W styczniu nastroje gospodarcze w Niemczech sięgnęły 4-letniego maksimum. Dane ZEW wskazują większy optymizm w eksporcie, jednak rynki pozostają ostrożne wobec rosnących ryzyk handlowych.
Zaufanie w niemieckiej gospodarce wystrzeliło do najwyższego poziomu od połowy 2021 roku. Dzieje się to mimo odnowionych gróźb celnych ze strony USA i sygnalizuje rosnący optymizm, że rok 2026 może być punktem zwrotnym dla największej gospodarki Europy.
Indeks oczekiwań gospodarczych ZEW w styczniu skoczył do 59,6 pkt, z 45,8 pkt w grudniu, wyraźnie powyżej rynkowych prognoz na poziomie 50. To najwyższy odczyt od lipca 2021 roku.
Ocena bieżącej sytuacji, choć pozostaje głęboko ujemna, też się poprawiła: do -72,7 pkt z -81 pkt miesiąc wcześniej.
„Indeks ZEW mocno rośnie. 2026 może być punktem zwrotnym” – powiedział prezes ZEW, Achim Wambach, zastrzegając jednak, że wciąż potrzebne są reformy, by zapewnić trwały wzrost.
Poprawa nastrojów widoczna była w całej strefie euro.
Indeks ZEW dla strefy euro w styczniu wzrósł do 40,8 pkt z 33,7 pkt w grudniu, przebijając konsensus i osiągając najwyższy poziom od lipca 2024 roku. Ocena bieżącej sytuacji również się poprawiła, do -18,1 pkt z -28,5 pkt.
Niemieckie nastroje gospodarcze odbijają mimo groźby ceł
Odbicie oczekiwań prowadzą branże nastawione na eksport. Salda w przemyśle maszynowym oraz sektorze stali i metali wzrosły o ponad 20 pkt, a motoryzacja wyraźnie się poprawiła, choć jej saldo pozostaje nieznacznie ujemne.
Chemia, farmacja i elektrotechnika również zanotowały solidne wzrosty.
ZEW zauważył, że lepsze nastroje idą w parze z lepszą od oczekiwanej produkcją przemysłową i napływem zamówień w listopadzie 2025 roku oraz z optymizmem wokół porozumienia handlowego UE–Mercosur, które może otworzyć nowe rynki dla niemieckich eksporterów.
Badanie, które ZEW opublikował we wtorek, ukazało się kilka dni po tym, jak prezydent Stanów Zjednoczonych, Donald Trump, zagroził nowymi cłami na europejski eksport, w tym z Niemiec.
Trump zapowiedział dodatkowe 10-procentowe cło od 1 lutego na import z Niemiec i kilku innych krajów europejskich, chyba że zostanie zawarte porozumienie dotyczące Grenlandii. Stawka mogłaby wzrosnąć w czerwcu do 25 proc.
Jeśli UE odpowie odwetem, Waszyngton mógłby rozszerzyć cła na cały blok. Bruksela przygotowała już środki odwetowe obejmujące ok. 93 mld euro importu z USA, czyli około 28 proc. całego importu USA w 2024 roku, a do tego może uruchomić instrument przeciwdziałania przymusowi.
Ryzyko ceł związanych z Grenlandią jest poważne
Według Oxford Economics, ogólne 25-procentowe cło USA na Europę, połączone z symetrycznym odwetem, obniżyłoby PKB zarówno USA, jak i strefy euro o około 1 proc. w szczycie oddziaływania, przy czym uderzenie w strefę euro byłoby bardziej długotrwałe.
Firma ostrzega też, że taki krok zasadniczo przeobraziłby handel światowy. Europa musiałaby mierzyć się z wyższymi efektywnymi stawkami ceł USA niż Chiny czy Indie. Wzrost globalnego PKB spowolniłby w latach 2026–27 do 2,6 proc., poniżej zakresu 2,8–2,9 proc. z ostatnich lat, i byłby najsłabszy od kryzysu finansowego, z wyłączeniem okresu pandemii.
Co istotne, Europa miałaby wyższe efektywne stawki ceł USA niż Chiny czy Indie, co sprowadziłoby globalny wzrost PKB do ok. 2,6 proc., czyli najsłabszego poziomu od globalnego kryzysu finansowego, z wyjątkiem roku pandemii.
Von der Leyen: „Umowa to umowa”, a UE broni suwerenności w Arktyce
Przemawiając we wtorek na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos, przewodnicząca Komisji Europejskiej, Ursula von der Leyen, przedstawiła obecną geopolityczną turbulencję jako czas rozliczenia dla Europy i szansę na strategiczną transformację.
„Wstrząsy geopolityczne mogą i muszą stać się dla Europy szansą” – powiedziała von der Leyen.
„Czas wykorzystać tę szansę i budować nową, niezależną Europę.”
Odnosząc się bezpośrednio do groźby ceł ze strony USA, von der Leyen ponowiła zobowiązanie Europy do bezpieczeństwa w Arktyce i podkreśliła strategiczne partnerstwo z Waszyngtonem.
Zastrzegła jednak, że bezpieczeństwo w Arktyce „można osiągnąć tylko razem” i oceniła proponowaną eskalację ceł między wieloletnimi sojusznikami jako chybioną.
„W polityce, jak w biznesie, umowa to umowa. Gdy przyjaciele podają sobie dłonie, to musi coś znaczyć” – powiedziała, nawiązując do transatlantyckiego porozumienia handlowego zawartego pod koniec lipca ubiegłego roku.
Cykl odwetu, ostrzegła von der Leyen, służyłby wyłącznie interesom przeciwników, którzy próbują wykorzystać podziały Zachodu.
Przewodnicząca Komisji przedstawiła trzy zasady, które mają kierować reakcją UE. Po pierwsze, potwierdziła „pełną solidarność” z Grenlandią i Królestwem Danii, jasno stwierdzając, że suwerenność i integralność terytorialna są „nienegocjowalne”.
Po drugie, zapowiedziała dużą europejską inicjatywę inwestycyjną w Grenlandii, we współpracy z władzami Danii, aby wspierać lokalny rozwój gospodarczy i infrastrukturę.
Po trzecie, von der Leyen zobowiązała się do wzmocnienia współpracy w Arktyce z USA i innymi partnerami, w tym do rozwoju europejnych zdolności lodołamaczy, wspieranych przez wyższe wydatki obronne.
Rynki pozostają ostrożne
Mimo dobrych danych europejskie indeksy akcji we wtorek pogłębiły spadki, co odzwierciedla niepokój inwestorów o pogarszające się perspektywy handlowe.
Paneuropejski STOXX 50 spadł o ponad 1 proc., dokładając do poniedziałkowego zniżkowania o 1,3 proc. Szerszy STOXX 600 był niżej o 1,3 proc. Najważniejsze wskaźniki, w tym niemiecki DAX, francuski CAC 40 i włoski FTSE MIB, również zniżyły się o 1,3 proc.
Spółki o dużej kapitalizacji, takie jak LVMH, Siemens i Novo Nordisk, spadły o około 3 proc.