Wielka Brytania i UE mają ambitne plany sadzenia nowych drzew, by pomóc w realizacji celów klimatycznych. Pytanie brzmi, ile udało się faktycznie osiągnąć.
Sadzenie nowych drzew już teraz może być kluczowe, by usuwać z atmosfery gazy zatrzymujące ciepło i ograniczać ryzyko powodzi związanych z ekstremalną pogodą, którą napędza zmiana klimatu.
Dlatego tworzenie lasów stało się jednym z priorytetów wielu rządów na świecie, także w Wielkiej Brytanii. Przed ubiegłorocznym szczytem COP30 kraj uruchomił inwestycję w sadzenie drzew wartą 1 mld funtów (ok. 1,5 mld euro).
UE zobowiązała się też znacząco zwiększyć pokrywę drzewną, zapowiadając posadzenie dodatkowych 3 mld drzew do 2030 roku w ramach swoich strategii dotyczących bioróżnorodności i lasów.
Ale jak duże są postępy? Dlaczego eksperci ostrzegają, że czasu zaczyna brakować?
Wielka Brytania może nie zrealizować celów sadzenia drzew
Nowa analiza Energy & Climate Intelligence Unit (ECIU) wskazuje, że kraj nie nadąża za celami sadzenia drzew. Analitycy ostrzegają, że Wielka Brytania może przegapić „kluczowe okno” tworzenia nowych lasów, niezbędne do realizacji celów klimatycznych i przyrodniczych.
Raport szacuje, że ponad 70 proc. pochłaniania dwutlenku węgla przez nowe drzewa do 2050 roku będzie pochodzić od okazów posadzonych w ciągu najbliższych pięciu lat. Wynika to z opóźnienia między posadzeniem drzewa a momentem, gdy osiąga ono szczytowy potencjał pochłaniania CO2.
Jednak przy obecnym tempie nasadzeń łączna powierzchnia brakujących nasadzeń odpowiadałaby trzykrotnej wielkości Wielkiego Londynu, a ilość pochłanianego dwutlenku węgla byłaby o jedną trzecią niższa niż w scenariuszu Balanced Pathway Komitetu ds. Zmian Klimatu (CCC). To tyle, ile wyniosą pozostałe emisje przemysłowe w 2050 roku.
Balanced Pathway CCC to brytyjski plan dojścia do zerowych emisji netto do 2050 roku. Zakłada 87-procentową redukcję emisji do 2040 roku oraz wzmocnienie działań w odnawialnych źródłach energii, efektywności energetycznej i wychwytywaniu CO2.
Dlaczego drzewa są tak ważne dla celów klimatycznych?
Tom Cantillon, starszy analityk ECIU, podkreśla, że drzewa są „kluczowe”, by Wielka Brytania osiągnęła zerowe emisje netto (gdy emisje uwalniane do atmosfery równoważy ilość usuwana) i by klimat „wrócił do równowagi”.
„Po latach opóźnień i niewykonanych celów drzewa trzeba sadzić teraz. Tylko wtedy zdążą dojrzeć i pochłaniać emisje, co pomoże osiągać cele klimatyczne. Jednocześnie spowolnią spływ wody podczas coraz bardziej gwałtownych opadów w Wielkiej Brytanii, pogłębianych przez zmianę klimatu” — mówi.
Przy wzroście temperatury powietrza o 1°C atmosfera może zatrzymać ok. 7 proc. więcej wilgoci. To sprzyja bardziej intensywnym, ulewnym opadom.
Eksperci prognozują, że do 2050 roku ryzyko powodzi będzie grozić dodatkowym 1,7 mln domów. Dodają, że nowe nasadzenia mogą przynieść ponad 400 mln funtów (461 mln euro) rocznie korzyści związanych z ochroną przed powodziami.
Dzieje się tak, bo lasy działają jak wielkie gąbki: spowalniają przepływ wody i zmniejszają spływ powierzchniowy, a drzewa odparowują więcej wody niż jakikolwiek inny typ roślinności.
„Sadzenie drzew pomaga też poprawiać jakość wody i daje cień w parkach oraz na ulicach podczas fal upałów”, mówi Kathryn Brown z organizacji The Wildlife Trusts.
„Te rozwiązania oparte na przyrodzie tworzą też tak potrzebne siedliska dla dzikich zwierząt. Dają dom m.in. popielicom, motylom i dzięciołom małym.”
Brown dodaje, że raport podkreśla potrzebę „pilnych inwestycji” w rozwiązania oparte na naturze. Jej zdaniem „rząd [Wielkiej Brytanii] musi usunąć bariery i przyspieszyć proces zatwierdzania nasadzeń drzew, jeśli mamy stawić czoło wyzwaniom klimatycznym, wzmocnić nadwyrężoną przyrodę oraz chronić domy, firmy i źródła utrzymania”.
Rzecznik brytyjskiego Departamentu Środowiska, Żywności i Spraw Wiejskich (DEFRA) informuje Euronews Green, że w latach 2024–2025 posadzono 10,4 mln drzew i ogłoszono już dwa z trzech nowych lasów narodowych.
Dodał: „Drzewa są kluczowe dla ludzi i dla planety, a nasadzenia są teraz na najwyższym poziomie od 20 lat”. Nie odniósł się jednak do twierdzeń ECIU, że kraj nie nadąża za wyznaczonym celem.
Unijna inicjatywa trzech miliardów drzew
UE uruchomiła swoją inicjatywę 3 mld drzew w 2010 roku. Do 2050 roku może ona usuwać z powietrza nawet 15 mln ton CO2 rocznie.
Komisja Europejska pisze na swojej stronie: „Aby osiągnąć ten ambitny cel, potrzebujemy zaangażowania wszystkich. Trzeba sadzić drzewa i dbać, by rosły przez lata”.
„Sadzenie drzew wymaga współpracy wszystkich zaangażowanych, a powodzenie zobowiązania w dużej mierze zależy od inicjatyw oddolnych. Do udziału zachęca się osoby prywatne, właścicieli ziemi, szkółki, stowarzyszenia, firmy oraz instytucje publiczne, w tym miasta i regiony”.
Jednak według internetowego narzędzia Komisji w UE dotąd posadzono niespełna 38 mln drzew. Prym wiedzie Belgia — 7 661 693 nowych drzew — przed Irlandią (5 300 699) i Danią (4 387 605).
Na końcu listy jest Cypr, który dotąd posadził tylko 145 drzew. Dalej plasują się Szwecja (250) i Węgry (1964).
To oznacza, że po pięciu latach UE zrealizowała zaledwie 1,26 proc. celu. Bez gwałtownego przyspieszenia tempa nasadzeń osiągnięcie 3 mld nowych drzew do 2030 roku będzie mało prawdopodobne.
Przedstawiciel Komisji powiedział Euronews Green, że jej inicjatywa „3 mld drzew” to „dobrowolne zobowiązanie”. Ma mobilizować organizacje i osoby zaangażowane w nasadzenia, by zgłaszały swoje działania.
Dodał: „Komisja ma świadomość, że obecna liczba zgłoszonych drzew jest niższa niż cel”. „Dlatego wspieramy działania promocyjne, takie jak warsztaty i webinary, które zwiększają świadomość na temat inicjatywy”.
W 2027 roku Komisja planuje uruchomić nagrodę za „nowatorskie i znaczące nasadzenia drzew”. Liczy, że pomoże to wyraźnie przybliżyć się do ambitnego celu.