W środę belgijski sąd orzekł, że Polska i Rumunia muszą odebrać szczepionki przeciw COVID-19 produkowane przez Pfizer i BioNTech o łącznej wartości 1,9 mld euro. Sprawa została wniesiona przez amerykański koncern farmaceutyczny trzy lata temu.
Pfizer pozwał oba kraje pod koniec 2023 roku przed sądem w Belgii, domagając się wyegzekwowania zapisów umowy zawartej między Komisją Europejską a firmą. Umowa przewidywała dostawę określonej liczby dawek szczepionek w ciągu kilku lat.
REKLAMA
REKLAMA
Jak wskazał sąd, Polska odmówiła realizacji kontraktu w kwietniu 2022 roku, powołując się na zmieniającą się sytuację pandemiczną, wojnę w Ukrainie oraz możliwe nadużycie pozycji dominującej przez firmę Pfizer.
W późniejszym czasie podobną decyzję podjęła Rumunia.
Polska musi kupić szczepionki za 1,3 miliarda euro
Sąd w Brukseli odrzucił te argumenty i nakazał obu państwom przyjęcie zakontraktowanych dawek oraz dokonanie płatności. Polska ma odebrać szczepionki o wartości 1,3 mld euro, natomiast Rumunia - za 600 mln euro.
Polskie Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że kraj zamierza skorzystać ze wszystkich dostępnych środków prawnych, aby zmienić wyrok i bronić swoich interesów.
W komunikacie podkreślono również, że decyzja wymaga szczegółowej analizy pod kątem jej wdrożenia oraz konsekwencji finansowych i praktycznych.
Pfizer oświadczył, że oczekuje od obu państw realizacji płatności. Firma podkreśliła, że decyzja sądu potwierdza znaczenie zobowiązań kontraktowych, które stanowiły podstawę skutecznej europejskiej odpowiedzi na pandemię, opartej na solidarności między państwami członkowskimi.
W szczytowym okresie pandemii Komisja Europejska oraz rządy państw UE zgodziły się na zakup bardzo dużej liczby szczepionek – głównie od Pfizera i jego partnera BioNTech – w obawie przed niedoborami. Wraz ze spadkiem zagrożenia część krajów zaczęła jednak zabiegać o ograniczenie zamówień, aby zmniejszyć koszty.
Pfizer oraz Moderna, drugi główny dostawca szczepionek dla UE, zgodziły się na odroczenie części dostaw, jednak – zdaniem Polski i Rumunii – nie było to rozwiązanie wystarczające.
Reakcja polskiego premiera
Premier Donald Tusk obarczył odpowiedzialnością za obecną sytuację swojego poprzednika, Mateusza Morawieckiego (PiS, EKR).
"Rząd Morawieckiego zamówił szczepionki na COVID, których nie odebrał i za które nie zapłacił. Polska, a więc my wszyscy, będziemy musieli zapłacić za tę skrajną głupotę PiS ponad 6 miliardów kary. I to niestety nie jest prima aprilis" - napisał w środę szef polskiego rządu na platformie X.
Rząd Rumunii poinformował natomiast, że nie otrzymał jeszcze oficjalnego zawiadomienia o wyroku i dlatego na razie nie komentuje sprawy.
Rumuński minister zdrowia Alexandru Rogobete zaznaczył, że wskazana kwota nie obejmuje ewentualnych kar za opóźnienie, które dodatkowo zwiększą koszty.
Jak podkreślił, jest to bardzo duża suma – porównywalna z wydatkiem na budowę regionalnego szpitala w Rumunii. Dodał również, że wyrok podlega wykonaniu niezależnie od ewentualnej apelacji: Rumunia będzie musiała zapłacić, a w przypadku wygranej w wyższej instancji środki zostaną zwrócone.