Komisja Europejska przedstawiła kilka propozycji dalszego ograniczenia importu do UE towarów wytwarzanych w izraelskich osiedlach na okupowanych terytoriach palestyńskich. To odpowiedź na apel większości ministrów spraw zagranicznych UE o rozważenie możliwych restrykcji handlowych.
Bruksela zaproponowała całkowity lub częściowy zakaz importu towarów wytwarzanych w nielegalnych izraelskich osiedlach, a także dodatkowe możliwości dalszego ograniczenia handlu UE z osiedlami na okupowanych terytoriach palestyńskich – poinformowały źródła dyplomatyczne.
REKLAMA
REKLAMA
Propozycje pojawiły się po tym, jak większość państw członkowskich wezwała unijną egzekutywę do przedstawienia ostrzejszych ograniczeń handlowych w odpowiedzi na trwającą rozbudowę osiedli na okupowanym Zachodnim Brzegu Jordanu.
„Dokument z opcjami” rozesłany w środę przez Komisję Europejską do państw członkowskich przedstawia trzy środki, które mają dalej zaostrzyć ograniczenia dotyczące importu towarów produkowanych w izraelskich osiedlach, już dziś wyłączonych z preferencyjnego traktowania taryfowego w UE.
Obejmują one pełny lub częściowy zakaz importu produktów z osiedli, a także bardziej rygorystyczne wymogi dotyczące licencji eksportowych oraz zaporowe cła. Oczekuje się, że ambasadorowie państw UE przedstawią wstępne opinie podczas zamkniętego posiedzenia w Brukseli w piątek, zanim w poniedziałek do dalszej dyskusji zbiorą się unijni ministrowie spraw zagranicznych.
Dokument opisuje jednak jedynie możliwe warianty, a nie konkretne propozycje, dlatego w przyszłym tygodniu nie oczekuje się formalnych decyzji. Następna formalna Rada do Spraw Zagranicznych jest przewidziana dopiero w październiku, co w ocenie części państw członkowskich dodatkowo opóźni wprowadzenie ewentualnych środków.
„Komisja dość wyraźnie gra na zwłokę, ale w Radzie także nie ma konsensusu” – powiedział Euronews jeden z dyplomatów UE, prosząc o zachowanie anonimowości. Dodał, że choć nie uważa tej inicjatywy za idealną, może ona „wprawić w ruch całą machinę”.
Izraelskie osiedla na Zachodnim Brzegu Jordanu, we Wschodniej Jerozolimie i na Wzgórzach Golan są uznawane w prawie międzynarodowym za nielegalne.
Pierwsza z opcji zakładałaby obowiązek uzyskania licencji eksportowej przez firmy importujące towary z izraelskich osiedli. To jedno z rozwiązań zaproponowanych przez rządy Francji i Szwecji we wspólnym liście do Komisji Europejskiej w kwietniu.
Jednak w dokumencie Komisji podkreślono, że taki system można łatwo obejść.
Najnowsze dochodzenia wykazały, że eksporterzy z izraelskich osiedli nadal sprzedają swoje towary na rynkach europejskich bez ceł, mimo istniejących ograniczeń. Wykorzystują do tego m.in. fałszywe oznakowanie oraz mieszanie produktów z osiedli z towarami wytworzonymi w Izraelu.
Po drugie, Komisja zaproponowała wprowadzenie wyższych ceł, tak aby import towarów z osiedli stał się zaporowo drogi, przyznając jednak, że ten wariant również jest podatny na różne metody obchodzenia przepisów.
Trzecia opcja to pełny lub częściowy zakaz importu z nielegalnych osiedli. Wymagałoby to, aby funkcjonariusze służb celnych w państwach członkowskich identyfikowali towary pochodzące z izraelskich osiedli na granicach UE.
Dokument pozostawia otwartą kwestię podstawy prawnej – czy powinna nią być wspólna polityka handlowa, gdzie wystarczy większość kwalifikowana, czy wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa, która wymaga jednomyślności.
Służba Prawna Rady, zaplecze doradcze tej instytucji, przekazała państwom UE w opinii ustnej, że skorzystanie z podstawy prawnej we wspólnej polityce handlowej powinno być możliwe, zależnie od szczegółów propozycji.
Komisja natomiast powtórzyła w swoim dokumencie, że jej zdaniem konieczne jest oparcie się na wspólnej polityce zagranicznej, co uczyniłoby ewentualne propozycje niezwykle trudnymi do przyjęcia.
Z ustaleń Euronews wynika, że co najmniej 20 państw członkowskich wezwało Komisję do przedstawienia dostępnych opcji dalszego ograniczenia handlu z osiedlami, gdy ministrowie spraw zagranicznych spotkali się na rozmowach w Luksemburgu w czerwcu.
Polityczne poparcie dla tego kroku wzrosło, odkąd Francja i Szwecja zaapelowały w kwietniu do Komisji o przedstawienie propozycji, powołując się na doradczą opinię Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości z 2024 roku w sprawie nielegalności izraelskich osiedli.
W kilku rezolucjach ONZ, przyjmowanych od końca lat 70. aż po dziś dzień, również stwierdzono, że działalność osiedleńcza na terytoriach palestyńskich jest nielegalna.
Rząd Izraela natomiast odrzuca określanie tych osiedli jako nielegalnych, klasyfikując je jako „tymczasowe placówki”.
W rozmowie z Euronews w maju wiceminister handlu zagranicznego Francji, Nicolas Forissier, powiedział, że apel o zaostrzenie restrykcji „nie jest postawą agresywną”. „Z punktu widzenia prawa [międzynarodowego] i praw człowieka to normalne, że tak mówimy” – dodał.
Izrael w ostatnim czasie wprowadził środki mające wzmocnić jego kontrolę nad Zachodnim Brzegiem Jordanu i Wschodnią Jerozolimą w obszarach takich jak prawo własności, planowanie przestrzenne i wydawanie pozwoleń. Kroki te wydają się naruszać kluczowe porozumienia podpisane w ramach procesu pokojowego z Oslo w 1993 roku.