Od północy po południe Portugalii naukowcy z UTAD opracowali metodę ustalania wieku tysiącletnich oliwek. W Vidigueirze rośnie drzewo liczące ponad 3700 lat.
W Niemczech niedawno odkryto drzewo, które może być najstarszym znanym w kraju, liczącym około 1100 lat. Tymczasem w Portugalii są ich setki, a szacowany wiek wielu przekracza już dwa tysiące lat – zwłaszcza oliwki, które od lat są certyfikowane przez Uniwersytet Trás-os-Montes i Alto Douro (UTAD) (źródło w Portugalski).
REKLAMA
REKLAMA
Przez wiele lat wszystko wskazywało, że drzewo znane jako „Oliveira do Mouchão”, w gminie Abrantes, może być najstarszą oliwką w kraju. W komunikacie opublikowanym przez uczelnię w październiku 2018 roku (źródło w Portugalski) podano, że wówczas miała już 3350 lat.
To oliwka „współczesna Fenicjanom, Celtiberom i Rzymianom”, która – jak UTAD informował na początku 2022 roku – wciąż „rodzi oliwki jak w kwiecie młodości”, mimo że jej pień nadgryzły z biegiem lat surowe warunki pogodowe.
To drzewo przetrwało wędrówki „ludów najeźdźców, barbarzyńców i uchodźców” przez całe tysiąclecia, „dzięki głębokim korzeniom, które zapuściło” w ziemi. Była też jedną z kandydatek w plebiscycie na Europejskie Drzewo Roku 2022, zajęła jednak dopiero piąte miejsce w krajowym konkursie, dlatego nie reprezentowała Portugalii w rywalizacji międzynarodowej.
Szacunek uzyskano dzięki metodzie opracowanej przez zespół badaczy z UTAD, już opatentowanej, stosowanej w ramach współpracy z firmą Oliveiras Milenares. Pozwala ona określić wiek wielu okazów zarówno w Portugalii, jak i za granicą.
Metoda opiera się na modelu matematycznym, który wiąże wiek drzewa z cechami jego pnia, takimi jak średnica, wysokość czy obwód, jak podano na portalu Florestas.pt (źródło w Portugalski), będącym inicjatywą The Navigator Company oraz ośrodka Raiz – Instituto de Investigação da Floresta e Papel.
Jednak już w momencie odkrycia w Abrantes udało się potwierdzić wiek „wielu innych tysiącletnich oliwek” rozsianych po różnych częściach kraju. Inny godny odnotowania przypadek znajduje się w miejscowości Santa Iria de Azóia w gminie Loures – drzewo, którego wiek UTAD oszacował na około 2850 lat.
Tymczasem na stronie firmy Oliveiras Milenares (źródło w Portugalski), która współpracuje z UTAD przy certyfikacji od 2007 roku, poinformowano, że zidentyfikowano kolejną oliwkę, jeszcze starszą niż poprzednie. Rośnie w Alentejo, dokładniej na Herdade do Peso w miejscowości Vidigueira, w dystrykcie Beja, i według oceny z 2021 roku liczy już ponad 3700 lat.
Ta „Oliveira do Peso”, jak ją nazwano, walczyła również o tytuł Portugalskiego Drzewa Roku 2024 (źródło w Portugalski) w krajowym plebiscycie, w którym zajęła trzecie miejsce. Zwycięzca miał reprezentować Portugalię w odpowiednim konkursie europejskim.
Jej kandydatura została uzasadniona „wartością dziedzictwa” tej „najstarszej tysiącletniej oliwki na Herdade do Peso”. Rośnie ona na równinie, gdzie znajduje się „zespół oliwek, których łączny wiek przekracza 7000 lat”, jak podano w komunikacie właścicieli posiadłości.
Poza nimi uczelnia zwraca uwagę na kolejne przykłady w Monsaraz w dystrykcie Évora, gdzie rośnie kilka tysiącletnich oliwek, w tym jedna licząca około 2450 lat.
W Portugalii jest jednak znacznie więcej takich drzew, rozsianych – jak podaje UTAD – po miejscach takich jak Estremoz, Montemor-o-Novo, Lagoa, Beja, Vilamoura, Évora czy Park Serralves w Porto.
Za granicą uniwersytet informuje, że został poproszony o datowanie oliwek w krajach takich jak Hiszpania i Francja, m.in. w Bordeaux, Gironie, Maladze oraz na wyspie Minorka, gdzie potwierdzono istnienie drzewa liczącego ponad 2300 lat.
Skąd długowieczność tych oliwek?
Jak cytowano w komunikacie opublikowanym na stronie UTAD, (źródło w Portugalski) José Luís Louzada, badacz z tej uczelni, który opracował metodę naukową stojącą za datowaniem drzew, podkreślił, że oliwka jest „bez wątpienia jednym z organizmów żywych, które najlepiej opierają się upływowi czasu”, dzięki ogromnej zdolności do odmładzania. W ten sposób „fragment pnia, niezależnie od wieku, ma zdolność ponownego wypuszczania pędów”, co pozwala drzewu dalej „rodzić oliwki”.
Badacz tłumaczy tę długowieczność m.in. tym, że jest to gatunek „bardzo dobrze przystosowany do naszego klimatu śródziemnomorskiego”, co pozwala mu osiągać „zadziwiającą długość życia”.
W Portugalii te oliwki występują „zwłaszcza na południe od Mondego” i mogą „teoretycznie” żyć „wieczność”, przewyższając wiekiem niezliczone pokolenia zamieszkujące ten sam obszar.