Zmiany w globalnym przywództwie zdrowotnym, sztuczna inteligencja i zmiany klimatu ukształtują tegoroczną agendę zdrowotną. Wobec cięć finansowania i braków kadrowych.
Jakie są najważniejsze wyzwania dla zdrowia globalnego w tym roku? Poprosiliśmy ekspertów o wskazanie priorytetów, które najpewniej zdominują agendę, oraz tematów, które mają wyjść na pierwszy plan w 2026 roku.
Te kwestie, od zmian w przywództwie w obszarze zdrowia globalnego po zmiany klimatu i sztuczną inteligencję (AI) w ochronie zdrowia, będą kształtować politykę, pobudzać debatę i decydować, kto nada ton globalnej debacie.
Kto nadaje ton zdrowiu globalnemu?
W zeszłym roku obszar zdrowia globalnego przeżył poważny wstrząs, gdy administracja Donalda Trumpa w Stanach Zjednoczonych ogłosiła bezprecedensowe cięcia pomocy humanitarnej i rozwojowej.
Od tego czasu kilka państw poszło tym śladem, zmieniając priorytety i ograniczając środki na międzynarodowe programy zdrowotne.
„Niedawne wstrzymania finansowania globalnych inicjatyw zdrowotnych utrudniają postępy, a skutki mogą utrzymać się do 2026 roku, jeśli niepewność się nie skończy” – ostrzegła Anja Langenbucher, dyrektorka biura europejskiego w Fundacji Billa i Melindy Gatesów. „Dzieje się to w chwili, gdy po raz pierwszy w tym stuleciu wskaźniki umieralności dzieci znów rosną.”
Zaznaczyła, że są powody do „ostrożnego optymizmu”. Wskazała na narzędzia oparte na sztucznej inteligencji, które mogą precyzyjniej kierować opieką, szczepionki nowej generacji oraz rolnictwo dostosowane do klimatu, zwiększające odporność i wydajność.
„Jeśli zapewnimy stabilne ramy i bardziej przewidywalne finansowanie – obszary, w których UE i inni są dobrze przygotowani do przewodzenia – rok 2026 może być momentem, gdy odległe możliwości w zdrowiu zmienią się w realne rozwiązania” – powiedziała Langenbucher w rozmowie z Euronews Health.
Globalny Fundusz na rzecz walki z AIDS, gruźlicą i malarią wskazał malarię jako jedno z najważniejszych wyzwań nadchodzących miesięcy.
Organizacja podkreśliła, że zahamowanie postępów w ograniczaniu malarii oraz narastająca oporność na leki pokazują skutki niedofinansowania i słabej integracji systemów profilaktyki, podstawowej opieki zdrowotnej i działań w społecznościach.
„W sumie nadchodzący rok upłynie pod znakiem trudnych decyzji, ale także szansy na przeorientowanie zdrowia globalnego na efekty, integrację i przywództwo krajowe. Ostateczną miarą będzie to, czy potrafimy ochronić najbardziej narażonych przed całkowicie możliwymi do uniknięcia chorobami” – powiedział rzecznik Globalnego Funduszu.
Coraz większe możliwości dla innowacji technologicznych
AI i inne nowe technologie mają w tym roku zmieniać ochronę zdrowia, przyspieszając postępy w diagnostyce, rozwoju leków oraz odciążając pracowników medycznych.
Philips, globalna firma technologii medycznej, wskazał potencjał AI do zmniejszenia codziennego obciążenia pracowników ochrony zdrowia jako jedno z najbardziej obiecujących usprawnień.
„Ochrona zdrowia wchodzi w nową fazę. AI tworzy nowe możliwości tego, jak opieka jest organizowana i doświadczana, oraz pomaga zrozumieć coraz bardziej złożony system” – powiedział rzecznik Philipsa w rozmowie z Euronews Health.
Gdy maleje presja administracyjna, klinicyści mogą poświęcać więcej czasu i uwagi pacjentom, a AI działa w tle, poprawiając efektywność – dodał rzecznik.
W całej Europie biotechnologia rozwija się w szybkim tempie, a niedawno przedstawiona ustawa UE o biotechnologii ma zająć centralne miejsce w dyskusjach o polityce.
„Gdyby podsumować, spodziewamy się, że 2026 będzie rokiem biotechnologii, w którym Europa wzmocni autonomię strategiczną i konkurencyjność kontynentu” – powiedział rzecznik hiszpańskiej firmy biofarmaceutycznej HIPRA w rozmowie z Euronews Health.
