Finansowanie pojawia się w sytuacji, gdy małe firmy wytwarzają ponad połowę PKB Uzbekistanu, ale wielu z nich wciąż brakuje dokumentacji, zabezpieczeń i wsparcia potrzebnego do uzyskania kredytu.
Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR) udziela do 50 mln dol. (42,7 mln euro) uzbeckiemu bankowi O’zsanoatqurilishbank, znanemu jako SQB, aby rozszerzyć akcję kredytową dla młodych przedsiębiorców, a mniejsze firmy wciąż napotykają bariery w dostępie do kredytów bankowych.
REKLAMA
REKLAMA
Pożyczka jest udzielana w ramach programu EBOR Youth in Business dla Azji Centralnej i jest skierowana do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw prowadzonych lub należących do przedsiębiorców poniżej 35. roku życia.
Skupienie się na młodych właścicielach firm odzwierciedla strukturę demograficzną Uzbekistanu. Na początku 2025 roku w kraju mieszkało 9,63 mln osób w wieku od 14 do 30 lat, co według oficjalnych statystyk stanowiło 25,7% populacji (źródło w Angielski).
Kredyt dla SQB jest częścią dwóch operacji EBOR o łącznej wartości do 100 mln dol. (85,4 mln euro) w sektorze finansowym Uzbekistanu. Oddzielna operacja do 50 mln dol. (42,7 mln euro) z Mortgage Refinancing Company of Uzbekistan ma wesprzeć rynek mieszkaniowych kredytów hipotecznych i bardziej ujednolicone praktyki udzielania kredytów.
Finansowanie trafia do gospodarki, w której małe firmy odpowiadały za 51,5% PKB w okresie styczeń–wrzesień 2025 roku (źródło w Angielski), a według Narodowego Komitetu Statystycznego Uzbekistanu na 1 października 2025 roku działało 1,2 mln podmiotów z sektora małych przedsiębiorstw.
Dostępna płynność nie trafia do mniejszych firm
Dla Francisa Malige’a, dyrektora zarządzającego i szefa Grupy Instytucji Finansowych w EBOR, problemem nie jest tylko dostępność pieniędzy, lecz także to, dokąd one trafiają.
„Płynności z pewnością nie brakuje” – powiedział w rozmowie z Euronews. – „Widzimy jednak, że duża jej część zasila pożyczki dla państw, zadłużanie się sektora publicznego, a niekoniecznie finansowanie realnej gospodarki”.
Linia kredytowa SQB ma wypełnić tę lukę, kierując środki do młodych firm, które często mają trudności ze spełnieniem standardów kredytowych banków.
Wiarygodność dla banków pozostaje pierwszym sprawdzianem
Dla wielu mniejszych przedsiębiorstw pierwszą barierą nie jest sam pomysł na biznes, lecz to, czy firma potrafi przedstawić dokumentację, plany finansowe i historię działalności, na podstawie których bank ocenia ryzyko.
Malige podkreślił, że wiele MŚP napotyka strukturalne niedopasowanie do systemu bankowego.
„Nie rozmawiają z bankami w taki sposób, jakiego banki od nich oczekują” – stwierdził.
Powiązał to niedopasowanie z tym, jak mniejsze firmy dokumentują swoją działalność. Często mają mniej prognoz finansowych, mniej sformalizowane planowanie finansowe i niższą przejrzystość informacji niż duże przedsiębiorstwa. W przypadku finansowania MŚP banki muszą też, jak dodał, przykładać większą wagę do wiarygodności założyciela, zespołu zarządzającego i samego biznesplanu.
W przypadku kobiet prowadzących firmy luka finansowa może się pojawić jeszcze przed złożeniem wniosku o kredyt. Dostęp do finansowania zależy także od tego, czy przedsiębiorczynie potrafią dotrzeć do informacji, sieci kontaktów i usług doradczych, które pozwalają faktycznie skorzystać z dostępnych programów.
Ceren Güven Güres, szefowa Biura Łącznikowego ONZ Kobiety w Azji Centralnej, powiedziała, że Uzbekistan poczynił znaczące postępy w reformach na rzecz równości płci, w tym w programach wsparcia dla kobiet przedsiębiorczyń. Zastrzegła jednak, że zmiany w prawie i politykach publicznych nie przekładają się automatycznie na równy dostęp.
„Czy są świadome swoich praw? Czy wiedzą o tych usługach?” – pytała.
Zabezpieczenia wciąż decydują o kredytach
Gdy firma trafia już do banku, kolejnym sprawdzianem jest zazwyczaj kwestia zabezpieczenia. Wielu młodych przedsiębiorców i osób po raz pierwszy prowadzących biznes nie ma jeszcze majątku czy sprzętu, które mogłyby wesprzeć wniosek kredytowy.
„Wiele banków wymaga zabezpieczenia w postaci aktywów trwałych, a bardzo często MŚP nie dysponują nimi w stopniu, który faktycznie pozwalałby na zaciągnięcie kredytu w banku” – powiedział Malige.
Problem dotyczy także tego, jak banki organizują finansowanie MŚP.
„Wiele banków traktuje kredyty dla MŚP jako swego rodzaju zdegradowaną wersję finansowania korporacyjnego. A tak być nie powinno” – ocenił.
EBOR podkreśla, że współpracuje zarówno z kredytobiorcami, jak i kredytodawcami poprzez pomoc techniczną, szkolenia oraz instrumenty dzielenia ryzyka, takie jak pokrycie pierwszej straty, które mogą pomóc bankom udzielać kredytów klientom niemającym tradycyjnych zabezpieczeń.
Kobiety przedsiębiorczynie potrzebują wsparcia wykraczającego poza kredyt
Dla kobiet właścicielek firm dostęp do finansowania kształtują także uwarunkowania poza systemem bankowym. Güres wskazała, że oczekiwania społeczne, stereotypy płciowe i obowiązki opiekuńcze ograniczają możliwości kobiet w rozwijaniu działalności gospodarczej, budowaniu sieci kontaktów i korzystaniu z dostępnych usług.
„Musimy wrócić do źródeł, do szkodliwych norm społecznych i stereotypów płciowych, do obciążenia kobiet obowiązkami opiekuńczymi” – podkreśliła.
Jej zdaniem programy wsparcia powinny działać także po założeniu lub sformalizowaniu działalności, oferując mentoring, dopasowaną pomoc, dotacje i kredyty, które pozwolą firmom rozwijać się poza pierwszy etap.