Mjanma pogrąża się w spirali przemocy, bezprawia i korupcji. ONZ alarmuje, że wojsko brutalnie tłumi ludność cywilną, a nielegalne wydobycie, handel ludźmi i centra oszustw napędzają konflikt oraz przynoszą miliardowe zyski.
Organizacja Narodów Zjednoczonych ostrzega, że sytuacja praw człowieka w Mjanmie, już wcześniej dramatyczna, osiągnęła „nowy poziom dna”. Kryzys pogłębiają nielegalne sektory gospodarki, w tym wydobycie surowców oraz działalność centrów oszustw.
REKLAMA
REKLAMA
Biuro ONZ ds. praw człowieka potępiło „coraz brutalniejsze” prześladowania mniejszości Rohingjów, a także „dewastujący wpływ” nielegalnych gałęzi gospodarki, w tym wydobycia metali ziem rzadkich.
Rządząca Mjanmą junta przejęła władzę w wyniku zamachu stanu 1 lutego 2021 roku, obalając wybrany w wyborach rząd Aung San Suu Kyi. Tym samym zakończył się trwający dekadę eksperyment z demokracją, a państwo pogrążyło się w krwawym chaosie i głębokim kryzysie humanitarnym.
Szacuje się, że w ciągu ostatnich pięciu lat po wszystkich stronach konfliktu zginęło ponad 100 tys. osób. Wojsko prowadzi walki z licznymi grupami prodemokratycznymi oraz rebeliantami reprezentującymi mniejszości etniczne.
Raport ONZ obejmujący okres od 1 czerwca 2025 do 31 maja 2026 roku „przedstawia obraz cierpienia, nędzy i okrucieństwa na wielu poziomach i w całym kraju, który łamie serce” – stwierdził w oświadczeniu wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka Volker Türk.
„Wzywam wszystkie państwa, firmy i inwestorów, by poważnie zastanowili się nad swoimi działaniami lub zaniechaniami i zadali sobie pytanie: czy to jest uczciwe i sprawiedliwe wobec mieszkańców Mjanmy?”
Przywódca zamachu stanu Min Aung Hlaing w kwietniu objął urząd cywilnego prezydenta Mjanmy, przekazując stanowisko dowódcy sił zbrojnych jednemu ze swoich najbliższych współpracowników.
Obecnie Min Aung Hlaing prowadzi ofensywę dyplomatyczną, starając się przełamać izolację Mjanmy po zamachu stanu i zdobyć międzynarodowe uznanie. W ostatnim czasie odwiedził Indie, Chiny, Laos i Tajlandię.
„Nieustanne dążenie wojska do umocnienia kontroli i zdobycia legitymizacji tylko pogłębiło cierpienie ludności cywilnej oraz liczne, zagrażające życiu problemy związane z ochroną i pomocą humanitarną” – stwierdzono w raporcie ONZ.
„Taktyki wojskowe nastawione na budzenie strachu i utrzymanie kontroli, wspierane przez wykorzystanie nowych technologii do rozszerzania inwigilacji, przenikają każdy aspekt życia”.
Rosnąca sieć centrów oszustw
Raport podkreśla skalę przemocy stosowanej przez wojsko wobec ludności cywilnej, obejmującej regularne naloty, podpalenia oraz przymusowe przesiedlenia.
Według autorów dokumentu zarówno wojsko, jak i Arakan Army, rebeliancka formacja reprezentująca mniejszość etniczną, dopuszczają się szeroko zakrojonych i systematycznych nadużyć wobec Rohingjów.
Raport wskazuje również, że nielegalne sektory gospodarki przyczyniają się do finansowania konfliktu, a kryzys praw człowieka pogłębiają m.in. nielegalne wydobycie surowców, produkcja narkotyków, handel ludźmi oraz działalność centrów oszustw.
James Rodehaver, szef zespołu Biura ONZ ds. praw człowieka zajmującego się sytuacją w Mjanmie, powiedział, że lokalne społeczności stają się coraz bardziej zależne od centrów oszustw.
„Budują drogi, szkoły i studnie z wodą pitną, żeby zjednać sobie lokalną społeczność i zwiększyć swoją legitymizację” – mówił podczas konferencji prasowej.
Śledztwa finansowe ujawniły złożoną sieć nielegalnych zysków oraz mechanizmów pozwalających sprawcom działać bezkarnie.
Mimo ograniczonego dostępu do oficjalnych danych ustalenia zawarte w raporcie wskazują, że wydobycie prowadzone jest przede wszystkim z myślą o sąsiednim rynku chińskim. W 2023 roku wartość wymiany handlowej osiągnęła rekordowy poziom 1,4 mld dolarów (1,2 mld euro).
Jak podkreślono w raporcie, działalność górnicza prowadzi do przedostawania się „ogromnych ilości” niebezpiecznych substancji chemicznych bezpośrednio do lokalnych cieków wodnych. Skutkuje to poważnym zanieczyszczeniem środowiska i negatywnie wpływa na zdrowie reprodukcyjne mieszkańców.