Kontrakty finansowe powiązane z ziemniakami podrożały w kilka tygodni o ponad 700 proc., mimo nadpodaży w Europie, przez spekulacje w niestabilnej sytuacji wywołanej wojną z udziałem Iranu.
Kontrakty na różnice kursowe (CFD) na ziemniaki, odwzorowujące ceny na rynku referencyjnym tego towaru, podrożały w niespełna miesiąc o ok. 705 proc.
REKLAMA
REKLAMA
Od 21 kwietnia cena za 100 kilogramów wzrosła z ok. 2,11 euro do imponujących 18,50 euro.
Mimo to ta cena wciąż pozostaje bardzo niska w porównaniu z poziomami z ostatnich dwóch lat. Wynika to z ogromnej nadpodaży na fizycznym rynku ziemniaków w Europie.
Po niedoborach i wysokich cenach w poprzednich sezonach rolnicy m.in. w Belgii, Niderlandach, Francji i Niemczech znacząco zwiększyli areał upraw.
Sprzyjająca pogoda przełożyła się następnie na wyjątkowo obfite zbiory, co wywołało duże nadwyżki na całym rynku europejskim. Przetwórcy i eksporterzy mają problem z wchłonięciem tej podaży, przez co ceny skupu u rolników mocno spadły.
Według doniesień część ziemniaków gorszej jakości, przeznaczonych na paszę lub do przemysłu, sprzedawano po skrajnie niskich, a nawet ujemnych cenach. W takich sytuacjach to producenci de facto pokrywają koszty transportu lub utylizacji, by pozbyć się nadwyżek z gospodarstw.
Wskazana cena 18,50 euro dotyczy zazwyczaj ziemniaków typu „free-buy”, sprzedawanych na wolnym rynku, a nie partii objętych już stałocenowymi kontraktami między producentami a przetwórcami.
Choć ta stawka jest wyższa od ujemnych cen notowanych na rynkach wtórnych, wielu rolników wciąż uważa ją za ekonomicznie nie do utrzymania, bo koszty produkcji – paliwa, nawozów, przechowalnictwa i energii – mocno wzrosły.
Kontrast między słabymi cenami na rynku fizycznym a gwałtownymi ruchami wskaźników finansowych pokazuje różnicę między rynkami obrotu towarami a realnym łańcuchem dostaw w rolnictwie.
Rynki finansowe reagują bardzo silnie na zmienność, oczekiwania dotyczące przyszłych zbiorów, ryzyka pogodowe, popyt eksportowy czy możliwe ograniczenia podaży, nawet gdy obecne zapasy fizyczne są zbyt duże.
Innymi słowy, wysoki procentowy wzrost wartości instrumentów finansowych powiązanych z ziemniakami nie oznacza, że ziemniaki nagle stały się w Europie drogie. Odzwierciedla raczej zmienność na rynku, który próbuje wycenić przyszłe warunki związane z obecną niestabilnością.
Negatywne skutki wojny z udziałem Iranu
Konflikt na Bliskim Wschodzie poważnie utrudnił eksport kluczowych chemikaliów i minerałów potrzebnych w rolnictwie przemysłowym, co budzi powszechne obawy o bezpieczeństwo żywnościowe na świecie.
Ponieważ ziemniaki są uprawą wymagającą dużych nakładów składników odżywczych, nagły brak tanich nawozów bezpośrednio wpływa na przyszłe plony i wyceny na rynku.
Co gorsza, niestabilność w regionie sprawiła, że główne szlaki żeglugowe stały się coraz bardziej niebezpieczne, co dodatkowo komplikuje logistykę handlu produktami rolnymi.
Według ONZ przez obecnie zablokowaną Cieśninę Ormuz zwykle przepływa około jednej trzeciej światowego handlu nawozami, takimi jak mocznik, potaż, amoniak i fosforany.
W obliczu rosnących kosztów i niepewności handlowcy najwyraźniej na nowo wyceniają kontrakty terminowe, przestając kierować się obecną rzeczywistością nadpodaży.
Dla europejskich konsumentów nie oznacza to na razie gwałtownego wzrostu cen tego podstawowego produktu w koszyku żywnościowym. Wahania na rynku kontraktów CFD na ziemniaki pokazują jednak niepokój inwestorów, którzy próbują uwzględnić w cenach szerokie, gospodarcze skutki wojny z udziałem Iranu.