Zawetowanie przez Węgry w ostatniej chwili pożyczki w wysokości 90 miliardów euro dla Ukrainy pokazuje, że Unia Europejska musi odejść od jednomyślności, powiedział Rob Jetten, nowy premier Holandii, podczas swojej pierwszej podróży do Brukseli od czasu objęcia urzędu.
"Nowy holenderski rząd opowiada się za coraz mniejszą jednomyślnością w podejmowaniu decyzji na szczeblu europejskim" - powiedział Rob Jetten, nowy premier Holandii, podczas swojej pierwszej podróży do Brukseli od czasu objęcia urzędu. Mówił to w kontekście zawetowanie przez Węgry w ostatniej chwili pożyczki w wysokości 90 miliardów euro dla Ukrainy.
REKLAMA
REKLAMA
"Jest to wyraźny przykład tego, dlaczego jest to ważne, ponieważ nie możemy wyjaśnić naszym wyborcom, że Europa czasami zbyt szybko reaguje na ważne kwestie, które dotyczą nas wszystkich" - dodał.
Jetten wezwał Viktora Orbána, do przestrzegania delikatnego porozumienia, które 27 przywódców Unii Europejskiej osiągnęło w grudniu po burzliwych negocjacjach. Kompromis polegał na tym, że Węgry, Słowacja i Czechy obiecały niezbędną jednomyślność w celu zmiany zasad budżetowych wspólnoty w zamian za zwolnienie ze wspólnego zaciągania pożyczek.
Urzędnicy i dyplomaci w Brukseli uważają, że wetując krytyczny element pożyczki na ostatnim etapie procesu legislacyjnego, Orbán naruszył zasadę szczerej współpracy, która wiąże proces decyzyjny bloku.
"Jeśli osiągniesz porozumienie polityczne na szczeblu Rady, oczekujemy, że każde państwo członkowskie będzie przestrzegać tego porozumienia. A jeśli nie, to jest to duże zadanie dla Komisji Europejskiej" - powiedział Jetten.
W nowym programie koalicyjnym Holandia wzywa do "uproszczenia" procedury z art. 7, która może pozbawić państwa członkowskie prawa głosu w przypadku poważnych naruszeń praworządności. Węgry są objęte art. 7 od lat, ale nigdy nie było wystarczającego impulsu politycznego, aby przejść do trudniejszej fazy egzekwowania procedury.
"Jest absolutnie konieczne, abyśmy wspierali Ukrainę w nadchodzących miesiącach, aby upewnić się, że może ona kontynuować walkę z rosyjską agresją" - kontynuował Jetten.
"Przy coraz mniejszym amerykańskim wsparciu dla Ukraińców w zakresie pieniędzy i broni, to Europejczycy muszą je zapewnić".
Weto Orbána koncentruje się na przerwaniu dostaw rosyjskiej ropy przez rurociąg Przyjaźń, który według Kijowa został zaatakowany przez rosyjskie drony 27 stycznia i od tego czasu nie działa.
Orbán twierdzi jednak, że ukraiński prezydent Wołodymyr Zełenski celowo zamknął rurociąg z "powodów politycznych", aby wpłynąć na wyniki nadchodzących węgierskich wyborów.
Ściśnięta między dwoma rywalizującymi obozami Komisja Europejska zwróciła się do Zełenskiego o naprawę Przyjaźni, a do Orbána o zniesienie weta. Tymczasem Węgry i Słowacja zaproponowały misję rozpoznawczą w celu zbadania uszkodzonego odcinka gazociągu.
"Oczekujemy, że Komisja Europejska rozwiąże tę kwestię" - powiedział Jetten. "Jeśli pomocne będą jakiekolwiek misje informacyjne w sprawie rurociągu, aby rozwiązać tę kwestię, jestem na to otwarty. Ale wszystko zaczyna się od tego, że porozumienie polityczne na szczeblu Rady jest porozumieniem politycznym".
"Za wcześnie" na datę przystąpienia Ukrainy do UE
Jedną z pierwszych debat, przed którymi stanie Jetten jako premier, jest przyszłość rozszerzenia, czyli temat, co do którego Holandia wyrażała w przeszłości dobrze znane zastrzeżenia.
Zełenski opowiada się za konkretną datą przystąpienia Ukrainy do przyszłego porozumienia pokojowego, co mogłoby zrównoważyć ból związany z ustępstwami terytorialnymi. W zeszłym tygodniu otwarcie zasugerował rok 2027 jako aspiracyjny punkt odniesienia.
