Niebo nad Niemcami nie jest dostępne dla wszystkich. Od Reichstagu w Berlinie, przez zabytkowe zamki i parki narodowe, po lotniska i elektrownie – w wielu miejscach obowiązują ograniczenia lotów. Sprawdź, gdzie nie wolno latać dronem i za co grozi wysoka grzywna.
Nie wszędzie niebo pozostaje otwarte dla ruchu lotniczego. Również w Niemczech obowiązuje wiele stref zakazu lotów oraz obszarów, w których loty są dozwolone wyłącznie pod określonymi warunkami. Ograniczenia te mają na celu m.in. ochronę instytucji państwowych, zapewnienie bezpieczeństwa ruchu lotniczego oraz zabezpieczenie infrastruktury o szczególnym znaczeniu. Dotyczą nie tylko samolotów i śmigłowców, lecz także prywatnych dronów.
REKLAMA
REKLAMA
Reichstag w Berlinie: surowe ograniczenia w rejonie parlamentu
Wokół Reichstagu i berlińskiej dzielnicy rządowej obowiązują rygorystyczne przepisy dotyczące ruchu lotniczego. Strefa ograniczeń obejmuje obszar w promieniu trzech mil morskich, czyli około 5,6 kilometra, od budynku Reichstagu.
Szczególnie rygorystyczne przepisy obowiązują w wewnętrznej strefie o promieniu jednej mili morskiej, czyli około 1,8 kilometra. Ograniczenia dotyczą również załogowych statków powietrznych. Przelot przez ten obszar jest możliwy wyłącznie po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia.
Obszary chronione: troska o zwierzęta i przyrodę
Park Narodowy Las Bawarski stanowi ostoję rzadkich gatunków ptaków, takich jak głuszec i puszczyk mszarny. Aby chronić dziką przyrodę, loty dronów są tam co do zasady zabronione. Podobne ograniczenia obowiązują w Parku Narodowym Berchtesgaden, będącym siedliskiem m.in. orłów przednich, kozic i świstaków. Zakaz używania dronów obejmuje również obszar chroniony Ammergebirge.
Na terenie rezerwatu przyrody Lüneburger Heide obowiązują szczególne ograniczenia mające na celu ochronę ptaków w okresie lęgowym. Zgodnie z przepisami dotyczącymi tego obszaru loty dronów na wyznaczonym terenie poniżej wysokości 150 metrów są zabronione, choć przewidziano pewne wyjątki.
Do znanych miejsc objętych ograniczeniami należą również twierdza Königstein i formacja skalna Bastei w Szwajcarii Saksońskiej, a także szczyt Brocken w Parku Narodowym Harz oraz tereny Parku Narodowego Morza Wattowego w Dolnej Saksonii i Szlezwiku-Holsztynie. W parkach narodowych Szwajcaria Saksońska i Harz loty dronów są wyraźnie zakazane. Z kolei na obszarze Morza Wattowego obowiązują ograniczenia służące ochronie dzikich zwierząt i ich siedlisk.
Nie oznacza to jednak, że nad wszystkimi parkami narodowymi i obszarami chronionymi obowiązuje całkowity zakaz lotów załogowych samolotów i śmigłowców. Wynika to z faktu, że organy odpowiedzialne za ochronę przyrody nie mogą samodzielnie ustalać w przepisach dotyczących danego obszaru minimalnych wysokości lotów dla załogowych statków powietrznych. Stanowisko to potwierdził Federalny Sąd Administracyjny w 2023 roku.
Zgodnie z europejskimi przepisami lotniczymi loty wykonywane według zasad lotu z widocznością (VFR) poza obszarami gęsto zabudowanymi powinny zasadniczo odbywać się na wysokości co najmniej 150 metrów nad ziemią lub wodą, chyba że obowiązują odpowiednie wyjątki.
