W brandenburskim Lübbenau na terenie dawnej elektrowni powstaje gigantyczne centrum danych AI. Dla Łużyc może to być początek nowej ery.
W samym sercu Łużyc powstaje jedno z największych w Europie centrów danych dla sztucznej inteligencji. Spółka Schwarz Digits, należąca – podobnie jak dyskonty Lidl i Kaufland – do Grupy Schwarz, przeznaczyła na przebudowę dawnej elektrowni w Lübbenau 11 mld euro. Na terenie obiektu ma zostać zainstalowanych ok. 100 tys. procesorów graficznych (GPU), które mają zapewnić m.in. szybkie uczenie modeli AI.
REKLAMA
REKLAMA
Dla miejscowości może to oznaczać długo wyczekiwany przełom w epoce po węglu.
Inwestycja rośnie w ekspresowym tempie. Co ok. trzy miesiące ma być oddawany do użytku kolejny budynek. Pod koniec 2027 roku mają ruszyć pierwsze serwerownie. Wśród klientów jest m.in. policja Badenii-Wirtembergii. Na terenie kompleksu o powierzchni 13 ha mają być też przechowywane dane Grupy Schwarz, np. z transakcji płatniczych i zamówień.
„Każdej nocy przetwarzamy w samej tylko grupie kapitałowej miliard decyzji opartych na AI” – tłumaczył w listopadzie 2025 roku Rolf Schumann, jeden z dwóch dyrektorów zarządzających firmy Schwarz Digits. Przy każdej decyzji zakupowej, np. w sklepach Lidl czy Kaufland, powstają wrażliwe dane. „Danych, których nigdy nie oddałbym w ręce podmiotów trzecich” – cytuje go „Süddeutsche Zeitung”. „Tutaj tworzymy niezależną i bezpieczną infrastrukturę, która pozwala firmom i obywatelom zachować kontrolę nad swoimi danymi i kształtować naszą cyfrową przyszłość w sposób suwerenny.”
Zastrzeżenia dotyczące wpływu na klimat
W innych krajach, m.in. w USA, mieszkańcy regularnie sprzeciwiają się budowie centrów danych dla AI. W połowie lipca jednego dnia odbyły się 142 demonstracje w 42 stanach. Zarzuty dotyczą ogromnego zużycia energii, hałasu oraz bardzo dużego poboru wody.
W Lübbenau wiele rzeczy ma wyglądać inaczej, przede wszystkim pod względem klimatycznym. Zamiast stale pobierać wodę do chłodzenia, kompleks budynków zaprojektowano tak, by napełnić go wodą tylko raz. Jak wyjaśnia na miejscu Stefan Hees, dyrektor działu centrów danych i usług komputerowych w Schwarz Digits, woda z sieci wodociągowej krąży w zamkniętym obiegu i nie może odparować. Dlatego nie trzeba jej uzupełniać.
Aby jak najbardziej ograniczyć hałas na zewnątrz, budynek został specjalnie wyizolowany. Położony jest też w znacznej odległości od zabudowań mieszkalnych. Jak głośno będzie w rzeczywistości, okaże się dopiero po ukończeniu inwestycji, bo serwery potrafią być bardzo hałaśliwe. Jak przypomina magazyn "Focus", w amerykańskim stanie Wisconsin mieszkańcy pozwali niedawno centrum danych Microsoftu, przedstawiane jako innowacyjny projekt pokazowy, właśnie z powodu nadmiernego hałasu.
W stanie Wirginia niezależny instytut badawczy World Resources Institute zmierzył przy większych generatorach nawet 100 decybeli. Dla porównania: 100 decybeli to hałas porównywalny z pracującą piłą łańcuchową.
Zrównoważone centrum danych
Po osiągnięciu pełnej wydajności kompleks będzie zużywał rocznie tyle prądu co średniej wielkości miasto. Aby uczynić zasilanie bardziej zrównoważonym, obiekt w Lübbenau ma korzystać wyłącznie z energii ze źródeł odnawialnych. Budynki zostaną wyposażone w instalacje fotowoltaiczne, które mają wytwarzać ok. 520 tys. kWh rocznie. Dodatkowo w sezonie grzewczym ciepło odpadowe z centrum danych ma zasilać sieć ciepłowniczą dla 75 tys. gospodarstw domowych. Tymczasem Lübbenau liczy zaledwie ok. 15,7 tys. mieszkańców. Latem ciepło ma być oddawane do powietrza.
Dla Grupy Schwarz to już czwarte tego typu centrum w Niemczech. Jak informuje rbb24, z przyczyn geostrategicznych powstaje ono we wschodnich Niemczech. Chodzi m.in. o scenariusze awaryjne, klęski żywiołowe oraz potencjalne ataki hakerskie.
Na stronie firmy mowa jest także o „wieloletnim, opartym na zaufaniu partnerstwie z gminą”. W mieszczącym się tam drugim co do wielkości w Niemczech centrum logistycznym Kauflandu pracuje ok. 1100 osób z regionu. Nowe centrum danych ma na razie stworzyć ok. 60 miejsc pracy – po 30 w działach bezpieczeństwa i technicznym. Większość procesów będzie zautomatyzowana.
Rząd federalny i UE inwestują miliardy w odejście od węgla
Centrum danych ma się przyczynić do tego, by Lübbenau stało się modelowym przykładem transformacji gospodarczej w Łużycach. W miejscowości planowane są liczne projekty, m.in. park tematyczny poświęcony ogórkom ze Spreewaldu, nowe placówki ochrony zdrowia oraz inwestycje w edukację. Ma się też poprawić połączenie z oddalonym o ok. godzinę Berlinem.
Wsparcie finansowe zapewniają dotacje państwowe i unijne. Dzięki ustawie o wzmocnieniu strukturalnym rząd federalny inwestuje ok. 40 mld euro w dawne regiony górnictwa węglowego, by wspierać tam przemiany gospodarcze. Program ma obowiązywać do 2038 roku.
Od 2023 roku firmy w regionie mogą też ubiegać się o środki z unijnego Funduszu Sprawiedliwej Transformacji (Just Transition Fund). W ten sposób mają zostać złagodzone negatywne skutki odchodzenia od węgla.