Komisja twierdzi, że nie może zobowiązać się do jednoznacznej daty, ale pracuje nad możliwościami prawnymi, aby zreorganizować notorycznie skomplikowany proces i zapewnić Ukraińcom większą pewność na drodze do członkostwa.
Zapytany o potencjalną reformę, Jetten powiedział, że rozszerzenie należy ponownie rozważyć z "perspektywy geopolitycznej", ale wezwał blok do "ostrożności" przy podejmowaniu kolejnych kroków, ostrzegając, że istota projektu europejskiego może zostać podważona.
"Jesteśmy bardzo otwarci, aby przyjrzeć się szerszemu wsparciu dla tych krajów [kandydujących - red.], ale zbyt szybkie posuwanie się naprzód nie jest właściwą drogą" - powiedział premier.
"Myślę, że w tej chwili nie jest możliwe ustalenie daty rozszerzenia z Ukrainą, ale można z nimi rozmawiać, i zrobię to z prezydentem Zełenskim, [o] tym, jak Europejczycy mogą wspierać Ukrainę w ważnych reformach, które zostały podjęte. Ale w tej chwili jest zbyt wcześnie, aby ustalić datę".
Jetten poruszył również kwestię amerykańsko-izraelskich ataków na Iran, które zepchnęły Bliski Wschód na nieznane terytorium. Hurtowe ceny gazu wzrosły w reakcji na wojnę, wywołując obawy, że Europa może wkrótce stanąć przed zaporowym rachunkiem za uzupełnienie podziemnych rezerw, które wyczerpują się po sezonie grzewczym.
"Oczywiście wojna w Iranie może mieć duży wpływ na rezerwy strategiczne, nie tylko w Europie, ale także w Azji. Musimy więc przygotować się na każdy przypadek, w którym wojna będzie trwała jeszcze przez wiele tygodni i wpłynie na rezerwy strategiczne w Holandii i za granicą" - powiedział, zauważając, że "w razie potrzeby" zostaną podjęte dodatkowe środki.
"Myślę, że szerszym zmartwieniem jest to, co ta wojna i wszystko, co dzieje się w cieśninie Ormuz, wpłynie na ceny".
"Holandia powraca"
Partia D66 Jettena utworzyła mniejszościowy rząd z liberalną VVD i konserwatywną CDA, z których wszystkie popierają integrację europejską. Jego kadencja położyła kres podzielonej czteropartyjnej koalicji, na czele której stała prawicowa, eurosceptyczna Partia Wolności (VVD) Geerta Wildersa, która charakteryzowała się ciągłymi nieporozumieniami.
Wśród priorytetów, jego rząd zobowiązał się do zwiększenia wydatków na obronność, uproszczenia regulacji, promowania nowych technologii i rozwoju energii odnawialnej.
"Jako członek-założyciel i piąta [największa - red.] gospodarka w Unii Europejskiej, Holandia powraca do stołu, aby ściśle współpracować ze wszystkimi tutaj w Brukseli i naszymi sojusznikami w Unii Europejskiej" - powiedział Jetten.
"Widzimy wiele możliwości wzmocnienia europejskiej gospodarki i konkurencyjności, a także upewnienia się, że wykonujemy naszą pracę z dużą ilością pieniędzy pochodzących z podatków, aby inwestować w europejską obronność i europejski przemysł obronny".
Jetten i pozostali unijni przywódcy zmierzają do bezkompromisowej walki o kolejne Wieloletnie Ramy Finansowe (WRF), siedmioletni budżet bloku. Bruksela zaproponowała szablon o wartości 2 bilionów euro, który niektóre stolice uważają za politycznie nie do przyjęcia.
To, gdzie ciąć wydatki, będzie główną linią podziału. Niemcy, kraje nordyckie i bałtyckie chcą bardziej skoncentrować się na priorytetach strategicznych, podczas gdy Hiszpania, Włochy i Europa Wschodnia chcą zachować znaczenie rolnictwa i funduszy spójności.
Holenderski premier dał jasno do zrozumienia, że następny budżet powinien koncentrować się na wielkich przemianach kształtujących przyszłość kontynentu: obronności, technologii i klimacie.
"Nowoczesne WRF nie oznaczają eksplozji WRF pod względem liczb" - powiedział.
"Holandia bardzo uważnie przyjrzy się liczbom, a w nadchodzących miesiącach odbędzie się wiele debat na ten temat".