Nowe ramy prawne, wynikające ze wspólnej propozycji PS i PSD, wprowadzą korzystniejsze zasady dla rodziców niż obecnie obowiązujące.
Posłowie zatwierdzili we wtorek, na posiedzeniu parlamentarnej grupy roboczej, wspólny projekt Partii Socjalistycznej (PS) i Partii Socjaldemokratycznej (PSD) przewidujący wydłużenie urlopu rodzicielskiego. Projekt zakłada, że rodzice zyskają prawo do urlopu w 100% płatnego przez 180 dni (sześć miesięcy), jeśli będą go dzielić, lub 150 dni (pięć miesięcy), jeśli wykorzysta go tylko jedno z nich.
REKLAMA
REKLAMA
W pierwszym przypadku każdy z rodziców będzie musiał wykorzystać co najmniej 30 dni z rzędu lub dwa okresy po 15 kolejnych dni, aby otrzymać zasiłek odpowiadający pełnej wysokości jego wynagrodzenia referencyjnego, obliczanego przez instytucję Segurança Social, za czas pozostawania poza pracą. W rodzinach monoparentalnych jedyny rodzic otrzyma prawo do całych 180 dni urlopu opłacanych w 100%.
Z kolei rodzice, którzy nie podzielą się urlopem, będą objęci zasiłkiem w wysokości 83% wynagrodzenia referencyjnego przez sześć miesięcy (180 dni). Będą mogli też skorzystać z urlopu wydłużonego do 210 dni, płatnego w 90%, jeśli ojciec wykorzysta co najmniej 60 dni (dwa miesiące) z rzędu – poza przysługującym mu wyłącznie 28‑dniowym urlopem ojcowskim – lub w 86%, jeżeli każde z rodziców spędzi z dzieckiem, na zasadzie wyłącznej opieki, jeden z dwóch ostatnich miesięcy urlopu.
Nowe ramy prawne oznaczają korzystniejsze warunki dla rodziców niż obecnie. Obecnie urlop płatny w 100% obejmuje tylko pierwsze 120 dni życia dziecka, jeśli urlop nie jest dzielony, lub 150 dni, gdy ojciec wykorzysta 30 dni wyłącznego urlopu. W obu przypadkach rodzice mogą wydłużyć ten okres o kolejny miesiąc, ale za cenę obniżenia świadczenia – zasiłek wynosi wtedy odpowiednio 80% lub 83% wynagrodzenia referencyjnego.
Po uzyskaniu zgody grupy roboczej tekst trafi teraz do parlamentarnej komisji ds. pracy, zabezpieczenia społecznego i włączenia, a następnie na ostateczne głosowanie plenarne.
Mimo to to wydłużenie urlopu rodzicielskiego pozostaje poniżej tego, co zakładała obywatelska inicjatywa ustawodawcza, która trafiła do Zgromadzenia Republiki jeszcze w 2023 roku. Proponowała ona okres w 100% płatny przez pierwsze 180 dni życia dziecka, z możliwością przedłużenia do 210–240 dni w przypadku podziału urlopu między rodziców. To właśnie ta inicjatywa stała się podstawą wspólnej poprawki PS i PSD, mniej ambitnej, która właśnie została przyjęta.
Jednak, jak informuje „Negócios” (źródło w Portugalski), to wydłużenie urlopów rodzicielskich nie obejmie już trwających urlopów. Rozszerzenie przyjęte przez grupę roboczą będzie miało zastosowanie tylko do urlopów rozpoczynających się od przyszłego roku.
Projekt przewiduje także możliwość, by pracownik sektora prywatnego – podobnie jak już teraz w sektorze publicznym – korzystał z ciągłego rozkładu czasu pracy. W ten sposób pracownik mający dzieci poniżej 12 lat lub potomków z niepełnosprawnością, chorobą przewlekłą bądź onkologiczną będzie mógł zrezygnować z przerwy na obiad czy kolację, aby przepracować cały dzień ciągiem i wyjść wcześniej. Nadal będzie mu jednak przysługiwało prawo do przerwy, trwającej maksymalnie 30 minut.
Portugalia na tle innych krajów europejskich
Nawet po wprowadzeniu zmian Portugalia będzie miała mniej hojny system niż choćby sąsiednia Hiszpania (źródło w Portugalski). Obecnie w rodzinach, w których oboje rodzice wychowują dziecko, każde z nich ma prawo do 19 tygodni urlopu płatnego w 100%. W przypadku rodzin monoparentalnych łączny okres ten wydłuża się do 32 tygodni.
Jeszcze do niedawna we Francji (źródło w Portugalski) urlop macierzyński był płatny przez nieco mniej niż cztery miesiące przy pierwszym dziecku, a ojcom przysługiwało 28 dni urlopu po narodzinach. Nowe przepisy, obowiązujące od lipca, dają jednak rodzicom możliwość podzielenia się dodatkową nieobecnością w pracy trwającą jeden lub dwa miesiące, ponad dotychczasowe uprawnienia. W tym czasie otrzymują oni 70% wynagrodzenia netto w pierwszym miesiącu i 60% w drugim.
Z kolei w Szwecji, często wskazywanej jako wzór w tej dziedzinie, prawo przewiduje łącznie 480 dni (około 16 miesięcy) płatnego urlopu, choć miesięczne świadczenie nie przekracza 80% wynagrodzenia. W Finlandii (źródło w Portugalski) przy każdym dziecku przysługuje 320 dni roboczych urlopu (około 14 miesięcy): każde z rodziców ma 160 dni roboczych, z czego 63 dni można przekazać drugiemu rodzicowi. Zasiłek rodzicielski jest tam obliczany na podstawie dochodów pracownika i wypłacany przez system zabezpieczenia społecznego.