Uprawnienia prezydenta Węgier, typowe dla systemu parlamentarnego, przypominają kompetencje prezydentów Niemiec i Włoch. Bez kontrkandydata wybór 73-letniego byłego sędziego Andrása Baki jest niemal pewny.
Według obecnego stanu rzeczy mandat prezydenta republiki jest pełny, ale nie ostateczny. Rządząca Partia TISZA zapowiada, że docelowy wybór głowy państwa nastąpi po zakończeniu procesu tworzenia nowej konstytucji, co może potrwać kilka lat. Dlatego nie można wykluczyć, że András Baka wypełni cały prezydencki mandat.
REKLAMA
REKLAMA
Tajne głosowanie zaplanowane dziś na godz. 14.00 najpewniej przyniesie rozstrzygnięcie już w pierwszej turze
W węgierskim systemie konstytucyjnym naród wybiera głowę państwa pośrednio – poprzez głosowanie posłów. Wybór może mieć maksymalnie trzy tury, a w napiętej sytuacji politycznej kandydat może objąć urząd, mając mniej głosów niż połowa wszystkich deputowanych. W ostatnich dekadach zdarzyło się to tylko raz, w 2005 roku. Spośród siedmiu prezydentów wybranych od 1990 roku trzech nie dotrwało do końca kadencji, za to dwóch zostało wybranych ponownie.
Od transformacji ustrojowej z 1990 roku trwa dyskusja o roli prezydenta republiki. Choć zwykle postrzega się go jako przeciwwagę dla rządu, nie wiąże się z tym szerokich uprawnień. Prezydent nie kieruje organami administracji i nie wyznacza gospodarczej ani wewnętrznej polityki państwa. Jego zadaniem jest wyrażanie jedności narodu oraz czuwanie nad funkcjonowaniem demokratycznego ustroju.
Aby większość decyzji i aktów prezydenta republiki była ważna, poza nielicznymi wyjątkami, potrzebna jest kontrasygnata członka rządu – ministra. Dotyczy to m.in. powierzenia misji tworzenia rządu premierowi czy wyznaczenia terminu wyborów parlamentarnych w określonych sytuacjach.
Jednocześnie błędne jest przekonanie, że zakres obowiązków prezydenta republiki ogranicza się do funkcji symbolicznych i protokolarnych
Zgodnie z ustawą zasadniczą prezydent republiki jest zwierzchnikiem Sił Zbrojnych Węgier, reprezentuje kraj na zewnątrz, może uczestniczyć w posiedzeniach Zgromadzenia Narodowego i zabierać głos, inicjować ustawy i ogólnokrajowe referendum, wyznacza terminy wyborów, podejmuje decyzje dotyczące stanów nadzwyczajnych, a w określonych przypadkach może rozwiązać Zgromadzenie Narodowe. Z tego ostatniego uprawnienia dotąd nie skorzystano.
Może przekazać przyjętą ustawę do Trybunału Konstytucyjnego, by zbadał jej zgodność z ustawą zasadniczą, albo odesłać ją Zgromadzeniu Narodowemu do ponownego rozważenia. To on przedstawia kandydatury na urząd premiera, prezesa Kúrii, prezesa Krajowego Urzędu Sądownictwa, prokuratora generalnego oraz rzecznika praw podstawowych, mianuje zawodowych sędziów i przewodniczącego Rady Budżetowej, potwierdza w funkcji prezesa Węgierskiej Akademii Nauk i przewodniczącego Węgierskiej Akademii Sztuki, a także korzysta z prawa łaski w indywidualnych przypadkach.
Ponadto prezydent republiki mianuje i przyjmuje ambasadorów oraz posłów, powołuje ministrów, prezesa i wiceprezesów Narodowego Banku Węgier oraz osoby na kluczowych stanowiskach uniwersyteckich, mianuje i awansuje generałów, nadaje odznaczenia, nagrody i tytuły, a także zezwala na noszenie zagranicznych odznaczeń państwowych.
Do tego dochodzą obowiązki protokolarne, przede wszystkim udział w uroczystościach państwowych.
Ten zakres zadań oznacza poważne obciążenie czasowe i wymaga pracy wyspecjalizowanego, własnego zespołu. Kancelaria prezydenta w komunikacji posługuje się również nazwą Pałac Sándora.