Od Salonik do zaawansowanych modeli Reflection AI i od Patras do procesorów Axelera AI: ścieżki greckich naukowców, edukacja i gra o spotkanie talentu z kapitałem.
Firma współzałożona przez absolwenta Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach znajduje się w centrum rozmów z Nvidią, a jej wartość szacuje się na około 25 mld dolarów. Inna, której współzałożycielem jest Grek, tworzy wideo z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Trzecia pomaga oceniać systemy, z których korzystają miliony ludzi, aby pisać, programować lub szukać informacji.
REKLAMA
REKLAMA
Te historie mają konkretne nazwy: Reflection AI, Runway i Arena. Za nimi stoją odpowiednio Ioannis Antonoglou, Anastasis Germanidis i Anastasios Angelopoulos.
Od Salonik do zainteresowania Nvidii
Ioannis Antonoglou dorastał w Salonikach i studiował elektrotechnikę na Uniwersytecie Arystotelesa. Zainteresowanie programowaniem i technologiami komputerowymi zaprowadziło go do sztucznej inteligencji, a następnie do DeepMind, jednego z najważniejszych laboratoriów badawczych w tej dziedzinie. W 2024 roku współzałożył firmę Reflection AI razem z byłym badaczem DeepMind, Mishą Laskinem.
Według artykułu "Financial Times" z 10 października Nvidia, która już zainwestowała 800 mln dolarów w Reflection, prowadzi rozmowy o kolejnej inwestycji lub przejęciu.
Wycena Reflection AI na poziomie 25 mld dolarów odpowiada mniej więcej 9 proc. greckiego PKB.
Reflection opracowuje zaawansowane modele sztucznej inteligencji z otwartymi wagami: wytrenowane modele są udostępniane, aby inni mogli z nich korzystać i budować na nich aplikacje, zgodnie z określonymi warunkami licencyjnymi.
Obok niej jest Runway, której współzałożycielem jest Anastasis Germanidis. Firma zajmuje się tworzeniem wideo z wykorzystaniem sztucznej inteligencji oraz opracowywaniem modeli symulujących światy. Jej wartość przekracza 5 mld dolarów.
Arena, współzałożona przez Anastasiosa Angelopoulosa, wykorzystuje porównania i preferencje użytkowników do oceny modeli AI. Jej wartość szacuje się na 3,1 mld dolarów.
Jeszcze inną drogę obrał Evangelos Eleftheriou, współzałożyciel i dyrektor technologiczny Axelera AI. Po studiach z elektrotechniki w Patras kontynuował karierę w Kanadzie i w IBM. W 2026 roku był, wraz ze swoim zespołem, finalistą Europejskiej Nagrody Wynalazcy za wkład w rozwój technologii cyfrowej pamięci masowej.
Na liście są także Spyros Xanthos, współzałożyciel Resolve AI, która rozwija narzędzia autonomicznego wykrywania i rozwiązywania problemów w systemach oprogramowania, oraz Niki Goulimi, współzałożycielka Tunic Pay, działającej w obszarze zapobiegania oszustwom przy płatnościach.
Sieć, która przyszła do Grecji w czasie kryzysu
Zdaniem Panagiotisa Karampinisa, dyrektora generalnego Endeavor Greece, tempo, w jakim Grecy z diaspory rozwijają się w obszarze AI, robi duże wrażenie.
„Widzimy Greków z diaspory, którzy budują firmy zajmujące się sztuczną inteligencją na poziomie, który nas zachwyca, dosłownie odbiera nam mowę” – powiedział podczas prezentacji nowego funduszu inwestycyjnego Endeavor Catalyst Fund V w Atenach.
Endeavor to organizacja non profit wspierająca przedsiębiorców o międzynarodowych ambicjach. Jej sieć obejmuje ponad 3100 przedsiębiorców w ponad 50 krajach. Jej znaczenie polega na kontaktach, jakie może zaoferować: doświadczonych założycieli, doradców, inwestorów oraz wejście na rynki, do których młodszej firmie trudno byłoby samodzielnie dotrzeć.
