Pensje nauczycieli w Europie: w których krajach zarabiają najlepiej

Wyższe płace dla nauczycieli są jednym z głównych postulatów związków stojących za ostatnimi protestami we Francji. Domagają się także zwiększenia zatrudnienia i lepszych warunków pracy.

REKLAMA

REKLAMA

Ich obawy pokazują szerszy problem w całej Europie: jak sprawić, by zawód nauczyciela był finansowo atrakcyjny. Według OECD nauczyciele zarabiają zazwyczaj mniej niż pracownicy o podobnym wykształceniu, a eksperci ostrzegają, że obecne pensje są zbyt mało konkurencyjne, by przyciągać i utrzymać kadrę.

Które kraje płacą nauczycielom najwięcej? I jak pensje nauczycieli wypadają, gdy uwzględnimy siłę nabywczą?

Jak wynika z raportu OECD „Education at a Glance 2026”, wynagrodzenia nauczycieli w Europie bardzo się różnią. Wśród 28 analizowanych systemów edukacji faktyczne pensje nauczycieli szkół podstawowych w 2025 roku wahały się od 18 669 euro w Turcji do 74 086 euro w Danii.

Faktyczne wynagrodzenia oznaczają przeciętne roczne zarobki brutto pełnoetatowych nauczycieli w wieku 25–64 lat, przed opodatkowaniem. Obejmują wszystkie płatności związane z pracą, w tym pensję zasadniczą, premie za wyniki, dodatkowe płace za pracę w czasie wakacji oraz inne dodatki.

Islandia (73 752 euro), Irlandia (69 747 euro), Niemcy (69 453 euro) i Austria (65 851 euro) uzupełniają pierwszą piątkę, wszystkie z pensjami powyżej 65 tys. euro.

Nauczyciele w Norwegii (59 453 euro), we wspólnocie flamandzkiej Belgii (59 105 euro), w Irlandii Północnej (57 838 euro), w Szkocji (57 619 euro), we wspólnocie francuskiej Belgii (55 689 euro), w Walii (52 894 euro), w Finlandii (52 272 euro) i w Anglii (50 727 euro) również zarabiają ponad 50 tys. euro.

Największe gospodarki: Niemcy na czele, Włochy na końcu

Spośród największych gospodarek Europy nauczyciele najwięcej zarabiają w Niemczech. Dalej plasują się cztery części Zjednoczonego Królestwa, wszystkie z pensjami powyżej 50 tys. euro. We Francji nauczyciele otrzymują 41 968 euro, a najniższe wynagrodzenia mają we Włoszech – 32 100 euro.

Brakuje danych dla Hiszpanii.

W kilku krajach pensje poniżej 25 tys. euro

Faktyczne pensje nauczycieli są niższe niż 25 tys. euro w siedmiu krajach: Czechach (24 457 euro), na Węgrzech (23 181 euro), na Słowacji (22 936 euro), w Rumunii (20 805 euro), na Łotwie (20 516 euro), w Grecji (18 746 euro) i w Turcji (18 669 euro).

„Duże różnice w wynagrodzeniach nauczycieli w Europie odzwierciedlają przede wszystkim różnice w poziomie dochodów narodowych, strukturach płac, kwalifikacjach i ścieżkach kariery, a nie jeden czynnik” – powiedział Daniel Wisniewski, sekretarz generalny Europejskiej Federacji Pracodawców w Edukacji, w rozmowie z Euronews Business.

„Różnice w systemach podatkowych, świadczeniach społecznych i dodatkach również utrudniają bezpośrednie porównania między krajami”.

Nauczyciele szkół ponadpodstawowych zazwyczaj zarabiają więcej niż nauczyciele szkół podstawowych, wyjątkiem są Turcja i Irlandia Północna. W Szkocji, na Litwie i w Estonii pensje na obu poziomach są takie same.

Wynagrodzenia nauczycieli szkół ponadpodstawowych wahają się od 17 615 euro w Turcji do 93 938 euro na Islandii. Są także wyższe niż 80 tys. euro w Danii (85 999 euro) i w Niemczech (80 163 euro).

Największe różnice na korzyść nauczycieli szkół ponadpodstawowych widać na Islandii, w Finlandii, w Belgii, Danii, Austrii i Niemczech, gdzie zarabiają oni co najmniej o 10 tys. euro więcej niż nauczyciele szkół podstawowych.

Co nauczyciele mogą kupić za swoje pensje?

Same kwoty wynagrodzeń nie pokazują pełnego obrazu. Jeśli ceny w danym kraju są wysokie, nawet relatywnie wysokie pensje nauczycieli mogą wystarczać na mniej niż w innym państwie.

Aby uwzględnić różnice w kosztach utrzymania, Euronews Business przeliczył dane OECD o wynagrodzeniach w walutach krajowych, korzystając z parytetów siły nabywczej Eurostatu dla wydatków konsumpcyjnych gospodarstw domowych.

