Jesteś mądrzejszy od 15-latka? Sprawdź się w pytaniach PISA z matematyki, nauki i czytania

Co trzy lata Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów (PISA) Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) ocenia umiejętności czytania, matematyki i nauk przyrodniczych u 15‑latków za pomocą standaryzowanego testu.

REKLAMA

REKLAMA

Najnowszy raport, opublikowany we wtorek, ujawnił niepokojący, globalny spadek umiejętności, zwłaszcza w matematyce i czytaniu. Jako czynniki, które się do tego przyczyniają, wskazano sztuczną inteligencję (AI), smartfony i media społecznościowe.

„Wniosek jest prosty: nie nabiera się kondycji, oglądając sport. Kondycję buduje się, uprawiając sport” – powiedział Andreas Schleicher, twórca słynnych testów PISA OECD, w rozmowie z Euronews.

„Tak samo jest z nauką. Nie uczymy się, tylko konsumując treści; uczymy się, gdy angażujemy się w idee, porównujemy je i zestawiamy ze sobą. A sztuczna inteligencja może ten właśnie proces wydrążyć. To właśnie obserwujemy”.

A co z dorosłymi? Czy radzimy sobie lepiej? Badanie organizacji Reading Agency z 2024 roku wykazało, że połowa dorosłych w Zjednoczonym Królestwie nie czyta dla przyjemności, a badanie Eurostatu z tego samego roku pokazało, że niemal połowa obywateli UE nie przeczytała w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy ani jednej książki.

Pojawia się więc pytanie: o ile lepiej od 15‑latków wypadlibyśmy my sami?

Teraz można to sprawdzić – przewiń stronę w dół i spróbuj swoich sił na przykładowych pytaniach OECD. Odpowiedzi znajdziesz na samym końcu strony (bez oszukiwania!).

Matematyka

Pytanie 1: Alex narysował następujący wzór z czerwonych i niebieskich trójkątów.

Poniżej pokazano pierwsze cztery rzędy tego wzoru.

Jaki odsetek trójkątów w pierwszych czterech rzędach wzoru Alexa jest niebieski?

A) 37,5%

B) 50,0%

C) 60,0%

D) 62,5%

Pytanie 2: Czy następujące stwierdzenia są zgodne z informacjami przedstawionymi na pokazanym wykresie? Przy każdym stwierdzeniu odpowiedz Tak albo Nie.

• Liczba sprzedanych płyt DVD spadła w latach 2008–2014 o około 50%
• Liczba sprzedanych płyt DVD spadała w latach 2008–2014 każdego roku o tę samą wartość
• Nachylenie linii pokazuje średni roczny spadek sprzedaży płyt DVD w latach 2008–2014

Nauki przyrodnicze

Pytanie 1: Wiele osób obawia się globalnych skutków środowiskowych związanych z produkcją i utylizacją odzieży.

Włókna bawełniane pochodzą z zewnętrznej warstwy nasion bawełny. W porównaniu z włóknami syntetycznymi wymagają mniej obróbki i łatwiej się biodegradują.

Produkcja tkanin bawełnianych wymaga jednak dużych ilości wody, nawozów, pestycydów i innych szkodliwych substancji chemicznych. Aby ograniczyć te problemy, rozwijane są zrównoważone metody uprawy i produkcji bawełny.

Które z poniższych działań mogą zmniejszyć negatywny wpływ produkcji tkanin bawełnianych na środowisko? Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

• Bardziej efektywne wykorzystanie wody
• Obniżenie jakości produkowanych tkanin bawełnianych
• Zwiększenie liczby pracowników zatrudnionych w gospodarstwach uprawiających bawełnę
• Stosowanie pestycydów szkodzących wyłącznie zwalczanym gatunkom szkodników
• Unieszkodliwianie odpadów chemicznych w miejscach położonych daleko od terenów związanych z produkcją bawełny

Pytanie 2: Gdy uderza piorun, obserwator od razu widzi błysk światła. Grzmot powstaje w tym samym momencie, ale obserwator słyszy go nieco później.

Czas, po jakim obserwator słyszy grzmot, zależy między innymi od odległości między nim a miejscem wyładowania.

Które z poniższych stwierdzeń najlepiej wyjaśnia, dlaczego błysk pioruna widzimy wcześniej, niż słyszymy grzmot?

• Prędkość światła w powietrzu jest większa niż prędkość dźwięku w powietrzu.
• Światło nie musi przemieszczać się w powietrzu, żeby je zobaczyć, natomiast dźwięk musi przechodzić przez powietrze, żeby go usłyszeć.
• Cząstki światła są lżejsze niż cząstki dźwięku, dlatego łatwiej je wykryć.
• Oczy szybciej wykrywają światło niż uszy dźwięk.

Czytanie

Pytanie 1: W tym zadaniu przeczytasz kilka zdań i zdecydujesz, czy mają sens. Odpowiedz TAK, jeśli zdanie ma sens, i NIE, jeśli nie ma sensu.

• Czerwony samochód miał przebitą oponę
• Samoloty są zrobione z psów
• Uczeń przeczytał książkę wczoraj wieczorem

Pytanie 2: Odwiedzasz krewnych, którzy niedawno przeprowadzili się na farmę, aby hodować kury. Pytasz ciotkę: „Jak nauczyłaś się zajmować kurami?”

Ona odpowiada: „Rozmawialiśmy z wieloma osobami, które hodują kury. A w internecie jest mnóstwo informacji. Na przykład jest forum Chicken Health, które lubię odwiedzać. Niedawno bardzo mi pomogło, gdy jedna z moich kur zraniała nogę. Pokażę ci rozmowę, jaką tam prowadziłam”.

Czego chce się dowiedzieć Ivana_88?

• Czy może podać aspirynę kontuzjowanej kurze
• Jak często może podawać aspirynę kontuzjowanej kurze
• Jak skontaktować się z weterynarzem w sprawie kontuzjowanej kury
• Czy może określić poziom bólu odczuwanego przez kontuzjowaną kurę

Kompetencje finansowe

Greg kupuje rower. Bierze pożyczkę w firmie finansowej działającej przy sklepie z rowerami. Ile Greg prawdopodobnie zapłaci?

• Mniej niż 600 zedów
• Więcej niż 600 zedów
• Dokładnie 600 zedów

Odpowiedzi:

Matematyka 1. A, 2. Tak, Nie, Tak.

Nauki przyrodnicze 1. „Bardziej efektywne wykorzystanie wody” oraz „Stosowanie pestycydów szkodzących wyłącznie zwalczanym gatunkom szkodników”. 2. „Prędkość światła w powietrzu jest większa niż prędkość dźwięku w powietrzu”.

Czytanie 1. Tak, Nie, Tak. 2. „Czy może podać aspirynę swojej kurze”.

Kompetencje finansowe 1. Druga odpowiedź lub trzecia odpowiedź wraz z wyjaśnieniem, że Greg zapłaci dodatkowe opłaty.

Pełny test PISA OECD znajdziesz tutaj. (źródło w Angielski)