Ekologiczne techniki budowlane pomagają utrzymać chłód w budynkach, zużywają mniej energii i ograniczają emisje.
Przy milionach ludzi duszących się w falach upałów, które w tym roku przyszły wyjątkowo wcześnie, w centrum uwagi znalazły się budynki, w których mieszkamy i pracujemy. Mieszkańcy Europy Północnej odkryli, że większość domów jest projektowana tak, by zatrzymywać ciepło, a nie je odprowadzać, przez co przy wysokich temperaturach zamieniają się w sauny.
REKLAMA
REKLAMA
Są jednak dostępne rozwiązania. Ekologiczne budownictwo to sposób projektowania i wznoszenia obiektów, który stawia na technologie pomagające utrzymać w nich chłód, a jednocześnie ogranicza emisję dwutlenku węgla, na przykład dzięki wykorzystaniu lokalnych materiałów, niewymagających transportu z odległych części świata. Z danych Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) wynika, że sektor budowlany odpowiada za 35 proc. emisji gazów cieplarnianych w UE.
Ekologiczne budownictwo pomaga utrzymać chłód w budynkach nawet podczas upałów
Adrien Poullain jest architektem specjalizującym się w ekologicznym budownictwie, wykonawcą oraz założycielem firmy Les Grands Moyens. Tak opisuje tę dziedzinę: „to szeroki wachlarz technik opartych na naturalnych materiałach”. Często wykorzystuje się „surowce pozyskiwane lokalnie, które zazwyczaj montuje się przy użyciu niewielu narzędzi lub sprzętu wymagającego mało energii elektrycznej czy mechanicznej. Może to być budowa z surowej ziemi, drewna, słomy albo kamienia”.
Biblioteka Simone Veil w Le Chesnay-Rocquencourt, na obrzeżach Paryża, powstała w oparciu o zasady ekologicznego budownictwa – i sprawdziły się one podczas czerwcowej fali upałów we Francji. Budynek pozostał otwarty mimo braku klimatyzacji.
Dyrektorka biblioteki, Gaëlle Ledoré-Montier, mówi, że gdy na zewnątrz temperatura sięgała „35–36 stopni”, „udało się utrzymać wewnątrz 23,5–25,5 stopnia”. Dodaje, że nawet „podczas bezprecedensowej fali upałów w tygodniu, gdy na zewnątrz notowano maksymalnie 41–42 stopnie, w sobotni wieczór wewnątrz mieliśmy najwyżej 32 stopnie. To dużo, ale wciąż o około 10 stopni mniej niż na zewnątrz”.
Prawie 75 proc. budynków w Europie jest nieefektywnych energetycznie
Aby chronić mieszkańców podczas ekstremalnych upałów, rządy w całej Unii Europejskiej zalecają utrzymywanie chłodu w domach. Francuskie oficjalne zalecenia zdrowotne, na przykład, rekomendują przebywanie w chłodnych pomieszczeniach, kiedy tylko to możliwe. Dla wielu Europejczyków trudno jest się do tego dostosować. Z danych UE wynika, że niemal 75 proc. istniejących budynków w Europie jest nieefektywnych energetycznie, a ponad 85 proc. obiektów używanych dziś będzie nadal eksploatowanych w 2050 roku. Mimo to tempo ich modernizacji utrzymuje się na poziomie zaledwie ok. 1 proc. rocznie.
Stan europejskich budynków to nie tylko problem zdrowia publicznego, ale też kwestia klimatyczna. Słabo ocieplone obiekty potrzebują więcej energii zarówno do ogrzewania zimą, jak i do chłodzenia podczas coraz częstszych letnich fal upałów.
Poullain, specjalista od zrównoważonego budownictwa, wyjaśnia, dlaczego ekologiczne budownictwo wiąże się z mniejszą emisją gazów cieplarnianych: „zielone budownictwo ma tę zaletę, że jest niskoemisyjne. Oznacza to, że wymaga znacznie mniej energii w procesach wytwarzania, a używane materiały potrzebują mniej transportu i mniej obróbki. W ten sposób pomaga realizować zobowiązania podjęte w ramach porozumienia paryskiego”.
W 2015 roku Unia Europejska podpisała porozumienie paryskie, które ma utrzymać „wzrost średniej globalnej temperatury znacznie poniżej 2°C powyżej poziomu z epoki przedindustrialnej”, dążąc jednocześnie do ograniczenia „wzrostu temperatury do 1,5°C powyżej poziomu przedindustrialnego”.
Tymczasem według EEA budynki odpowiadają za 42 proc. zużycia energii w UE, w dużej mierze na ogrzewanie i chłodzenie. Dlatego sposób ich projektowania ma kluczowe znaczenie dla utrzymania komfortowej temperatury wewnątrz.
Ekologiczne budownictwo jest droższe
Jednym z głównych wyzwań ekologicznego budownictwa są koszty. Według szacunków Poullaina takie inwestycje są często o 15–20 proc. droższe od standardowych. Dlatego wykonawcy zielonych budynków są na przegranej pozycji w przetargach, bo klienci zwykle kierują się najniższą ceną na starcie, choć zrównoważone obiekty w większości przypadków pozwalają później zaoszczędzić.
Przykładem jest Marie Heckenbenner, mieszkanka bloku z cegły z surowej ziemi w podparyskim Bagneux. Jak mówi, od przeprowadzki dwa lata temu ani razu nie musieli włączać ogrzewania.
Paryż stosuje ocieplenie z materiałów pochodzenia biologicznego
Jak mówi Jacques Baudrier, zastępca mera Paryża ds. mieszkalnictwa i modernizacji energetycznej, stolica już się dostosowuje. Od 2020 roku miasto stosuje wyłącznie izolację z materiałów pochodzenia biologicznego przy renowacji budynków publicznych i mieszkań.
Baudrier wyjaśnia, że są wybierane „przede wszystkim ze względu na zdolność do opóźniania przenikania ciepła”. Dodaje: „wchodzi tu w grę drewno, wełna, konopie, słoma i granulat celulozowy – wyłącznie materiały pochodzenia biologicznego. Już ociepliliśmy w pełni 80 tys. mieszkań komunalnych”.
Zdaniem zastępcy mera największym wyzwaniem jest przekonanie prywatnych właścicieli do remontów, zwłaszcza posiadaczy drugich domów: „Niemal 30 proc. prywatnych zasobów mieszkaniowych to pustostany lub mieszkania wykorzystywane jako drugie lokum. W starych dzielnicach w centrum Paryża jest więc wielu właścicieli takich drugich mieszkań, prawdziwych pułapek ciepła, w budynkach będących termicznymi sitami. Ponieważ tam nie mieszkają, głosują przeciwko przeprowadzaniu prac renowacyjnych”.
Baudrier uważa, że potrzebne są zachęty finansowe do przechodzenia na ekologiczne budownictwo: „należałoby zastosować obniżoną, 5,5-procentową stawkę VAT na materiały pochodzenia biologicznego i geologicznego”. Opowiada się też za „eko-warunkowością, czyli zasadą, że określone formy finansowania – zwłaszcza publiczne środki z budżetu państwa – byłyby wyższe dla projektów budowy lub renowacji wykorzystujących zrównoważone, przyjazne środowisku materiały”.