Wyniki przedstawiono w standardach siły nabywczej (PPS), wspólnej jednostce, za którą można kupić tę samą ilość towarów i usług w każdym kraju. Wskaźnik PPS wykorzystuje średnie ceny w UE jako punkt odniesienia, podczas gdy OECD porównuje siłę nabywczą, przeliczając ją na dolary amerykańskie skorygowane o siłę nabywczą.

Na tej podstawie nauczyciele w Niemczech mają najwyższą siłę nabywczą spośród analizowanych systemów edukacji – ich płace brutto pozwalają kupić najwięcej dóbr i usług.

Po uwzględnieniu różnic cen przeciętne roczne zarobki nauczycieli szkół podstawowych są najniższe w Grecji – 21 456 PPS, a najwyższe w Niemczech – 64 143 PPS.

Wisniewski podkreśla, że znaczące różnice pozostają nawet po korekcie o siłę nabywczą, co pokazuje, że koszty życia nie tłumaczą w pełni rozpiętości płac.

„Krajowe polityki płacowe, wymagania kwalifikacyjne, ścieżki awansu, doświadczenie oraz zarobki możliwe do uzyskania w innych zawodach dla absolwentów szkół wyższych także w istotnym stopniu przyczyniają się do utrzymania tej luki” – dodał.

Za Niemcami plasują się Austria (58 265 PPS), Dania (53 036 PPS), Irlandia (51 226 PPS) oraz wspólnota flamandzka Belgii (50 846 PPS). To pierwsza piątka systemów edukacji, w których pensje nauczycieli szkół podstawowych mają największą siłę nabywczą.

Na drugim biegunie zestawienia Grecja sąsiaduje z Łotwą (24 670 PPS), Słowacją (26 916 PPS), Czechami (27 349 PPS) i Estonią (28 197 PPS) – to kraje, w których wynagrodzenia nauczycieli szkół podstawowych mają najmniejszą siłę nabywczą wśród analizowanych systemów.

W przypadku nauczycieli szkół ponadpodstawowych Niemcy również zajmują pierwsze miejsce pod względem siły nabywczej – 74 034 PPS, podczas gdy Grecja znajduje się na końcu zestawienia z wynikiem 23 289 PPS.

Wśród największych gospodarek Europy objętych porównaniem ostatnie miejsce zajmują Włochy – 36 964 PPS.

Trzy części Zjednoczonego Królestwa plasują się za Niemcami, natomiast Anglia (43 091 PPS) wypada gorzej niż Francja (46 058 PPS).

Profesor Mihails Hazans z Uniwersytetu Łotewskiego zwraca uwagę, że kraje z najwyższymi pensjami nauczycieli w przeliczeniu na PPS mają też produkt krajowy brutto na mieszkańca wyraźnie powyżej średniej unijnej.

„Za tymi różnicami stoją m.in. tradycje i normy społeczne, siła związków zawodowych nauczycieli, a także faktyczne obciążenie pracą, jakie obejmują ustawowe pensje” – powiedział w rozmowie z Euronews Business.

Znaczące przetasowania w rankingach PPS

Porównanie rankingów opartych na nominalnych pensjach z zestawieniami uwzględniającymi PPS pokazuje, że pozycja części krajów wyraźnie się zmienia. W przypadku nauczycieli szkół podstawowych największy awans notuje Turcja, która przesuwa się o sześć miejsc w górę, oraz Polska – o pięć miejsc. Wspólnota francuska Belgii i Rumunia poprawiają pozycję o cztery miejsca.

Oznacza to, że po uwzględnieniu różnic cen żywności i usług te kraje wypadają w zestawieniach lepiej.

Największy spadek notuje Islandia, która z drugiej pozycji przesuwa się na miejsce dwunaste. Szwecja i Estonia również spadają o trzy miejsca.

Rankingi OECD oparte na dolarach międzynarodowych różnią się od obliczeń Euronews Business, które wykorzystują współczynniki przeliczeniowe Eurostatu.

Turcja zajmuje w zestawieniach OECD znacznie wyższe pozycje – jest 11. w przypadku nauczycieli szkół podstawowych i 17. dla nauczycieli szkół ponadpodstawowych.

Pensje niewystarczająco konkurencyjne, by przyciągać i utrzymywać nauczycieli

Daniel Wisniewski zwraca uwagę, że w krajach OECD faktyczne pensje nauczycieli na poziomie szkoły podstawowej i ogólnokształcących szkół średnich wynoszą przeciętnie zaledwie 87–95 proc. zarobków pracowników z wykształceniem wyższym, co oznacza, że osoby o podobnych kwalifikacjach często mogą zarabiać więcej poza edukacją.

„Pensje nauczycieli nie są w Europie na tyle konkurencyjne, by w sposób trwały przyciągać i utrzymywać nauczycieli” – podkreśla.

Jelmer Evers, dyrektor europejski w Europejskim Komitecie Związków Zawodowych w Edukacji, uważa, że nauczyciele powinni zarabiać co najmniej tyle, ile inni pracownicy o porównywalnych kwalifikacjach i obowiązkach, co odzwierciedlałoby złożoność oraz kluczowe znaczenie ich zawodu dla społeczeństwa.