HIPRA podkreśliła też rosnącą rolę biotechnologii w bezpieczeństwie i biodefensywie, zarówno w przeciwdziałaniu zagrożeniom biologicznym, jak i w szybkiej reakcji na kryzysy zdrowotne, takie jak przyszłe pandemie, dzięki zaawansowanej diagnostyce, szczepionkom i innym środkom medycznym.
„Wszystkie te infrastruktury i wszystkie te inwestycje przygotowują nas na każdy rodzaj zagrożenia, czy to naturalnego, czy wywołanego przez patogen przeskakujący ze zwierząt na ludzi albo stworzony w laboratoriach” – dodał rzecznik HIPRA. Taka gotowość będzie kluczowa dla konkurencyjności Europy.
Systemy ochrony zdrowia i kadry pod presją
Kolejnym dużym wyzwaniem dla systemów ochrony zdrowia jest rosnący niedobór kadr przy rosnącym popycie, starzeniu się społeczeństw i pogarszającym się stanie psychicznym pracowników.
„Można oczekiwać, że ograniczenia kadrowe pozostaną kluczowym tematem debat o polityce zdrowotnej w 2026 roku” – powiedziała Katherine de Bienassis, analityczka polityki zdrowotnej w Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).
W rozmowie z Euronews Health podkreśliła, że trwałe braki pielęgniarek, lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistów są powszechne w krajach OECD. To zmniejsza wydolność systemów i pogłębia nierówności.
„Metody zwiększania produktywności systemów ochrony zdrowia będą coraz ważniejsze. Systemy próbują robić więcej przy mniejszych zasobach, jednocześnie utrzymując wyniki leczenia pacjentów” – dodała de Bienassis.
Zmiany klimatu i nowe zagrożenia
Wraz z nasilaniem się skutków zmian klimatu pojawiają się nowe wyzwania zdrowotne – od szybszego rozprzestrzeniania chorób przenoszonych przez komary po skutki utraty bioróżnorodności i rosnących poziomów zanieczyszczeń.
„Nauka nie daje sygnałów, że ten kryzys klimatyczny słabnie, a uwaga polityczna UE pozostaje skierowana gdzie indziej” – powiedziała Génon K. Jensen, dyrektorka Health and Environment Alliance (HEAL), w rozmowie z Euronews Health.
Jej zdaniem decydenci powinni wykorzystać szansę na ograniczenie kosztów, zwiększenie produktywności i zapobieganie chorobom, nadając priorytet politykom środowiskowym i klimatycznym, w tym rewizji unijnych przepisów dotyczących chemikaliów.
„Zdrowie ludzi powinno być w centrum tegorocznych propozycji dotyczących odporności na klimat, a rozwiązania oparte na przyrodzie powinny być kamieniem węgielnym adaptacji do zmian klimatu” – dodała Jensen.
Rywalizacja o konkurencyjność
Sektor farmaceutyczny w ostatnich miesiącach działa w niestabilnym otoczeniu handlowym, naznaczonym cłami i napięciami geopolitycznymi, które będą kształtować rynki także w 2026 roku.
„Europejczycy przymykają oko na fakt, że Amerykanie płacą za leki patentowe dwa–trzy razy więcej niż oni” – powiedziała Elizabeth Kuiper, zastępczyni dyrektora w European Policy Centre.
Dodała, że groźba ceł na farmaceutyki ze strony Trumpa była sygnałem ostrzegawczym, by podejść do sektora bardziej strategicznie, jako jednego z kluczowych motorów innowacji i wzrostu gospodarczego dla UE.
Szansa na nowe priorytety
Rok 2026 może też przynieść awans nowych tematów zdrowotnych na agendzie.
„Liczymy, że rosnąca świadomość luki zdrowotnej między płciami, którą widzieliśmy w 2025 roku, przełoży się na dedykowane finansowanie i silne zobowiązanie polityczne, na przykład strategię UE dotyczącą zdrowia kobiet” – powiedziała Ffion Storer-Jones, starsza specjalistka ds. polityki i rzecznictwa w DSW, międzynarodowej organizacji non-profit działającej w obszarze zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego.
Ostrzegła też, że rosnące wskaźniki zakażeń przenoszonych drogą płciową oraz oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe pozostaną transgranicznym zagrożeniem dla zdrowia publicznego, którego nie wolno pomijać.
„Naprawdę liczymy, że 2026 nie stanie się kolejnym rokiem zaniedbań w cyklu globalnego zdrowia: „panika i zaniedbanie”.” – powiedziała Storer-Jones.