Zakazy lotów nad zamkami i zabytkami
W Bawarii szczególnymi ograniczeniami dotyczącymi lotów dronów objęto również popularne atrakcje turystyczne, takie jak zamki Neuschwanstein, Linderhof, Herrenchiemsee i Nymphenburg. Nie oznacza to jednak, że nad tymi obiektami obowiązuje bezwzględny i stały zakaz przelotów załogowych samolotów oraz śmigłowców.
Wszystkie cztery zamki można podziwiać z powietrza podczas lotów widokowych. Takie przeloty muszą jednak odbywać się zgodnie z ogólnymi przepisami dotyczącymi minimalnych wysokości lotu oraz z uwzględnieniem obowiązujących ograniczeń w przestrzeni powietrznej.
Szczególne ograniczenia dotyczące lotów załogowych statków powietrznych obowiązują również nad zamkiem Wartburg w Turyngii. Na terenie strefy ograniczeń lotów „ED-R 90” przeloty są dopuszczalne wyłącznie po spełnieniu określonych warunków, a w przypadku pozostałych lotów co do zasady konieczne jest uzyskanie odpowiedniego zezwolenia.
W przypadku zabytkowych rezydencji, takich jak pałac Sanssouci i pałac Cecilienhof w Poczdamie, znane ograniczenia dotyczą natomiast przede wszystkim lotów dronów.
Lotniska: rygorystyczne przepisy dotyczące dronów
Surowe przepisy obowiązują również w rejonie niemieckich lotnisk komunikacyjnych. Co do zasady używanie dronów jest zabronione w strefie obejmującej obszar w promieniu 1,5 kilometra od granicy lotniska, chyba że przepisy przewidują konkretny wyjątek.
Ograniczenia te dotyczą nie tylko dużych portów lotniczych, takich jak Frankfurt, Monachium czy Berlin-Brandenburg. Chronioną przestrzeń powietrzną mają również mniejsze lotniska regionalne, m.in. Erfurt-Weimar, Norymberga, Drezno i Lipsk/Halle. W ich otoczeniu wyznaczono specjalne struktury przestrzeni powietrznej, takie jak strefy kontrolowane oraz strefy obowiązkowego używania transpondera (Transponder Mandatory Zone, TMZ). Warto jednak podkreślić, że sama obecność strefy TMZ nie oznacza automatycznego zakazu lotów. Jej głównym celem jest zapewnienie, by określone statki powietrzne korzystały z transpondera, który umożliwia ich identyfikację i śledzenie.
Elektrownie i infrastruktura krytyczna
Strefy ograniczeń lotów wyznaczono również nad elektrowniami oraz niektórymi obiektami przemysłowymi. Mają one znaczenie zarówno dla załogowych, jak i bezzałogowych statków powietrznych. Do takich obszarów należą m.in. okolice miejscowości Emsland, Grafenrheinfeld, Grohnde, Gundremmingen i Isar, w których znajdują się lub znajdowały niemieckie elektrownie jądrowe.
Do stałych stref ograniczeń lotów (ED-R) w Niemczech zaliczają się także m.in. Garching w Bawarii, gdzie działa reaktor badawczy FRM II, oraz Ahaus w Nadrenii Północnej-Westfalii, w rejonie tamtejszego tymczasowego magazynu odpadów promieniotwórczych. Ograniczenia obejmują również okolice składowiska pośredniego w Gorleben w Dolnej Saksonii, a także inne obszary związane z infrastrukturą jądrową lub wojskową. Należą do nich m.in. rejon Greifswald/Lubmin oraz Annaburger Heide, położone na terenie Saksonii-Anhalt i Brandenburgii. Znaczna część tego ostatniego obszaru jest związana z poligonem wojskowym Holzdorf.
Szczegółowe oznaczenia stref ED-R, ich granice oraz obowiązujące w nich ograniczenia piloci mogą sprawdzić w aktualnym Zbiorze Informacji Lotniczych (AIP), publikowanym przez niemiecką służbę informacji lotniczej.