W Grecji organizacja pojawiła się w 2012 roku, w jednym z najtrudniejszych momentów kryzysu gospodarczego. Wtedy dyskusja koncentrowała się na odpływie specjalistów, bezrobociu i braku perspektyw.
Dziś Endeavor Greece wspiera greckich założycieli w kraju i za granicą, buduje między nimi więzi i pomaga rozwijać w Grecji silny ekosystem technologiczny.
Międzynarodowe portfolio Catalyst pokazuje też skalę konkurencji. Obejmuje ElevenLabs, firmę technologii głosu stworzoną przez Polaków Matiego Staniszewskiego i Piotra Dąbkowskiego, a także spółki z branży technologii kosmicznych, takie jak ICEYE, Open Cosmos i EnduroSat. To przykłady szerszej sieci, z którą powiązani są greccy założyciele i inwestorzy.
„Inwestycja”, która zaczynała się w domu
Skąd tak silna obecność Greków w dziedzinie sztucznej inteligencji? Karampinis proponuje wyjaśnienie, które sięga dużo wcześniej niż rundy inwestycyjne:
„Od pokoleń greckie domy pchały swoje dzieci w stronę matematyki, fizyki, chemii. Teraz, gdy technologia stała się bardziej zaawansowana i badawcza, Grecy wystrzeliwują w górę w tempie, jakiego nie widzieliśmy nigdzie indziej” – powiedział.
Ta obserwacja odwołuje się do znaczenia, jakie greckie rodziny przypisują edukacji. Przekłada się to na dążenie do dyplomu uniwersyteckiego, wysiłek, by dostać się na wymagające kierunki oraz rodzinne wsparcie długiej ścieżki kształcenia. Wiedza z matematyki, inżynierii i informatyki daje naukowcom podstawy, by rozwijać modele i zastosowania sztucznej inteligencji.
Talent spotyka kapitał
Zgodnie z raportem OECD „Education at a Glance 2025” 30 proc. absolwentów pierwszego stopnia studiów w Grecji kończy kierunki STEM – nauki, technologie, inżynierię i matematykę – wobec średnio 23 proc. w krajach członkowskich.
Podobny obraz wyłania się z danych Komisji Europejskiej dotyczących zapisów. W 2023 roku 33,7 proc. studentów szkolnictwa wyższego w Grecji studiowało na kierunkach STEM, przy 26,9 proc. w UE. Szczególnie silna była obecność na studiach z zakresu inżynierii, przetwórstwa i budownictwa.
Przez lata najtrudniejszym krokiem było przełożenie wiedzy na biznes o międzynarodowej skali. Założyciele potrzebują finansowania, dostępu do klientów i partnerów, a także ludzi, którzy wiedzą, jak rozwija się firmę poza rynkiem krajowym.
Udział greckiego kapitału w nowym Endeavor Catalyst Fund V pokazuje, że ta więź się umacnia. Siedemnastu greckich inwestorów, w tym cztery systemowe banki, zobowiązało się zainwestować 70 mln dolarów w fundusz o łącznej wartości 320 mln dolarów i międzynarodowym profilu. Udział Grecji sięga około 22 proc. i jest najwyższy spośród ponad 40 rynków uczestniczących w funduszu.
Ogólnie możliwości finansowania greckich startupów się rozszerzyły: raport „FWD Greece: Innovation Pulse 2025–2026” odnotowuje 18 funduszy venture capital i 10 dodatkowych platform inwestycyjnych, które aktywnie celują w takie firmy.
Kolejnym wyzwaniem jest zbudowanie w kraju szerokiego i silnego ekosystemu technologicznego, który połączy uniwersytety, naukowców, firmy i inwestorów. Pozwoliłoby to Grecji działać jako międzynarodowy ośrodek innowacji, gdzie talenty mogą tworzyć i rozwijać przedsiębiorstwa o globalnym zasięgu.
W ramach tych działań Endeavor Greece planuje w Atenach utworzenie Greek Innovation Campus, wspólnej przestrzeni dla przedsiębiorców, naukowców i firm technologicznych.