Nowe badania ujawniają, że unijny Clean Industrial Deal został przekształcony w projekt polityczny napędzany przez korporacje, zdominowany przez lobbing przemysłu ciężkiego, co doprowadziło do odejścia od rzeczywistej dekarbonizacji w kierunku deregulacji i osłabienia przepisów klimatycznych.
Flagowa inicjatywa Unii Europejskiej mająca na celu ograniczenie zanieczyszczeń pochodzących z przemysłu ciężkiego świętowała swoje pierwsze urodziny, ale nowe badanie organu nadzorującego mówi o tym, że ambicje wspólnoty uległy największym trucicielom, rejestrując ponad 750 spotkań między lobbystami a unijnymi urzędnikami w ciągu zaledwie 12 miesięcy.
REKLAMA
REKLAMA
Dochodzenie przeprowadzone przez Corporate Europe Observatory (CEO), obejmujące okres od 26 lutego 2025 roku do 3 lutego 2026 roku, pokazuje, że unijny Clean Industrial Deal został przejęty przez lobbing przemysłu ciężkiego i przekształcony w machinę dotacji dla największych europejskich trucicieli.
Badanie nie mogło być bardziej aktualne, ponieważ interwencja korporacji w kształtowanie polityki Unii Europejskiej przyniosła już wymierne rezultaty. Wymogi dotyczące emisji CO2 dla samochodów osobowych i dostawczych zostały złagodzone, a zakaz stosowania silników spalinowych został opóźniony.
Zobowiązania środowiskowe również zostały złagodzone, a unijny podatek graniczny od emisji dwutlenku węgla został uproszczony i osłabiony, przy czym prawdopodobne są dalsze zmiany. To samo dotyczy głównej polityki klimatycznej wspólnoty, unijnego rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla, który ma zostać poddany przeglądowi latem i już jest atakowany przez branżę.
"Rok później jest jaśniejsze niż kiedykolwiek, że w rzeczywistości jest to bardziej brudny układ przemysłowy" - czytamy w badaniu Corporate Europe Observatory. "Jest on orędownikiem osłabienia przepisów [zwanego 'uproszczeniem'], które chronią społeczeństwo i środowisko, jednocześnie tworząc niezliczoną ilość mniej niż 'prostych' mechanizmów wyrzucania pieniędzy na niektóre z najbardziej zanieczyszczających firm w Unii Europejskiej".
Séjourné i Hoekstra odbyli większość spotkań
Badanie wykazało, że ponad trzy spotkania lobbingowe dziennie odbywały się w 16 departamentach Komisji Europejskiej, przy czym 90 proc. z nich dotyczyło interesów korporacyjnych, a tylko 8 proc. społeczeństwa obywatelskiego.
Najczęściej lobbowanym ośrodkiem władzy było biuro komisarza ds. rynku przemysłowego Stéphane'a Séjourné, które odbyło 131 spotkań w ciągu roku, a następnie biuro komisarza ds. działań w dziedzinie klimatu Wopke Hoekstry, z którym zorganizowano 60 spotkań.
Natomiast komisarz ds. czystej i konkurencyjnej transformacji Teresa Ribera ledwo się pojawia i miała zaledwie 20 spotkań - co stanowi wyraźny kontrast w stosunku do Séjourné, który wraz z nią jest odpowiedzialna za wysiłki bloku na rzecz przywrócenia europejskiego przemysłu do światowej czołówki w obliczu ostrej konkurencji ze strony Chin i Stanów Zjednoczonych.
Dochodzenie Corporate Europe Observatory opiera się na publicznych rejestrach, ale brukselski organ nadzorczy zauważył, że liczby te są "zaledwie wierzchołkiem góry lodowej", ponieważ pracownicy niższego szczebla, którzy często są celem operacji lobbingowych, nie są zobowiązani do ujawniania swoich spotkań.
"Jest to szczególnie niepokojące, biorąc pod uwagę, jak agresywnie biznes lobbuje na rzecz osłabienia ochrony pracowników i środowiska oraz odsuwa na bok tych, którzy powinni bronić tych interesów" - pisze CEO. Jak dodaje, ustalenia odzwierciedlają szersze "nastawienie pro-biznesowe, które zostało wypieczone" w tej Komisji.
Brukselskie stowarzyszenia handlowe reprezentujące sektor metalurgiczny i wydobywczy, przemysł stalowy, energetykę jądrową i gigantów motoryzacyjnych dominują na spotkaniach z urzędnikami Unii Europejskiej, wynika z badań CEO.
Liderem jest lobby stalowe, działające w imieniu europejskich gigantów przemysłowych ThyssenKrupp i ArcelorMittal, ze stowarzyszeniem handlowym EUROFER na czele listy z 39 spotkaniami. Następne w rankingu jest francuskie międzynarodowe przedsiębiorstwo energetyczne i gigant nuklearny Électricité de France (EDF).
Pomimo dopiero trzeciego miejsca w rankingu, organizacje z sektora motoryzacyjnego miały największą siłę lobbingową, zatrudniając 190 lobbystów i deklarując łączny roczny budżet lobbingowy w wysokości prawie 15 milionów euro.
Polityka krajowa kształtująca politykę UE
Wyniki badania pokazują, że wpływy korporacji w Brukseli wykraczają poza korporacyjne przechwytywanie i zamiast tego sprowadzają się do strategicznej krajowej polityki przemysłowej, z Francją wygrywającą wyścig.
"Clean Industrial Deal, a w szczególności jego klejnot koronny, ustawa o akceleratorze przemysłowym, odzwierciedla wyraźnie francuską doktrynę gospodarczą" - powiedział Euronews Pascoe Sabido, badacz i działacz kampanii: "wspierany przez państwo przemysł ciężki, deregulacja w imię 'konkurencyjności' i finanse publiczne wykorzystywane jako broń przemysłowa. Séjourné, przy znacznym wsparciu ze strony przemysłu, udało się to przenieść na poziom europejski".
Francuski gigant nuklearny EDF był jednym z najbardziej aktywnych lobbystów kształtujących porozumienie przemysłowe wspólnoty, odbywając 12 spotkań.
Dyrektor Instytutu Zielonej Gospodarki i były polski minister klimatu Marcin Korolec powiedział, że polityka przemysłowa jest "wyraźnie na najwyższym poziomie" w Unii Europejskiej.
"Przywódcy aktywnie zabiegają o biznes i pozycjonują się jako część rozwiązania. Silny nacisk na instrumenty ultrakrótkoterminowe w celu przyspieszenia tempa" - powiedział Krolec, zwracając uwagę na "wyraźne różnice" na poziomie krajowym.
"Francja naciska na dług Unii Europejskiej jako czynnik pobudzający inwestycje, a Niemcy koncentrują się na biurokracji i systemie handlu uprawnieniami do emisji [unijny rynek emisji dwutlenku węgla]. Wyraźna nieobecność Polski i całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej może przeważyć o wyborze lub przynajmniej dodać nową perspektywę" - powiedział Korolec.
"Ma to znaczenie dla kształtowania narracji przed wieloletnim budżetem Unii Europejskiej na lata 2028-2034 i rewizją ram zamówień publicznych" - dodał Polak.