Badanie opinii publicznej opublikowane w ubiegłym tygodniu przez Szwedzką Agencję Obrony Psychologicznej wykazało, że 64 proc. dorosłych Szwedów uważa próby zagranicznych podmiotów wpływania na Szwecję w tym roku za bardzo lub dość prawdopodobne.
Szwecja nasila działania na rzecz wykrywania zagranicznej ingerencji informacyjnej i zorganizowanych prób manipulowania debatą polityczną przed wyborami parlamentarnymi zaplanowanymi na 13 września. Dzieje się to w momencie, gdy sztuczna inteligencja (AI) i media społecznościowe zmieniają sposób tworzenia i konsumowania informacji politycznych.
REKLAMA
REKLAMA
„Obecna sytuacja bezpieczeństwa, szybkie tempo rozwoju technologii oraz doświadczenia z innych wyborów w Europie pokazały, że trzeba wzmocnić odporność na wrogą, zagraniczną ingerencję informacyjną” – napisał szwedzki rząd w oświadczeniu (źródło w Angielski) opublikowanym przed wyborami.
W ubiegłym tygodniu Szwedzka Agencja Obrony Psychologicznej opublikowała raport (źródło w Angielski) o częściowo zasilanej przez AI sieci około 1200 fałszywych kont na platformie X, nazwanej Holiday. W latach 2025 i 2026 wygenerowała ona ponad 50 tys. postów, komentarzy i udostępnień i była wykorzystywana do wrogiego wpływu na Szwecję i inne państwa.
Pierwsze konta wychwycił szwedzki bank centralny, którego pracownicy wzięli udział w ćwiczeniach prowadzonych przez agencję. Sieć została później usunięta przez X.
Holiday nie powiązano bezpośrednio z tegorocznymi wyborami, ale agencja zdecydowała się opublikować ustalenia tuż przed głosowaniem, by zwrócić uwagę na takie taktyki.
AI i TikTok zmieniają środowisko informacyjne
Potencjalne kanały wpływu także się zmieniają, bo młodsi wyborcy coraz częściej stykają się z polityką za pośrednictwem TikToka i narzędzi AI.
Zgodnie z raportem (źródło w Angielski) szwedzkiej Fundacji Internetowej opublikowanym w kwietniu, jeden na dziesięciu Szwedów korzysta z usług AI, by zadawać pytania o politykę lub kwestie społeczne. Wśród osób głosujących po raz pierwszy odsetek ten rośnie do jednej czwartej.
„Algorytm rekomendacji można wykorzystać, żeby zwiększyć widoczność określonych treści politycznych” – powiedział Matteo Magnani, profesor Uniwersytetu w Uppsali zajmujący się badaniem kształtowania opinii w świecie cyfrowym, w rozmowie z Euronews Next.
„Inna kwestia jest taka, że treści skrajne i silnie nacechowane emocjonalnie mogą być polecane częściej niż mniej sensacyjne materiały, bo zwykle generują większe zaangażowanie” – dodał Magnani.
Generatywna sztuczna inteligencja może też ułatwić prowadzenie zorganizowanych kampanii wykorzystujących te systemy na dużą skalę. Magnani podkreślił, że sieci mogą tanio produkować ogromne ilości materiałów na wielu kontach, zwiększając szanse, że część z nich zostanie wzmocniona przez algorytmy rekomendacji.
W lutym szwedzkie radio publiczne Sveriges Radio zidentyfikowało cztery konta na TikToku, na których występowały wygenerowane przez AI młode kobiety (źródło w Angielski) rozpowszechniające treści skrajnie prawicowe i antyimigracyjne, w tym przekazy odrzucające ideę „white guilt”. Nadawca ustalił, że konta prawdopodobnie prowadził ten sam podmiot.
„Zalewając platformę treściami, takie sieci zwiększają prawdopodobieństwo, że część ich filmów zostanie wychwycona i wzmocniona przez algorytm rekomendacji” – powiedział Magnani.
Na ile Szwedzi powinni się niepokoić?
Badanie opinii publicznej (źródło w Angielski) opublikowane w ubiegłym tygodniu przez Szwedzką Agencję Obrony Psychologicznej wykazało, że 64 proc. dorosłych Szwedów uważa próby wpływania na kraj przez zagranicznych aktorów w tym roku za bardzo bądź dość prawdopodobne.
Według państwowej Szwedzkiej Agencji Badawczej Obrony (FOI), która monitoruje związaną z wyborami aktywność w internecie pod kątem oznak manipulacji, liczba postów na temat głosowania wzrosła z około 1000 dziennie do niemal 2400 dziennie tuż przed rozpoczęciem wczesnego głosowania (źródło w Angielski).
„Można na przykład zauważyć skoordynowane publikowanie, zamieszczanie identycznych materiałów. Pojawiają się fałszywe konta” – powiedział Ola Svenonius, starszy badacz w Szwedzkiej Agencji Badawczej Obrony, w rozmowie z Euronews Next.
„Jednak skala zjawiska nie jest duża” – stwierdził Svenonius, dodając, że badacze nie przypisali dotąd tej aktywności żadnej zorganizowanej zagranicznej kampanii.
Szczególnie uważnie badacze przyglądają się przekazom dotyczącym migracji. Svenonius powiedział, że w przeszłości rosyjscy autorzy dezinformacji rozpowszechniali między innymi narracje o tym, że Szwecja jest «islamizowana», że migrantów sprowadzono do kraju, by wspierali partie lewicowe, oraz oskarżenia o fałszerstwa wyborcze.
„Kiedy patrzymy na tematy, które Rosja wcześniej forsowała, migracja przebija dziś wszystkie inne, nawet wsparcie dla Ukrainy” – powiedział Svenonius.
Szwedzka Agencja Obrony Psychologicznej ocenia, że Szwecja i zbliżające się wybory nie są obecnie priorytetowym celem rosyjskiego oddziaływania informacyjnego.
„Moim zdaniem Rosjanie wolą skoncentrować się na wyborach landowych w Niemczech” – stwierdził Svenonius, dochodząc do podobnego wniosku.
Svenonius, który od 2018 roku śledzi środowisko informacyjne wokół wyborów w Szwecji, podkreśla, że kraj jest dziś „znacznie lepiej przygotowany” niż przy poprzednich głosowaniach do identyfikowania podejrzanej aktywności, a świadomość zagrożeń wśród władz jest wyższa.
„Powinniśmy być zaniepokojeni” – powiedział Svenonius. „Nie powinniśmy wpadać w panikę, ale zaniepokojeni jak najbardziej”.