Łotwa skupia się na niszowej dziedzinie technologii: światłowodach. Ponad 90% produkcji przeznacza na eksport. Ta wszechstronna technologia z kwarcu syntetycznego jest elastyczna i przepuszcza promieniowanie ultrafioletowe oraz podczerwone.
Dr Ints Ūdris, chirurg naczyniowy i flebolog, na co dzień wykorzystuje światłowody podczas operacji. Są elastyczne i przepuszczają światło, promieniowanie ultrafioletowe oraz podczerwone. Od 2016 roku dr Ūdris współpracuje z jedną z wiodących łotewskich firm w tej branży, Lightguide, nad opracowywaniem cewników. „Są bardzo cienkie i elastyczne; ciepło nie skupia się w jednym punkcie, zabieg jest mniej inwazyjny, a powrót do zdrowia przebiega szybciej” – mówi, trzymając w dłoni cewnik światłowodowy.
Region Łatgalii, graniczący z Litwą, Rosją i Białorusią, jest centrum łotewskiego przemysłu światłowodowego. W mieście Līvāni powstał szereg specjalistycznych firm. Umożliwił to europejski projekt: Optical Fiber Valley – Dolina Światłowodowa. Jedno z takich przedsiębiorstw, Lightguide, produkuje rocznie około 20 milionów metrów światłowodów, dostosowuje swoje produkty do indywidualnych wymagań każdego klienta i eksportuje je do ponad pięćdziesięciu krajów. Według Santy Vuciny, kierowniczki ds. jakości, wytwarzane przez firmę produkty mają szeroki zakres zastosowań.„W przypadku prostych wyrobów medycznych, składających się z pojedynczego włókna i podstawowego złącza, produkujemy około miliona sztuk rocznie” – mówi. „Światłowody przekazują światło z punktu A do punktu B praktycznie bez strat, co umożliwia przesyłanie sygnałów o dużej energii lub wymagających wysokiej precyzji. Niektóre z naszych włókien optycznych są cienkie niczym włos” – mówi. „W tym przypadku mamy do czynienia z włóknami, których rdzeń ma około 50 mikrometrów średnicy, może nieco mniej; nie pracujemy jednak z tak drobnymi włóknami, jak te stosowane na przykład w telekomunikacji. Obecnie nie dysponujemy żadnymi informacjami wskazującymi, że nasze produkty zostały wykorzystane w technologii wojskowej, ale jest to możliwe” – wyjaśnia.
Całkowity budżet projektu Optical Fiber Valley wynosi ponad 5,4 mln euro, z czego 40,4% pochodzi z europejskiej polityki spójności, a 59,6% od przedsiębiorstw i organizacji zaangażowanych w ten projekt.
Do 2036 r. sektor światłowodów ma stanowić 10% PKB Łotwy
W Europie obserwuje się gwałtowny wzrost popytu na światłowody w sektorze medycznym i innych dziedzinach. Łotewska Agencja Inwestycji i Rozwoju (LIAA) wspiera ten sektor działalności – zauważa Vita Balode Andrews, dyrektorka działu usług eksportowych i innowacyjnych.
W medycynie tego typu urządzenia światłowodowe są wykorzystywane „w proktologii, chirurgii plastycznej, liposukcji, urologii, okulistyce i kardiologii” – wyjaśnia dr Ints Ūdris i dodaje, że nie tylko poprawiają one jakość życia pacjentów, ale także zużywają „około cztery razy mniej energii niż dwadzieścia pięć lat temu”.