Nowotwory są drugą najczęstszą przyczyną zgonów w krajach UE, a rosnąca liczba zachorowań stanowi coraz większe obciążenie społeczne, ponieważ kraje starają się inwestować więcej w walkę z tą chorobą.
Liczba zachorowań na raka rośnie w całej UE w związku ze starzeniem się społeczeństwa, czynnikami ryzyka związanymi ze stylem życia i ulepszonymi praktykami testowania.
REKLAMA
REKLAMA
Według nowego raportu OECD w 2024 r. w 27 państwach członkowskich UE odnotowano 2,7 mln nowych przypadków raka.
Od 2000 r. liczba nowych przypadków raka wzrosła o około 30% zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet, a szacunki przewidują pół miliona nowych przypadków do 2040 roku.
Zachorowalność na raka wśród młodych kobiet rośnie szczególnie szybko: szacuje się, że w 2024 r. co minutę diagnozowano raka u 2,4 kobiet i 2,8 mężczyzn.
Połowę szacowanych wskaźników zachorowalności na raka stwierdzono w trzech lokalizacjach raka, w zależności od płci: rak piersi (30%), jelita grubego (12%) i płuc (9%) u kobiet oraz rak prostaty (22%), płuc (14%) i jelita grubego (13%) u mężczyzn.
Czy nowotwory pojawiają się w młodszym wieku?
Wskaźnik nowych przypadków raka w stosunku do populacji wzrósł o 16% w ciągu ostatnich dwóch dekad, głównie z powodu takich czynników, jak zwiększona wykrywalność raka tarczycy, zmieniające się wzorce reprodukcyjne w przypadku raka piersi oraz narażenie na wczesne życie i dieta w przypadku raka jelita grubego.
Wzrost zachorowań na raka wśród młodych kobiet w wieku od 15 do 49 lat przyczynił się do prawie jednej czwartej ogólnej zmiany, podczas gdy wśród mężczyzn w tym samym wieku pozostał prawie niezmieniony.
Najbardziej znaczącymi czynnikami wzrostu zachorowalności na raka wśród młodych kobiet od 2000 roku są rak tarczycy (+9,9 na 100 000 kobiet), rak piersi (+8,7), czerniak skóry (+4,2) i rak jelita grubego (+0,8).
Największy wzrost zachorowań na raka piersi zaobserwowano na Cyprze, w Czechach, Estonii, Irlandii, Portugalii, Słowenii i Szwecji.
Najwyższą zachorowalność na raka tarczycy u młodszych kobiet odnotowano na Cyprze, w Chorwacji i we Włoszech.
Tymczasem w przypadku mężczyzn zachorowalność na wczesnego raka jąder i czerniaka skóry wzrosła odpowiednio o +3,7 na 100 000 i +2,8 na 100 000 w latach 2000-2022.
Największą zmianę wskaźników zachorowalności na raka jąder zaobserwowano w Chorwacji, Holandii i Polsce.
UE przeznacza więcej środków na finansowanie opieki zdrowotnej nad chorymi na raka
W obliczu rosnących wskaźników zachorowalności na raka, kraje europejskie zwiększyły wydatki na walkę z tą chorobą.
W raporcie Szwedzkiego Instytutu Ekonomiki Zdrowia z 2025 r. oszacowano, że wydatki na raka w 2023 r. wahały się od około 4% wydatków na opiekę zdrowotną w krajach skandynawskich (Dania, Finlandia, Islandia i Norwegia) do około 8% we Francji, Niemczech i krajach Europy Środkowo-Wschodniej, takich jak Bułgaria, Litwa, Polska i Rumunia.
Ponadto wydatki na zdrowie związane z rakiem w UE podwoiły się od 1995 r., osiągając 6,9% całkowitych wydatków na zdrowie w 2023 r.
Szacowane wydatki na opiekę zdrowotną związane z nowotworami rosły szybciej w Europie Środkowo-Wschodniej niż w innych krajach w latach 1993-2023, co doprowadziło do pewnej konwergencji wydatków na nowotwory między krajami.
Wzrost wydatków na raka przewyższył wzrost całkowitych wydatków na zdrowie w Czechach, Francji, Niemczech, Polsce i Holandii, ale nie w innych krajach, takich jak Estonia, Finlandia, Norwegia czy Słowenia.
Niemniej jednak oczekuje się, że do 2050 r. wzrost liczby zachorowań na raka, związany ze starzeniem się społeczeństwa, doprowadzi do 59% wyższych wydatków na raka na mieszkańca w ujęciu realnym w 27 państwach członkowskich.
Chociaż populacyjne programy badań przesiewowych w kierunku raka okazały się opłacalne, ponieważ poprawiają wczesne wykrywanie i prowadzą do większej przeżywalności, ich rozpowszechnienie pozostaje nierówne w różnych krajach i grupach społecznych.
W krajach UE mężczyźni z niskim poziomem wykształcenia mają o 83% wyższy wskaźnik umieralności na raka niż mężczyźni z wyższym wykształceniem,według badania OECD, podczas gdy kobiety z niskim poziomem wykształcenia są o 31% bardziej narażone na śmierć z powodu raka niż kobiety z wyższym wykształceniem.
Osoby żyjące z rakiem stoją również w obliczu trwałych wyzwań związanych z zatrudnieniem, bezpieczeństwem finansowym i zdrowiem psychospołecznym.
Diagnoza raka zmniejsza prawdopodobieństwo zatrudnienia średnio o 14%, przy czym największy wpływ ma w Europie Środkowej i Południowej.