Ograniczenia obowiązujące w strefach ED-R mogą obejmować zarówno załogowe, jak i bezzałogowe statki powietrzne, w tym drony. W przypadku tych ostatnich zastosowanie mają również szczególne przepisy określone w § 21h niemieckiego rozporządzenia w sprawie ruchu lotniczego (Luftverkehrs-Ordnung, LuftVO), które regulują możliwość wykonywania lotów w wyznaczonych obszarach.
W Niemczech, oprócz wojskowych stref ćwiczeń i treningów, które mogą być na dłuższy czas wyłączone z ruchu cywilnego, funkcjonują również czasowo rezerwowane obszary przestrzeni powietrznej, tzw. Temporary Reserved Areas (TRA). Przykładami są TRA Lauter w południowo-zachodniej części kraju oraz TRA Sachsen, wykorzystywane m.in. podczas ćwiczeń wojskowych. Możliwość przelotu cywilnego samolotu przez taki obszar zależy od tego, czy dana strefa jest w danym momencie aktywna i jakie zasady wówczas obowiązują.
Dodatkowe ograniczenia mogą być wprowadzane również na potrzeby projektów badawczych. Przykładem jest Peenemünde w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, gdzie od 8 stycznia 2026 roku do 31 grudnia 2028 roku ma obowiązywać strefa ograniczeń lotów ustanowiona w związku z projektem naukowym. Dostępne informacje lotnicze nie precyzują jednak jednoznacznie, jakich dokładnie badań dotyczy to przedsięwzięcie.
Peenemünde, położone na wyspie Uznam, zapisało się w historii przede wszystkim jako ośrodek testowania rakiet i broni w czasie II wojny światowej. Obecnie działają tam m.in. Muzeum Historyczno-Techniczne oraz lotnisko wykorzystywane również do celów testowych i badawczych.
Ujęcia wody, szpitale i obiekty policji
Ujęcia wody i oczyszczalnie ścieków mogą należeć do infrastruktury krytycznej, jednak sam ten status nie oznacza automatycznego zakazu wykonywania lotów w ich pobliżu. Szczególne ograniczenia dotyczące dronów obowiązują przede wszystkim wtedy, gdy dana instalacja należy do kategorii obiektów wymienionych w niemieckim rozporządzeniu w sprawie ruchu lotniczego (LuftVO) lub gdy dla jej lokalizacji ustanowiono dodatkową strefę ograniczeń lotów.
Odmienne zasady dotyczą szpitali i obiektów policji. Zgodnie z § 21h LuftVO loty dronami nad takimi obiektami oraz w odległości mniejszej niż 100 metrów od ich granic są co do zasady zabronione, chyba że operator obiektu lub właściwy organ wyrazi zgodę na lot. Odpowiednie ograniczenia mogą obejmować również miejsca wypadków i prowadzenia akcji ratunkowych.
W przypadku szczególnych zagrożeń dla bezpieczeństwa lub podczas określonych wydarzeń mogą być ustanawiane dodatkowe strefy ograniczeń obowiązujące w określonym czasie i na wyznaczonym obszarze. Dlatego przed każdym lotem piloci powinni sprawdzić, które strefy są aktualnie aktywne oraz jakie warunki należy spełnić, aby móc legalnie wykonać lot lub przelecieć przez dany obszar.
Nielegalny lot dronem nad obszarem objętym ochroną może skutkować nałożeniem grzywny. W określonych przypadkach jej wysokość może sięgnąć nawet 50 tys. euro.
Osoby, które chcą sprawdzić, czy lot dronem w danym miejscu jest dozwolony, mogą skorzystać z oficjalnej platformy Digitale Plattform Unbemannte Luftfahrt (dipul). Dostępne są tam mapy przedstawiające strefy geograficzne oraz istotne ograniczenia dotyczące wykonywania lotów dronami w Niemczech.