją odzieży.

Włókna bawełny powstają z zewnętrznej warstwy nasion bawełny. W porównaniu z włóknami syntetycznymi wymagają mniej obróbki i łatwiej ulegają biodegradacji.

Produkcja tkanin bawełnianych wymaga dużych ilości wody, nawozów, pestycydów i innych szkodliwych substancji chemicznych. Aby ograniczyć te problemy, rozwija się zrównoważone metody uprawy bawełny.

Które z poniższych działań mogą zmniejszyć negatywny wpływ produkcji tkanin bawełnianych na środowisko? Zaznacz wszystkie prawidłowe odpowiedzi.

• Bardziej efektywne wykorzystanie wody
• Obniżenie jakości produkowanych tkanin bawełnianych
• Zwiększenie liczby pracowników zatrudnianych w gospodarstwach uprawiających bawełnę
• Stosowanie pestycydów szkodliwych wyłącznie dla zwalczanych gatunków szkodników
• Unieszkodliwianie odpadów chemicznych w miejscach oddalonych od terenów, gdzie produkuje się bawełnę

Pytanie 2: Gdy uderza piorun, obserwator natychmiast widzi błysk światła. Grzmot powstaje w tym samym momencie, ale obserwator słyszy go trochę później.

Czas, jaki upływa, zanim obserwator usłyszy grzmot, zależy między innymi od odległości między nim a miejscem uderzenia pioruna.

Które z poniższych stwierdzeń najlepiej wyjaśnia, dlaczego błysk pioruna widać, zanim usłyszy się grzmot?

• Prędkość światła w powietrzu jest większa niż prędkość dźwięku w powietrzu.
• Światło nie musi przemieszczać się przez powietrze, żeby je zobaczyć, natomiast dźwięk musi rozchodzić się w powietrzu, żeby go usłyszeć.
• Cząstki światła są lżejsze niż cząstki dźwięku, więc łatwiej je wykryć.
• Oczy szybciej wychwytują światło niż uszy dźwięk.

Czytanie

Pytanie 1: W tym zadaniu przeczytasz kilka zdań i zdecydujesz, czy mają sens. Odpowiedz TAK, jeśli zdanie ma sens, i NIE, jeśli go nie ma.

• Czerwony samochód miał przebitą oponę
• Samoloty są zrobione z psów
• Uczeń przeczytał wczoraj wieczorem książkę

Pytanie 2: Odwiedzasz krewnych, którzy niedawno przeprowadzili się na farmę, żeby hodować kury. Pytasz ciotkę: „Jak nauczyłaś się hodować kury?”

Odpowiada: „Rozmawialiśmy z wieloma osobami, które hodują kury. Poza tym w internecie jest mnóstwo materiałów. Na przykład jest forum Chicken Health, które lubię odwiedzać. Bardzo mi pomogło niedawno, gdy jedna z moich kur dostała urazu nogi. Pokażę ci rozmowę, którą tam prowadziłam”.

Czego chce się dowiedzieć użytkowniczka Ivana_88?

• Czy może podać aspirynę rannej kurze
• Jak często może podawać aspirynę rannej kurze
• Jak skontaktować się z weterynarzem w sprawie rannej kury
• Czy może określić poziom bólu u rannej kury

Kompetencje finansowe

Greg kupuje rower. Zaciąga pożyczkę w firmie finansowej współpracującej ze sklepem rowerowym. Ile Greg prawdopodobnie zapłaci?

• Mniej niż 600 zedów
• Więcej niż 600 zedów
• Dokładnie 600 zedów

Odpowiedzi:

Matematyka 1. A, 2. Tak, Nie, Tak.

Nauki przyrodnicze 1. „Bardziej efektywne wykorzystanie wody” oraz „Stosowanie pestycydów szkodliwych wyłącznie dla zwalczanych gatunków szkodników”. 2. „Prędkość światła w powietrzu jest większa niż prędkość dźwięku w powietrzu”.

Czytanie 1. Tak, Nie, Tak. 2. „Czy może podać aspirynę mojej kurze”.

Kompetencje finansowe 1. Druga odpowiedź albo trzecia odpowiedź z objaśnieniem, że Greg poniesie dodatkowe koszty.

Pełny test PISA przygotowany przez OECD znajdziesz tutaj.https://www.oecd.org/en/about/programmes/pisa/pisa-test.html (źródło w Angielski)