Ekonomiści z tashkenskiego dialogu o polityce pieniężnej ostrzegli, że zbyt wczesne cięcia stóp mogą utrzymać inflację powyżej celu. W Uzbekistanie spadek inflacji i oczekiwań oraz mniejsza dolaryzacja pokazują rolę wiarygodności w polityce pieniężnej.
Banki centralne ryzykują utrwaleniem inflacji powyżej celu, jeśli zbyt szybko obniżą stopy procentowe – ostrzegają ekonomiści. Decydenci wchodzą w trudniejszy etap po latach podwyższonych cen i powtarzających się wstrząsów gospodarczych.
REKLAMA
REKLAMA
Ostrzeżenie padło podczas pierwszego Dialogu w sprawie polityki pieniężnej w Taszkencie, gdzie przedstawiciele Międzynarodowego Funduszu Walutowego, banków centralnych i środowiska naukowego dyskutowali, jak polityka pieniężna powinna reagować na niepewność, presję inflacyjną i zmieniające się warunki finansowe.
Athanasios Orphanides, profesor Massachusetts Institute of Technology i były prezes Banku Centralnego Cypru, powiedział, że okres po pandemii obnażył koszty błędnej oceny inflacji.
„Jeśli spojrzymy na doświadczenia po pandemii, wiele banków centralnych na świecie nie skalibrowało polityki właściwie i skończyło z inflacją znacznie wyższą, niż wynika z definicji stabilności cen, do których dążyły” – powiedział Orphanides w rozmowie z Euronews.
„Obawiam się, że w wielu bankach centralnych wciąż istnieje ryzyko, iż o łagodzeniu polityki zaczyna się myśleć zbyt wcześnie”.
Powtarzające się wstrząsy komplikują decyzje w polityce pieniężnej
Problemem nie jest tylko moment obniżek stóp procentowych. Szerszym wyzwaniem dla banków centralnych jest utrzymanie wiarygodności, gdy szoki cenowe, zakłócenia w łańcuchach dostaw i zmiany popytu stają się trudniejsze do przewidzenia.
Stała przedstawicielka MFW w Uzbekistanie, Koba Gvenetadze, powiedziała, że decydenci muszą porównać, co zadziałało, a co nie, w kryzysach ostatnich lat.
„W ciągu ostatnich pięciu lat dochodziło do kolejnych wstrząsów, dlatego wyciąganie wniosków z tych doświadczeń i dzielenie się nimi jest absolutnie kluczowe” – powiedziała w rozmowie z Euronews.
Jak dodała Gvenetadze, pandemia pokazała, że banki centralne nie zawsze mogą traktować zakłócenia podaży jako krótkotrwałe.
„Z doświadczeń związanych z COVID-19 nauczyliśmy się na przykład, że nawet jeśli szoki podażowe wpływające na inflację początkowo nie są odczuwalne, to później mogą zacząć ją podbijać” – stwierdziła.
Cel inflacyjny a wiarygodność
Zdaniem Orphanidesa strategia celu inflacyjnego pozostaje jednym z najskuteczniejszych sposobów prowadzenia polityki pieniężnej, zwłaszcza gdy sytuacja gospodarcza staje się trudniejsza do odczytania.
„Ramą, która moim zdaniem sprawdza się bardzo dobrze – i którą w ostatnich latach przyjął także Uzbekistan – jest właśnie strategia celu inflacyjnego” – powiedział.
„Koncentrując się na stabilizowaniu inflacji i utrzymaniu stabilności cen, bank centralny tworzy po prostu fundament pod wszystkie inne dostosowania, których gospodarka wymaga, gdy pojawiają się wstrząsy”.
Uzbekistan stopniowo przechodzi do pełnej strategii celu inflacyjnego w ramach szerszych reform rynkowych.
Z danych przedstawionych przez bank centralny wynika, że inflacja spadła z blisko 20% w 2018 roku do 5,5% w maju 2026 roku. Obniżyły się też oczekiwania inflacyjne gospodarstw domowych i firm – z przeciętnie 20% do ok. 10%.
Te liczby mają duże znaczenie dla przejścia do strategii celu inflacyjnego. Ważny jest nie tylko spadek samej inflacji, lecz także to, czy firmy i gospodarstwa domowe uwierzą, że wzrost cen pozostanie pod kontrolą.
Dolarizacja maleje, reformy postępują
Bank centralny wskazał także na spadek dolarizacji jako oznakę rosnącego zaufania do stabilności makroekonomicznej.
Obecnie depozyty walutowe stanowią ok. 20% wszystkich oszczędności w bankach, podczas gdy wcześniej było to blisko 50%, natomiast udział kredytów w walutach obcych wynosi 37%, w porównaniu z 54% wcześniej.
Dla inwestorów i przedsiębiorstw niższa dolarizacja oznacza większą wiarę w krajową walutę i sprawia, że polityka pieniężna działa skuteczniej za pośrednictwem lokalnych rynków finansowych.
Samigjon Inogamow, dyrektor Departamentu Polityki Pieniężnej Banku Centralnego Uzbekistanu, powiedział, że decydenci realizują kolejne etapy reform. Obejmują one pogłębianie krajowych rynków finansowych, liberalizację rachunku kapitałowego oraz rozwój bardziej odpornego rynku kapitałowego.
Zapowiedział, że bank centralny utrzyma restrykcyjne warunki monetarne, aby osiągnąć swój cel inflacyjny i wzmocnić wiarygodność prowadzonej polityki pieniężnej.